Geneſis

Producat terra aīam viuēztem in genere ſuo: iumētag ⁊ reptilia: ⁊ beſtias terre:ẜm ſpēs ſuas. Factūqꝫ eſtita. ⁊ fecit deuſ beſtias terre iuxta ſpēs ſuas: iumēta⁊ oē reptile terre in generec ſuo. Et vidit deꝰ ꝙ eēt bonū: ⁊ ait. Faciamus hoīeꝫ

ad imagīnē ſil̓itudinē nr̄aꝫ⁊ p̄ſit piſcibus maris ⁊ volatilibus celi ⁊ beſtijs vniuerſeqꝫ terre: omniqꝫ reptili qd̓ mouet̉ in t̓ra. Et creauit deꝰ hoīem ad imaginē⁊ ſimilitudinē ſuā: ad imaginē dei creauit illū: maſculum ⁊ feminam creauit eos

diei in qͣ ornata ē t̓ra aīalibꝰ. ⁊ hͦ ē qd̓ dr̄. z Producatter. ⁊cͣ .i. aīalia viuētia. q̄ ſignificāt̉ ꝑ aīaꝫ qꝛ res denoīant̉a forma. ⁊ ꝯn̄r magis ſpecificat. d. z ¶ Iumēto. qͣꝫtuꝫ adaīalia q̄ veniūt ad vſū hoīs q̄ gnaͣli noīe dicūt̉ iumēta qͣſiiuuarta. a¶ Et reptꝭ. qͣꝫtū ad aīalia pedibꝰ carētia ⁊ qͣꝫtūad hn̄tia pedes breues vt lacerte ⁊ ꝯſimilia. ꝑꝑ qd̓ ſe vidētur trahere ſuꝑ t̓rā.b ¶ Et be. terre. qͣꝫtūad aīalia ſilueſtria.iō dicūt̉ beſtie qͣi vaſtie. c ¶ Et vj. deꝰꝙ eēt bo. ⁊cͣ. Poſtqꝫ moyſes deſcripſitcreatōeꝫ eoꝝ q̄ factaſunt quodāmō ꝓpt̓hoīem. vt p̄dictū eſthic ꝯn̄r deſcribit hominis formatōem. ⁊ diuidit̉ in duas ꝑtes. qꝛ pͦ deſcribithoīs formatōeꝫ. ſcd̓o eiꝰ lapſum ⁊ trāſgreſſionē. iij. ca. ſedſerpens. Prima in duas. qꝛ pͦ deſcribit hoīs formatōemſcd̓o eiꝰ ſtatū ⁊ cōditōꝫ. ij. ca. igr̄ ⁊cͣ. Prima adhuc ī duasqꝛ pͦ deſcribit hoīs formatōem. ſcd̓o eiꝰ cōſeruatōem ibi:Bn̄dixitqꝫ deus. Circa pͥmū ꝯſiderandū ꝙ aīa intellectiua q̄ ē forma hoīs nō eſt ex ſemine ꝑ generatiōeꝫ ſꝫ a deoꝑ creatōꝫ. ⁊ iō informatōe hoīs nō dr̄ ꝓducat terra vel aliquid hoꝝ ſil̓e. ſꝫ faciamꝰ hoīem. ⁊ dicūt hebrei ꝙ ē verbūdei ad angelos. ſꝫ hoc vr̄ falſum. qꝛ angeli nō cōꝑant̉ deoin creatōe aīe. in qua cōſiſtit imago ip̄ius dei. ⁊ iō dicendū ꝙ dicit. Faciamus in plurali. ad denotandū pluralitatē ꝑſonarū in diuinis. verū tn̄ qꝛ iſta pluralitas ſtat cuꝫvnitate ſimplicis eēntie. iō poſtea ſubdit̉ in ſingulari: etcreauit deus hoīem ad imaginē ⁊ ſil̓itudinē ſuaꝫ. imagoaūt dei ꝯſiſtit in aīa qͣꝫtū ad ꝓprietates naturales .