Illeſis
iuxta genꝰ ſuū: lignūqꝫ faciēs fructū. ⁊ hn̄ſ vnūqd̓qꝫſementem ẜm ſpēm ſuam.e Et vidit deꝰ ꝙ eēt bonum⁊ factū eſt veſꝑe ⁊ mane dies tercius. Dixit aūt deꝰg Fiant lumīaria in firmamēhto celi: ⁊ diuidant diem ac
noctē: ⁊ ſint in ſigna ⁊ temꝑa ⁊ dies ⁊ annos: vt luceant in firmam̄to celi: ⁊ illuminēt t̓rā: ⁊ ſcm̄ ē ita. Fec̄qꝫ deus duo lūinaria magͣluminare maius vt p̄eſſetdiei ⁊ lūinare minꝰ vt p̄eētnocti: ⁊ ſtellaſ: ⁊ poſuit eaſ
Mehumanis. ſed ea que pn̄t apponi ⁊ auferri. ſic̄ veſtes ſeuſerta monilia ⁊cͣ. hmōi aūt plante ⁊ herbe īmobiliter adherent terre. ⁊ iō ꝑtinent ad opus tercie diei qn̄ apparuitarida. Itē notandū ꝙ ex eo qd̓ dr̄: Germinet terra herbā virentē. dicunt aliqui hebrei vicꝫ ꝟa. ioſue ⁊ ſui ſequaces. ꝙ mundus factus ē in mēſe martio qn̄ terra incipitgermīare herbaſ ⁊cͣ.Un̄ ⁊ Exo. xij. martius vocat̉ primusmenſis. Ex hoc aūtqd̓ ſubdit̉ Et ꝓtulitterra herbā virentē⁊ facientē ſemē. Dicūt aliqͥ vicꝫ ra. eliezer ⁊ ſui ſequaceſfactus ē in menſe ſeptēbri qn̄ fructꝰ ſūtin arboribꝰ maturi ⁊ hn̄tes ſemina in ſeip̄is. ⁊ hec opiniocōius tenet̉ ab hebreis tanqͣꝫ rōnabilior. qꝛ ſcriptū ē deūtro. xxxij. Dei ꝑfecta ſunt oꝑa. vn̄ ẜm oēs hō pͥmus ſactꝰeſt in ſtatu ꝑfecto potēs generare. tunc .n. vnūqd̓qꝫ perfectum eſt quando pōt generare. ſibi ſimile. ⁊ eodē modovidetur dicenduꝫ de terrenaſcentibus. quod eſt quandohabent in ſeipſis ſemina. e ¶ Et vidit deus ꝙ eſſet bonū. iſtud replicat̉ ꝓ approbatōe oꝑis hꝰ tercie diei.f ¶ Dixit aūt deus ⁊cͣ. Hic ꝯn̄r deſcribit̉ opus ornatus. ⁊pͦ deſctibit̉ ornatꝰ corpoꝝ celeſtiū. ſcd̓o ornatus elemētorū medioꝝ .ſ. qͥnta die. tercio ornatus elemēti inferioris..ſ. terre ſexta die. ⁊ ſic ptꝫ ꝙ ornatꝰ corrn̄det diſtinctōi. Circa primū deſcribit̉ pͦ ꝓductio luminariū in generali. ſecūdo magis in ſpāli ibi: Fecitqꝫ deus duo luminaria. Circa pͥmū ꝯſiderandū ꝙ ad ornatū hoīs ꝑtinēt illa q̄ ſūt ſeꝑabilia vt dcm̄ ē. ⁊ ad ſil̓itudinē hꝰ in firmamento celi dicunt̉ ꝑtinere ad ornatū illa q̄ hn̄t ꝓpriū motū ẜm rē vl̓ ſaltē ẜm apparentiā ſenſus. Septeꝫ v̓o planete hn̄t ꝓpriosmotus diſtinctos a motu firmamenti. Stelle aūt fixe lꝫnō habeāt motū ꝓpriū ſꝫ moueant̉ tm̄ motu firmamenti.verū tn̄ qͣꝫtū ad apparentiā aſcenſus dep̄hendūt̉ manifeſte moueri. nō ſic aūt motus corꝑis firmamēti. ſꝫ ſolumrōne arguit̉ ex motu ſtellarū. ⁊ qꝛ moyſes rudi ppl̓o loq̄bat̉. vt ſupra dcm̄ ē. qͥ capiebāt tm̄ ſenſibilia. iō nō ſolumplanete ſꝫ etiā ſtelle fixe deſcribunt̉ ꝑtinere ad ornatū firmamēti. ⁊ hoc ē qd̓ dr̄. f ¶ Fiāt lumīaria. iſtud fieri ẜmiſtā expōnē nō