Druckschrift 
Prima pars (1493) super Genesim Exodum Leuiticu[m] Numeri Deutronomiu[m] Josue Judicu[m] Regum [et] Paralyppomenon
Entstehung
Seite
22b
Einzelbild herunterladen
 

Liber

inbona: ⁊ diuiſit lucē a tenenbris: appellauitqꝫ lucē diē8 ⁊ tenebras noctē: factūqꝫē veſꝑe ⁊ mane dies vnusq Dixit quoqꝫ deus: fiat firmamētū in medio aquarūr ⁊ diuidat aquas ab aquiss Et fecit deus firmamentūtdiuiſitqꝫ aquas q̄ erāt ſubfirmamēto ab his q̄ erantſuꝑ firmamētū. Et factū ēita. Uocauitqꝫ deuſ firmavmētū celū: ⁊ ſcm̄ ē veſꝑe etx mane dies ſecūdus. Dixit

y ꝟo deus: ꝯgregēt̉ aque q̄ſub celo ſunt in locū vnuꝫ.⁊ appareat arida: ⁊ fectū ēita: ⁊ vocauit deus aridaꝫꝫ terrā: ꝯgregatōeſqꝫ aquaꝝz appellauit maria: ⁊ vidita deꝰ ꝙ eēt bonū: ⁊ ait. Germinet terra herbā virētē ⁊v faciētē ſemē: ⁊ lignū pomiferū faciēs fructū iuxta gecnus ſuū: cuiꝰ ſemē ī ſemetipſo ſit ſuꝑ terrā. Et factūd eſt ita: ⁊ ꝓtulit terra herbāvirentē ⁊ afferentē ſemen:

