Liber
in firmamento celi vt lucerent ſuꝑ terram: ⁊ p̄eſſentdiei ac nocti: ⁊ diuiderentlucē ac tenebras. Et viditdeus ꝙ eēt bonū: ⁊ factū ēveſꝑe ⁊ mane dies qͣrtus.s Dixit etiā deus. Produq cant aque reptile anime viuentis: ⁊ volatile ſuꝑ terram ſub firmamento celi.s Creauitqꝫ deꝰ cete grādia
⁊ oēm aīam viuenteꝫ: atqꝫtmotabilē quam ꝓduxerātaque in ſpēs ſuas: ⁊ omnevolatile ẜm genus ſuum.v Et vidit deus ꝙ eēt bonūx benedixitqꝫ eis dicēs. Creſcite ⁊ multiplicamini: ⁊ replete aquas maris: aueſqꝫmultiplicent̉ ſuꝑ terrā. Etfactū ē veſꝑe ⁊ mane diesquintus. Dixit quoqꝫ deꝰ
teria nō erat adhuc ꝑ formas ſpāles diſtincta. Sequiturfiat lux. ẜm iſtā exponē iſta lux fuit quedā nubes lucidad̓ ſuꝑiori ꝑte materie cōis p̄dicte facta a deo. q̄ motu ſuofaciebat diē ⁊ noctē vſqꝫ ad quartā diē. in qua factus eſtſol. verūtn̄ imꝑfectiori mō qͣꝫ ip̄e ſol. qꝛ ſicut in generatōne naturali eſt ꝓceſſus ex imꝑfecto adꝑfectū. ita in primarerū ꝓductōe. nō ꝓpter imꝑfectōꝫ agētis ſed ad on̄dendūordinē ſue ſapiētie.Cōſiderandū tn̄ ꝙilla nubes lucida n̄pōt cōueniēter dicieiuſdē rōnis cū nubibus que fiunt inaere. qꝛ illa erat denatura celeſti. Iſteautē ſunt de naturaelementari. Fiat firmamētuꝫ in medioaquaꝝ. Iſtud fieri hic accipit̉ qͣꝫtū ad formā ſub̓alē. qꝛ devna ꝑte materie pͥus ꝓducte ſub forma cōi factū ē firmamentū ẜm formā ſpecificā celi ſyderei. in qͣ ꝓductōe ītelligunt̉ etiā ꝓducti orbes ſeptē planetaꝝ qͥ ſub noīe firmamenti cōp̄hendunt̉. De ꝑte aūt ſuꝑiori illius materie cōmunis factū ē celū criſtallinū qͣꝫtū ad formā ſubſtātialē.ſcd̓a die. ſicut de firmamēto dictū eſt. Et ſignificat̉ ꝑ aqͣsque ſuꝑ firmamētū ꝑꝑ cōuenientiā cū aqua. vt p̄dictū ē.Sub firmamēto aūt ꝓut cōp̄hendit orbes ſeptē planetarū remanſit materia cōis. ex qua facta ſunt elemēta tercia die q̄ materia deſignat̉ noīe aque. vt p̄dictuꝫ eſt. ⁊ ſicptꝫ quō ſecūda die factū eſt firmamentū in medio aquarū .i. inter celū criſtallinū ⁊ materiā elemētoꝝ. ⁊ ſic patetlr̄a. Dixit v̓o deus. cōgregent̉ aque. Hic ponit̉ opus tercie diei. in quo diſtincta ſunt elemēta ꝑ hoc ꝙ ex illa ꝑtematerie q̄ remāſerat adhuc ſub forma cōi. vt p̄dictū ē. facta ſunt elemēta in ſuis formis ſubſtātialibꝰ ⁊ ꝓprietatibus cōſequētibꝰ. In terra etiā facte ſunt alique cōcauitates diuina virtute in qͥbus receptis aqͥs apparuit ꝑs terre diſcoopta. ⁊ ſic apparuerūt elemēta in ſuis locis diſtīcta. Dixit aūt deus. fiant luminaria. Hic deſcribit̉ opusquarte diei. ⁊ intelligit̉ hic fieri luminariuꝫ qͣꝫtū ad ſuasformas ſubſtātiales ſpecificas. ⁊ ẜm iſtā expōnē ſol factꝰeſt de illa nube lucida p̄dicta. q̄ tribꝰ diebꝰ p̄cedentibꝰ fecit diē ac noctē motu diurno. Nec valet qd̓ ꝯͣ hoc obijcitfr̄ Tho. pͥma ꝑte ſūme ſue dicēs. ꝙ nō pōt cōueniēter dici ꝙ in pͥma rerū ꝓductōe aliqͥd ſit ꝓductū ſatis cito corrūpendū. ex quo ꝯcludit incōuenienter dici ſolē factū exilla nubecula. qꝛ ſic fuiſſet corruyta. nō .n. corrūpunt̉ proprie loquēdo de corruptōe ẜm ꝑfectā eius rōnē qd̓ trāſmutat̉ in melius. vt dicit̉. j. li. de genera. ſicut nō dicunt̉elemēta ꝓprie corrūpi. qn̄ ex eis fit corpus mixtū. qꝛ corruptio ꝓprio mō dicta ē via ad defectu. hic v̓o ad ꝑfectūilla aūt nubecula erat qͥd īꝑfectū reſpectu ſolis. Ip̄e etiātho. incidit in id qd̓ reprobat. qꝛ in oꝑe quinte diei dixitꝙ aues ⁊ piſces facte ſunt ex qͣtuor elementis. lꝫ in textuſolū noīet̉ aqua. qd̓ nō potuit fieri niſi ꝑ corruptōeꝫ formarū elemētariū mō p̄dicto. Alia aūt luminaria celi luna ⁊ ſtelle dicunt̉ facta quarta die qͣꝫtuꝫ ad ſuas formasſpecificas ex aliqua ꝑte ſuoꝝ orbiū. ⁊ ſic ptꝫ lr̄a ẜm iſtamexpoſitōeꝫ. Cetera aut que ī hac expōne nō ſunt tacta exponant̉ ſicut dictū eſt in alia expōne. His dictis ſoluēdeſunt rōnes que ſunt cōtra iſtā expoſitōnem. Ad rōnē cōmētatoris cū dr̄. materia ſubſtātiat̉ ꝑ ſuū poſſe. Dicēdūꝙ verū eſt ſi accipiat̉ poſſe eius vel potentia ꝓut ē in genere ſubſtātie. ⁊ ſic talis potētia nō eſt aliudqꝫ ip̄a eēntiamaterie circūſcripta oī forma. ⁊ hoc mō accepta ē in potentia ad eē ſub forma quacūqꝫ quātū ē de ſe. ⁊ ſic maͣ celi ē in potentia ad formā elemēti: ⁊ ad nō eē forme celi. ſꝫiſta potētia nō eſt reducibilis ad actū niſi ꝑ agēs qd̓ im-
diate attingit maͣm ẜm ſuā eēntiā. qd̓ eſt agens diuinū: ſſi accipiat̉ potētia ꝓpinqua .ſ. reducibilis ꝑ agens naturale. vel creatū ſic nō eſt in potentia vt tranſmutet̉ de forma ad formā. niſi ꝓut ſubeſt qualitatibꝰ actiuis ⁊ paſſiuis ꝯͣrijs. ⁊ iō maͣ que eſt ſub forma corꝑis celeſtis nō eſtſic in potētia ad nōeē ſue forme ⁊ ad eēalterius. qꝛ nō ſubeſt talibꝰ qualitatibus vt ſupradictū ēRōnes aūt illiꝰ opinio. q̄ ponit materiam in corꝑibꝰ celeſtibus tn̄ alteriꝰ rōnis cōcedende ſuntẜm iſtam expoſitionem inquātum ponit materiā in corꝑbus celeſtibus. ſꝫ inquantū. d. eam alterius rōnis. qd̓ nō ꝓbat neganda ē. ⁊ rōnegatōis ptꝫ ex p̄dictis. o ¶ Dixit etiā deꝰ. Hic deſcribit̉ opus quinte diei. in qua ornata ſunt elemēta media.ſ. aer. ⁊ aqua. ad quoꝝ ornatū ꝑtinēt illa q̄ mouent̉ ī eis.