ſ. mēoriā. intelligentiā ⁊ volūtatē. ſil̓itudo aūt in gratuitis. ⁊ iōſil̓itudo ē quedā ꝑfectio imaginis. qꝛ gr̄a ꝑficit naͣm. Iudei aūt in glo. ſuꝑ psͣ. ponūt imaginē in aīa qͣꝫtū ad qͣſdāalias ꝓprietates. Prīo qꝛ ſicut aīa replet totū corpus. itadeus totū mūdū Hiere. xxiij. Celū ⁊ terrā īpleo dic̄ dn̄sItē qꝛ ſicut deus vnicꝰ eſt in ſuo ſeculo. ſic anīa vnica inſuo corꝑe. Itē ſicut deꝰ nō inqͥnat̉ ſordibꝰ orb̓. ſic nec aīaſordibꝰ corꝑis. Itē ſicut deus videt oīa ⁊ nō videt̉ Exo.xxxiij. Nō videbit me hō ⁊cͣ. ſic aīa videt exteriora ⁊ nonvidet̉. Itē ſicut deus nō dormit. iuxta psͣ. Ecce n̄ dormitabit neqꝫ dormiet qͥ cuſtodit iſrl̓ ⁊cͣ. ſic aīa nō dormit incorꝑe. ſꝫ iſta aſſignatio imaginis videt̉ multū accidētal̓.p̄dicta aūt eſt magis ꝓpria. qꝛ ponit̉ in illis potentijs aīe:ꝑ quas efficit̉ capax ip̄iꝰ dei ꝑ cognitōem ⁊ amorē.d ¶ Et p̄ſit pi. maris .ſ. qͣꝫdiu ſtabit ſubditꝰ deo. qꝛ talis fuit hō in ſtatu nature ꝯdite. vt qͣꝫdiu ſtaret ī obediētia ip̄idei inferiora ebedirēt ei. ⁊ iſtud dn̄iū ē hoī naturale. Primo qꝛ imꝑfecta ſunt ꝑꝑ ꝑfectiora. vt plāte ꝑꝑ aīalia. ⁊ aīalia ꝑꝑ hoīem. ⁊ iō ſicut plāte vtūt̉ aqͣ ⁊ terra ad ſui nutrimētū. ⁊ aīalia plantis. ita hoīes aīalibꝰ ⁊ iō iuſte p̄eſt eisScd̓o qꝛ ꝑfectiora gubernāt īꝑfectiora. vt ange hoīes. regimē v̓o ē ꝑ prudētiā q̄ ꝓprie ē in hoīe. in qͦ ē prudētia generalis. in aīalibꝰ v̓o ſunt quedā prudētie ꝑticulares tm̄vt in aranea ad faciēdū telā. ⁊ ſic de alijs. ⁊ iō aīalia ſunthoī ſubiecta. Tercio qꝛ hō factꝰ ē ad imaginē dei. iō iuſteobediūt ei inferiora ẜm naturā inſtitutā. ſꝫ in penā peccati iſta obediētia ē ei ſubtracta. ſicut ⁊ obediētia viriū inferioꝝ reſpectu rōnis ⁊ corꝑis reſpectu aīe. ſequit̉.e ¶ Naſculū ⁊cͣ. Ex iſta lr̄a dixerūt aliqͥ hebrei ꝙ a pͥmaformatōe natura hūana formata ē in vtroqꝫ ſexu. verū tn̄corꝑa viri ⁊ mulieris ita erāt cōiuncta in lateribꝰ ꝙ faciebant vnū cōtinuū. ſꝫ poſtea ſeꝑata ſunt virtute diuina. ſꝫqꝛ ꝯͣ hoc vr̄ illud qd̓ infra dr̄. Tulit vnā de coſtis eiꝰ edificauit eā in mulierē. Itē qd̓ ibidē dr̄. Repleuit carnē ꝓ eatalis aūt repletio nō eēt nccͣia ſi fuiſſent tm̄ corꝑa ſeꝑataiō ad hoc rn̄dēt dicētes ꝙ iſtud vocabulū qd̓ hic accipit̉.