dicit dioni. iiij. ca. de diuinis noībus. qualiter autē fueritformata quarta die patebit infra. m Et diui. lu. a tenebris. iſta diuiſio ē ꝑ motū ſolis. qꝛ qn̄ mouet̉ ſuꝑ vnū hemiſperiū fiūt tenebre in oppoſito hemiſꝑio ꝑꝑ oppacitatē terre q̄ eſt in medio. n Appellauitqꝫ luce diē. quiadies eſt latio ſol̓ ſuꝑterrā. o Et tene.noctē. qꝛ ſicut ꝑ pn̄tiā ſolis efficit̉ dies.ita ꝑ ſuā occultatōꝫefficit̉ nox. Notandum em̄ ꝙ cū dr̄ appellauitqꝫ lucē diē.loquit̉ de die artificiali. cū aūt ſubdit̉.p Factūqꝫ ē veſ. ⁊mane dies vnus. loquit̉ de naturali. q̄eſt. xxiiij. horaꝝ. Etcōplectit̉ dieꝫ ⁊ noctem. ⁊ iō dicit. pFactūqꝫ eſt veſꝑe ⁊mane dies vnꝰ. Inveſꝑe em̄ cōplet̉ dies artificialis. qͥ eſtpͥma ꝑs diei naturalis. ⁊ in mane diei ſequētis ꝯplet̉ nox. q̄ ē ſcd̓a ꝑs diei naturalis. ⁊ iō p̄ponit veſꝑe ip̄i mane. vt on̄dat cōpletiōemdiei naturalis expͥmendo terminos diei artificialis ⁊ noctis q̄ ſunt ꝑtes integrātes diē naturalē. q Dixit quoqꝫ deus. Hic deſcribit̉ opus ſecūde diei in qua ſcā eſt diſtinctio corpoꝝ celeſtiū ab elemētis. Ad cuiꝰ intelligentiā cōſiderandū ꝙ p̄ter celū empireū de qͦ dubitauer̄t doctores vtrū ſit aliquis locus corꝑalis an nō. ꝓpter qd̓ deip̄o hic nō fit mentio ẜm iſtā expōnē quā nūc ꝓſequor ēcelū criſtallinū. qd̓ etiā dr̄ aqueū ꝑꝑ ſil̓itudinē quā hꝫ cūaqua in diafaneitatę. ⁊ ſub ip̄o celo criſtallino ē firmam̄tū. ſub quo noīe intelligit̉ octaua ſpera. q̄ magis ꝓprie dr̄firmamētū. ſpere ſeptē planetarū q̄ cōtinent̉ ſub octauaſpera. vicꝫ ſaturni. iouis. martis. ſolis. veneris. mercurij.lune. ita ꝙ ſpera ſaturni ē ſuꝑior exn̄s īmediate ſub octaua ſpera. Spera aūt lune inferior cui īmediate cōiūgūt̉.elementa. Ex quibꝰ pꝫ ꝙ firmamētū ꝓut includit ſperasſeptē planetarū. mediū ē inter celū criſtallinū ⁊ elemēta.que noīe aquarū deſignant̉ vt p̄dictū ē. ⁊ hoc ē qd̓ dicit̉.r Fiat ⁊cͣ. aquas ab aqͥs .i. celū criſtallinū ab elemētis. Et fecit dens firmamētū. iſtud fieri nō intelligit̉ qͣꝫtūad formā ſubſtātialē. qꝛ ſic factū ē ꝑ opꝰ creatōis ẜm iſtāexpoſitōeꝫ vt p̄dictū ē. ſꝫ intelligit̉ ẜm aliquā qualitatemip̄ius firmamēti. que aūt ſit. illa qualitas in textu nō exprimit̉. ſed dicit ra. ſa. hebreus ꝙ ē ſoliditas de qͣ dr̄ Iobxxxvij. Tu forſitan cū eo fabricatus es celos. qͥ ſolidiſſimi qͣi ere fundati ſunt. ⁊ ꝓpter hocip̄m celū tunc vocatuꝫeſt firmamētū. affirmitate dictū. Alij aūt dicūt ꝙ iſta qͣlitas ē quedā virtus ad influendū ſuꝑ elementa ad ip̄orūcōſeruatōem ⁊ gubernatōꝫ. ꝓpter qd̓ dr̄ .j. methauroꝝ ꝙmūdus qͥ ē circa terrā .i. elemēta ꝯtiguus eſt ſuꝑioribꝰ lationibꝰ vt oīs ip̄ius v̓tus gubernet̉ inde. Ꝙ aūt in ſcriptura ſacra res aliqua fieri dicat̉ ẜm acqͥſitōem alicuiusdiſpōnis accidētalis ꝓbat idē ra. ſa. ꝑ illd̓ qd̓ hr̄ Deutro.xxj. de muliere gentili captiua apud hebreū virūˡ de quadr̄ ibidē ꝙ ſi voluerit hr̄e eā vxorē radet ceſariē ſuā ⁊ circūdet vngues ſuos ẜm tranſlatōꝫ nr̄am. ſꝫ textus hebraicus hꝫ. ⁊ faciet vngues ſuos. Ex quo ptꝫ manifeſte ꝙ fieri vnguiū ibi accipit̉ ꝓ diſpōne accidētali ip̄oꝝ. Poſſumus etiā ad hoc ponere exemplū ẜm trāflatōem nr̄am.Dan̄. iiij. vbi dixit nabuchodonoſor rex babylonis. nōnehec ē babylon ciuitas magna quā edificaui. ⁊ tn̄ certū ēꝙ nō fecit pͦ illā ciuitatē. qꝛ multi reges fuerūt an̄ en̄ ī babylone. īmo etiā illa ciuitas videt̉ fundata ⁊ edificata ſatis cito poſt diluuiū. vt hr̄ Gen̄. xj. Sed qꝛ nabuchodonoſor eā ampliauit ⁊ fortificauit. iō dr̄ eā edificaſſe ſeu fe