intelligit̉ qͣꝫtū ad ſub̓am lumīariū. nec qͣꝫtū ad lucē q̄ facta ē primo die. qꝛ tunc facta fuit lux ſolisvt p̄dictū eſt. ⁊ ꝑ ꝯn̄s alioꝝ luminariū: qꝛ illuminant̉ a ſole. ſed intelligit̉ qͣꝫtū ad quandā informatōeꝫ hꝰ luminis.qd̓ ſit informe aliquo mō vſqꝫ ad quartā diē in qͣ fuit formatū. qꝛ tūc accepit a deo virtutē influēdi ad varios effectus in inferioribꝰ. ſeuſibiliter .n. ꝑcipit̉ ꝙ radij diuerſoꝝluminariū celi hn̄t varios effectus ⁊ diſtinctos circa inferiora. ſequit̉. g ¶ In fir. celi. Aliter dicunt̉ in firmam̄toceli eſſe ſtelle fixe. qꝛ ſunt ibi īmobiliter. ⁊ planete. qꝛ hn̄tꝓprios motus ⁊ ꝓprios orbes. ⁊ iō nō ſunt in firmamētoceli. niſi large loquēdo de firmamēto ꝓut cōtinet ſub ſeorbes planetarū. vt ſupra dictū eſt. Cōſiderādū aūt ꝙ lꝫluminaria celi ſint facta principaliter ꝑꝑ gloriā dei. tn̄ facta ſunt ꝯn̄r ad vtilitatē hoīm. verūtn̄ quia ppl̓s iudaicꝰ.erat ꝓnus ad idolatriā. iō moyſes vt reuocaret ip̄m a cultu luminariū tetigit tm̄ ſcd̓am cām. vn̄ ⁊ Deutro. iiij. dr̄.Ne forte oculis eleuatis ad celū videas ſolē ⁊ lunā. ⁊ oīaaſtra celi ⁊ errore deceptꝰ adores ea ⁊ colas q̄ creauit dominus deus tuus in miniſteriū cūctis gentibꝰ. hoc autēminiſteriū explicat moyſes hic cū dr̄. h ¶ Et di. diem.Ad cuius intellectū cōſiderandū ꝙ luminaria celi deſeruiunt hoī inquātū faciunt viciſſitudinē tꝑis apti ad operandū. ⁊ tꝑis apti ad quieſcēdū. qꝛ hō nō pōt cōtinue laborare: ſꝫ oꝑtet eū ſomnū caꝑe ad recreatōem ſenſuum ⁊quietē corꝑis. ⁊ qͣꝫtū ad hoc dr̄. Et diuidāt diē ac nocteꝫ.
Scd̓o deſeruiūt inquātū ex celi luminaribꝰ accipit̉ ſignificatio pluuioſi tꝑis vel ſereni: ⁊ hmōi. q̄ ſunt apta diuerſis operibꝰ hūanis ⁊ negocijs. ⁊ qͣꝫtū ad hoc dr̄. Et ſint inſigna. Tercio deſeruiūt inquātū diſtinguūt diuerſas ꝑtes tꝑis .ſ. veris. eſtatis. autūni. ⁊ hyemis. in qͥbus variaordinant̉ ⁊ diſponūtur vſui hūano neceſſaria. ⁊ qͣꝫtn̄ ad hͦdr̄. Et tꝑa ⁊ dies: etannos. qꝛ ꝑ replicatōem quatuor tempoꝝ ⁊ dierū multiplicāt̉ anni. Quarto deſeruiūt hoī qͣꝫtū ad viſum qͥ ē directiuus in oꝑibushūanis ⁊ maxīe vtilis ē ad cognitiōemreruꝫ. vt dr̄ .j. metaphi. ⁊ qͣꝫtū ad hoc dr̄. Ut luceāt ⁊cͣ. ¶ Fecitqꝫ deus ⁊cͣ.ꝯn̄r deſcribit ꝓductōem luminariū in ſpāli cū dicit. Fecitqꝫ deus duo luminaria magna. vicꝫ ſolē ⁊ lunam.k ¶ Luminare maius .i. ſolē.Ut p̄eſſet diei. qꝛ diesē latio ſolis ſuꝑ cerrā. m ¶ Et lumi. minus .