ſ. aues ⁊ piſces. ⁊ hoc ē qd̓ dr̄. p ¶ Producāt aq̄. Nonqꝛ aues ⁊ piſces de ſola aqua ſint formati. ſꝫ de qͣtuor elemētis. tn̄ aqua ſola expͥmit̉ ꝑꝑ quādā ꝯueniētiā cū iſtis.hꝫ .n. aqua humorē ⁊ vaporē. ꝑ hūorē cōuenit cū piſcibꝰvaporē qͥ ſurſum eleuat̉ in aere cōuenit cū auibus. Cōſiderandū etiā ꝙ aues ⁊ piſces non ſunt ꝓducti ex aquaactiue ſꝫ a deo. paſſiue aut ex elementis vt dictū eſt.q ¶ Reptile ⁊cͣ. Reptilia dicunt̉ illa q̄ nō hn̄t pedes. vel ſihn̄t̉ breues tn̄. nec in altū eleuant̉. ⁊ talia ſunt q̄ ꝯiter habitāt in aqͥs. dr̄ etiā hic. q ¶ Reptile aīe viuētis. ita ꝙ vita aīalis ponit̉ in obliquo ad deſignādū ꝙ vita ē īꝑfectomō in piſcibꝰ reſpectu hoīm ⁊ aīaliū. ⁊ ſequit̉. s ¶ Creauitqꝫ deꝰ cete grādia. Dicūt hie bebrei ꝙ iſtud genus piſciū ē incredibilis māgnitudinis. ꝑꝑ qd̓ ſi eoꝝ multiplicata fuiſſent indiuidua deſtructū fuiſſet ſeculuꝫ. qꝛ marenō eēt nauigabile. nec alij piſces poſſent ſtare in mari. iōpoſtqͣꝫ deus creauerat hanc ſpēm in ſexu maſculino ⁊ feminino occidit femellā. ne multiplicarent̉ indiuidua. etreſeruat eā iuſtiſ ad comedēdū in futuro ſeculo. Ex quoptꝫ iudeos cecidiſſe in errorē ſaracenoꝝ. qͥ beatitudineꝫfuture vite ponūt in delectatōibꝰ corꝑalibꝰ ciboꝝ ⁊ venereoꝝ. qd̓ nō ſolū apd̓ catholicos abſurdū reputat̉ ſꝫ etiaꝫapud gētiles ph̓os qͥ beatitudinē hoīs ponūt ī oꝑibꝰ intellectiue ꝑtis. aſſerētes vitā voluptuoſam eē vita pecudū. vt ptꝫ. jͣ. Ethi. ꝑꝑ qd̓ beatitudo ibi nō ē ponēda. cū felicitas nullo mō ꝑtineat ad bruta aīalia. ſꝫ ſolū ad intellectualē ⁊ rōnalē creaturā. ꝑꝑ qd̓ catholici bn̄ ponūt btītudinē in viſiōe ⁊ fruitōe ip̄iꝰ dei. ⁊ ab hac btītudīe aīe pꝰ reſurrectōꝫ fiet redūdātia ad corpus ꝑ quā fiet glorioſuꝫ ꝑdotes corꝑis. int̓ qͣs ponit̉ īpaſſibilitas. ⁊ ꝑ ꝯn̄s reſurrectio erit ad vitā īmortalē. oꝑbꝰ nutritiue ⁊ generatiue nōindigētē. Ad hͦ ſt̓ aucͣtes clariſſime no. te. ſꝫ qꝛ n̄ recipiūt̉a iudeis. ad hͦ pōt adduci aucͣtas ꝓph̓e dd̓. d. Satiabor cūapparuerit gl̓ia tua. qꝛ ex btītudīe aīe fiet tal̓ redūdantiaad corpꝰ ꝙ ſatiabit̉ oīs hoīs appetitꝰ. ad hͦ etiā facit exēplū moyſi. qͥ exn̄s ī mōte cū dn̄o. xl. diebꝰ ⁊. xl. noctibꝰ nōcomedit neqꝫ bibit ꝯſortio ⁊ colloqͥo dn̄i ſatiātꝰ. ⁊ multominꝰ in ſtatu future btītudīs vſus ciboꝝ ē ponēdꝰ. ſeqͥt̉.t ¶ Quā ꝓ. ⁊cͣ. In piſcibꝰ .n. ⁊ auibꝰ ⁊ brutis aīalibꝰ ſt̓ ml̓te ſpēs ſubalterne ac etiā ſpāliſſime. ⁊ iō in ꝓductōe eoꝝſit mētio d̓ generibꝰ ⁊ ſpēbꝰ naͣ āt hūana ꝓducta ē pͦ ī vnoſolo indiuiduo. vt patebit. jͣ. ⁊ iō nō fit ibi mētio de gene̓vel ſpē. v ¶ Bn̄dixitqꝫ. iſta bn̄dictio ē ordīatio ad multiplicatōꝫ indiuiduoꝝ ꝑ cōmixtōꝫ maris ⁊ femīe. iō ſtatimſequit̉. x ¶ Creſcite ⁊cͣ. qꝛ multiplicatio ꝑ talē modū nōē in plātis ⁊ herbis. iō in ꝓductōe eaꝝ nō fit mētio de tali bn̄dictōe eaꝝ. y ¶ Dixit qͦꝫ deꝰ. h̓ deſcribit̉ opus ſexte