ciſſe. ⁊ eodē mō dr̄ hic. Et fecit deꝰ firmamētū. qꝛ ſecundadie dedit ſibi qͣlitatē accidētalē vt p̄dictū eſt. t Diuiſitqꝫ aqͣs ⁊cͣ. Hic aque dicūt̉ eqͥuoce. vt pꝫ ex p̄dictꝭ. qꝛ illa q̄ ſunt ſuꝑ firmamētū ſunt de natura celeſti. ille autē q̄v Et ſcm̄ ē veſꝑeſub firmamēto de natura elemētari.⁊ mane dies ſecūdꝰexponat̉ ſicut pͥus:⁊ eodē mō in ſequētibus diebꝰ. Hic q̄rit̉ qͣre in ſecūda dienō dr̄. Et vidit deusꝙ eēt bonū ſicut inalijs diebꝰ. ad qd̓ reſpōdent aliqͥ ꝙ hͦ ēqꝛ numerꝰ binariusē infamis eo ꝙ primus recedit ab vnitate. ſꝫ iſta rn̄ſio vr̄truphatical. maxīeqꝛ in ſacro euāgelionumerus binariuslaudabilis ⁊ myſticus d̓ſignat̉. vn̄ ſuꝑillud Luce. x. Niſit illos binos ⁊ binoſ an̄ faciē ſuā. Dicit Gre. ꝙ ꝑ binariū deſignauit charitatē q̄ ē excellētiſſima virtus ⁊ forma v̓tutū. Alij aūt dicūt ꝙ hoc iō ē: qꝛ angeli peccātes ceciderūt ſcd̓a die. ſꝫ hoc ē de ſcripturis auctoritatē nō hꝫ. iō eadē facilitate ꝯtēnit̉ qͣꝓbat̉ maxīe: qͥadoctores dicūt cōiter ꝙ int̓ creatōꝫ angeloꝝ ⁊ eoꝝ lapſuꝫfuit modica morula tꝑis. ẜm aūt iſtā rn̄ſionē int̓fuiſſꝫ adminus ſpaciū vniꝰ dici naͣlis. qꝛ ẜm oēs āgeli fuerūt creati c principio. Iō aliter rn̄det ra. ſa. ⁊ magis ẜm intōꝫ lr̄evt vr̄ dice̓s. ⁊ verū ē ꝙ hoc verbū ⁊ vidit deꝰ ꝙ eēt bonu ⁊cͣ.In alijs diebꝰ dr̄ ad approbatōꝫ oꝑis illarū dierū. approbatio aūt ꝓprie reſpicit opus cōpletū. In ſecūda aut dielꝫ principaliter fiat diſtinctio corpoꝝ celeſtiū. tn̄ cū hͦ etiāfit mētio de diſtinctōe aquaꝝ elemētariū. ⁊ qꝛ iſta diſtinctio nō fuit cōpleta vſqꝫ ad terciā diē qn̄ cōgregate ſuntaque in locū vnū vt videbit̉ infra. iō ſubticuit verbū p̄dictu die ſcd̓a. ⁊ tercia die illud bis dixit vt ptꝫ in lr̄a ſel̓ ꝓoꝑe ſecūde diei ⁊ ſel̓ ꝓ oꝑe tercie diei. x Dixit v̓o deꝰh̓ ꝯn̄r deſcribit̉ opus tercie diei qͦ diſtincta ſunt elemēta.q̄ diſtinctio fcā ē ꝑ hoc ꝙ aqua pͥus ꝓducta in forma ſubſtātiali vt p̄dictū ē. accepit tūc ⁊ deo debitā dēſitatē. ⁊ ſicoccupauit minorē locū aeris ſpaciū dimittendo. ⁊ ꝑ hͦ ꝙv̓tute diuina facte ſt̓ cōcauitates in terra vbi recepta ē ꝑsaquarū. ⁊ ſic apparuit ꝑs terre diſcoopta aqͥs ad hītatōꝫhoīm ⁊ aīaliū. ⁊ ſic fuerūt elemēta diſtincta in locis ſibidebitis. ⁊ hoc ē qd̓ dr̄. y Cōgregent̉ aque ⁊cͣ. ⁊ ptꝫ lr̄aex p̄dictis. ſequit̉. Cōgregatōes ⁊cͣ. maria. loqͥt̉ ſcriptura more hebraici ẜmonis qͦ vocat̉ mare n̄ ſolū occeanus. ſꝫ q̄libet ꝯgregatio magna aquaꝝ. ẜm ꝙ in euāgeliofreq̄nter noīat̉ mare tyberiadis. ⁊ mare galylee. ⁊ tn̄ nō ēniſi qͥdā lacꝰ. vn̄ ⁊ in euāgelio vocat̉ ſtagnū genezareth.z Et vi. deꝰ ꝙ eēt bonū. hoc dr̄ ꝓ oꝑe ſecūde diei. cōpleta diſtinctōe aquarū. ſꝫ qꝛ terra ſuꝑius dicta ē inanis .i. inuiſibilis. eo ꝙ eēt cooꝑta aquis. que inuiſibilitas remota ē ꝑ cōgregatōꝫ aquarū. qꝛ tūc apparuit arida. Itē dicta ē vacua. eo ꝙ nō erat ornata plātis ⁊ herbis. iō remouēdo hanc vacuitatē ꝯn̄r ſubdit̉. a Et ait ⁊cͣ .i. virtuteꝫgerminandi accipiat. q Et lignum pomiferuꝫ. ꝑ hoclignū intelligitur omne lignū faciens fructū. Cuiꝰſemen in ſemetip̄o ſit. ſicut grana ſunt in pomis q̄ ſuntſemina. ⁊ eodē mō in alijs fructibus. d Et ꝓtu. terra.Hoc intelligit̉ paſſiue. qꝛ virtute diuina actiue ꝓtulit. videt̉ forſitan alicui ꝙ iſta ꝓductio plantarū ⁊ herbarū ꝑtineat ad ſextā diem in qua ornata eſt terra. vt dicetur infra. Ad quod dicendum ꝙ ornatus hic accipitur ex ſimilitudine ornatus in hominibus. in quibus non ꝑtinentad ornarū ꝓprie ea que inſeꝑabiliter adherent corꝑibus