ſ. lunam.n ¶ Ut p̄eſſet nocti. qꝛ d̓ die nō apparet lux eius. ſequēslr̄a ptꝫ ex p̄dictis. Doctores aūt hebrei ex hoc qd̓ dr̄ hic.Fecitqꝫ deus duo luminaria magna. dicūt ꝙ ſol ⁊ lunaa pͥncipio fuerunt equales in claritate. ſed luna ſuggeſſitip̄i deo vt diminueret̉ lux ſolis. volēs hr̄e ſingularē gloriā lumīs. ꝑꝑ qd̓ deus puniuit ip̄am diminuēdo de eiuslumīe. ſꝫ iſtud dcm̄ deſtruit ſeip̄m. qꝛ ẜm ip̄os lux ſolis. ⁊alioꝝ luinariū facta ē pͥma die. Iuna etiā fuit fcā in oppoſito ſolis. vt ſic p̄eſſent nocti. ⁊ iō ſi fuiſſent eqͣlis claritatis vſqꝫ ad quartū diē nō fuiſſet nox nec ꝑ ꝯn̄s ſucceſſiodiei ⁊ noctis. ſed fuiſſet cōtinua dies. cuius ꝯͣriū expreſſedicit ſcriptura. Item corꝑa celeſtia ſunt inanimata ⁊ inſenſibilia ẜm damaſ. ⁊ iō friuolū eſt ꝙ luna loqueret̉ ip̄ideo. motiuū aūt ip̄oꝝ nullū eſt. qꝛ magnū ⁊ ꝑuū relatiuedicunt̉. ⁊ iō ſol ⁊ luna luminaria dicūt̉ magna reſpectualiarū ſtellaꝝ. lꝫ ſol ſit maioris quātitatis ⁊ claritatis qͣꝫſit luna. Expoſita igit̉ lr̄a ẜm duas pͥmas opi. d̓ materiacorꝑaliū ſoluēde ſunt rōes tercie opi. que ponit maͣm incorꝑibus celeſtibꝰ. ⁊ eē eiuſdē rōnis cū materia corporūelementariū ⁊ mixtoꝝ. Ad primū cū dr̄. Actus ē qͥ diſtīguit. dicendū ꝙ oīs diſtinctio eſt ꝑ actū. nō tn̄ oꝑtet ꝙ ſitſꝑ ꝑ actū actualiter informantē. materia igit̉ celi ⁊ materia corruptibiliū differunt inquantū ſunt in potentia adactus diuerſarū rōnū. quia forma celi eſt actus inſeparabiliter informans. non aūt forma elemēti vel mixti. Adſecundū dicendū ꝙ materia corporis celeſtis nobilior ēmateria mixti vel elementi. nō per aliquam formam velactum actu informantē ſi conſideratur omni forma ſubtracta. ſed ꝑ relatōem ſeu aptitudinē ad nobiliorē actumſcꝫ formā. His viſis exponēda ē iterū lr̄a a pͥncipio ẜmterciā opi. Ubi aduertēdū ꝙ diuiſio ē eadē in vtraqꝫ expoſitōe. ꝑꝑ qd̓ nō intēdo eā repetere. Itē in expōne p̄dicta plurima ſunt q̄ nō variant̉ ꝑꝑ terciā opi. de materia p̄dicta. ꝓpter qd̓ ſil̓r non intēdo ea repetere ſed ad p̄dictaremittere. Igit̉ ẜm opi. illā q̄ ponit materiā eiuſdē rōnisin corporibus celeſtibus ⁊ elemētaribꝰ quam ſequunturBeda ⁊ Strabus exponenda ē ſic lr̄a. In pͥncipio creauit deus celū .ſ. empyreū. qd̓ ſtatim factū angelis ē repletū. ⁊ dr̄ empyreū a pyr qd̓ ē ignis. nō qꝛ ſit de natura elementari. ſed qꝛ cōuenit cū igne in ſplendore. ſicut ⁊ celūcriſtallinū dr̄ aqueū. qꝛ cōuenit cū aqua in dyafaneitate.vt p̄dictū ē. Et ē celū empyreū ẜm iſtā expōnē locꝰ ſplēdidus. īmobilis ⁊ qͥetus ꝯtēplatōi glorie aptus. Et terrā.i. mam oīm corpoꝝ q̄ ſunt ſub empyreo. q̄ ꝓducta ē ſubvna forma cōi in genere ſubſtantie. vtpote corporeitatꝭ. ⁊ꝓpter talē cōitatē noīat̉ diuerſis noībus. vtpote nomineabyſſi ⁊ aque. Terra autē erat inanis ⁊ vacua. qꝛ illa ma-