ꝓ coſta hic. in hebreo ē eqͥuocū. qꝛ ſignificat coſtā ⁊ latꝰ⁊ de hoc habent̉ plura exēpla in biblia hebraice ſcripta:que ꝑtranſeo. ⁊ ſil̓e ē in gallico vbi coſta ⁊ latꝰ eiſdē lr̄isſcribunt̉: ⁊ modicū differūt in ꝓlatōe. vbi gͦ trāſlatio nr̄ahꝫ. Tulit vnā de coſtis eius. dicūt ꝙ debuit dicere. Tulitvnū d̓ lateribꝰ eiusqꝛ illius totius corporis cōtinui vnuꝫlatus erat corpꝰ mulieris. ⁊ aliud latuserat corpus viri vt p̄dictū ē. ſeꝑando atcorpus mulieris acoꝑe viri tulit vnuꝫd̓ lateribꝰ. Ad ſecūdā dicūt ⁊ verū eſt.ꝙ vbi trāſlatio nr̄ahꝫ. Et repleuit carnē ꝓ ea. lr̄a hebraica hꝫ: ⁊ clauſit carnē in loco ſo .ſ. extendēdo cutē ſuꝑ carnē in loco ſeꝑatōis. ſꝫ nō obſtātibꝰ illis adhuc videt̉ dctāexpō irrōnabilis. qꝛ talis ꝯiūctio duoꝝ corpoꝝ ꝑtinet admōſtra. ſicut legit̉ in cronica Guil. ꝙ tꝑe Philippi regisfrancie. qͥ fuit nonus an̄ iſtū Carolū qͥ mō regnat Annodn̄i. N. ccc. xxij. in ꝯfinio Normanie ⁊ brittanie nate fuerunt due mulieres in vno corꝑe. ita tn̄ ꝙ oīa ſuꝑiora vſqꝫad vnibilicū erant duplicia. inferiora aūt erāt ſimplicia.⁊ ꝙ eēt vere due mulieres apparuit ꝑ hoc ꝙ aliqn̄ vnatriſtabat̉ ⁊ alia gaudebat. ⁊ aliqn̄ vna dormiēte alia vigilabat. ⁊ vna fuit mortua pluſqͣꝫ ꝑ annū an̄ aliā. ſcd̓a tn̄ expondere ⁊ fetore cadaueris mortua ē. Nōſtra aūt ꝑ accidens cōtingunt in natura. ⁊ ideo nō eſt rōnabile ꝙ in pͥma rerū inſtitutōe artifex oīm inciꝑet ab illis que ſunt ꝑacccidens. qꝛ talia nō cadunt ſub arte ⁊ maxime in natura hūana que nobilior eſt. Itē videt̉ cōtra veritatē litere.qꝛ infra dr̄ ꝙ formatis cunctis anīantibꝰ dn̄s adduxit eaad adam. ⁊ ꝙ in illis nō inueniebat̉ adiutor ſil̓is illi. ꝑꝑqd̓ ꝓceſſit ad formatōem mulieris de coſta viri. Itē ibidem dr̄. Et edificauit coſtam quam tulerat de Adam iumulierē. ſi aūt nō eſſet ibi coſta ſed latus. quod ſeꝑaſſetdn̄s ab alio latere modo ſupradicto. per talem ſeꝑatōemnon magis edificata fuiſſet mulier qͣꝫ vir. ꝓpter qd̓ ra. ſa.hanc expōnē nō tenet. ſed illā que ſequit̉ .ſ. ꝙ natura hūana primo ſit formata in ſexu maſculino tm̄. ⁊ poſtea mulier ſit formata de coſta viri. Ꝙ aūt hic dr̄. Naſculuꝫ etfeminā creauit eos. hoc ē ꝑ anticipatōem. qꝛ ſtatim volebat facere mētōem de multiplicatōne hūane nature q̄ fitꝑ cōmixtōem maris ⁊ femine. cū ſubdit. Creſcite ⁊ multiplicamini. ſed poſtea. ij. cap̄. ſerioſe explicat modū formatōis mulieris de coſta viri. ⁊ iō tenendū eſt ꝙ naturahumana primo fuit producta in vno indiuiduo ⁊ in ſexu virili tm̄. vt ſic eſſet primus homo principiū omniuꝫindiuiduoꝝ nature humane. ⁊ per ꝯſequens totius ſpeciei ſuo modo. ſicut deus eſt principiū totius vniuerſi. vtin hoc eſſet quedaꝫ ſimilitudo hominis ad deum ꝓpterdignitatē humane nature. vnde dicit̉ Act. xvij. Deus fecit ex vno omne genus hominū. Secūdo vt vir magisvxorem diligeret ⁊ ei inſeꝑabilius inhereret dum cognoſceret eam ex ſeip̄o ꝓductam eſſe. vnde dicit̉ infra. De viro ſumpta eſt. qͣꝫobrem relinquet homo patrem ⁊ mr̄em⁊ adherebit vxori ſue. ⁊ hoc fuit maxīe neceſſariū in ſpēhūana. in qua mas ⁊ femina ẜm dictamē rōnis recte hn̄tſil̓ manere ꝑ totā vitā. qd̓ nō cōtingit in alijs aīalibꝰ. Tercio qꝛ mas ⁊ femina cōiungūt̉ in hoībus nō ſolū ꝓpt̓ generatōem vt in alijs aīalibus ſꝫ etiā ꝓpter domeſticā vitāin qua ſunt aliqͣ ꝓpria oꝑa viri. ⁊ aliqͣ femine. in qua vir ēcaput mulieris. ꝓpter qd̓ cōueniēter ex viro formata eſt.ſicut ex ſuo pͥncipio. Quarto ē ad hoc rō ſacramētalis.figurat̉ .n. ꝑ hoc ꝙ eccīa ſumpſit pͥncipiū a xp̄o. vnde dicit Apl̓s ad ephe. v. Sacramentū hoc magnū eſt in xp̄o⁊ eccleſia.