Beneſis
¶ Incipit liber Geneſis qͥdr̄ hebraice breſith.¶ Capl̓m .j.y¶ ¶ N principio creauitadeus celū ⁊ terram.¶ Terra aūt erat ina-
ſꝫ nis ⁊ vacua: ⁊ tenebre erāth ſuper faciem ab yſſi: ⁊ ſpiriitus domini ferebatur ſuk per aquas. Dixitqꝫ deus:ī fiat lux: ⁊ facta eſt lux: Etvidit deus lucem ꝙ eſſet
Cſhabēt annexas ꝯͣrias qualitates actiuas ⁊ paſſiuas agūt⁊ patiūt̉ adinuicē paſſione ꝓprie dicta. que ē cū abiectiōecōtrarij. iō trāſmutant̉. generant̉ ⁊ corrupunt̉. forme aūtſubſtantiales coporū celeſtiū nō hn̄t annexas tales qualitates actiuas ⁊ paſſiuas. ⁊ ꝑ ꝯn̄s nō ē in eis paſſio q̄ magiſ facta ꝯͣria abijcitab ip̄a ſub̓a. ⁊ ꝑ ꝯn̄sremanēt incorruptibilia. licꝫ .n. habeātmam eiuſdeꝫ rōniscū corꝑibus corruptibilibꝰ accipiēdomaͣm p̄ciſe ꝓut eſtꝑs cōpoſiti in genere ſub̓e: que diſtinguit̉ a priuatōe ꝓuthr̄. j. phiſi. Et ẜm iſtos materia corpoꝝ celeſtiū nō ē priuatōi adiuncta. qꝛ maͣ nō hꝫ priuatōeꝫ adiunctā ꝓprie loquēdo niſi ꝓut ē informata forma ſubſtātiali hn̄te annexas qualitates hn̄tes cōtrarietatē ad qualitates annexasalteri forme ſubſtātiali in cōpoſſibili in eadā maͣ. ſic̄ forma ſubſtātialis iguis hꝫ annexas caliditatē ⁊ ſiccitatemForma ſubſtātialis aque hꝫ annexas frigiditatē ⁊ humiditatē. que ſunt generatōis ⁊ corruptōis cā. vt ſuꝑius expreſſum ē. Que aūt iſtarū triū opinionū ſit verior nō eſtpn̄tis ſpeculatōis inquirere. nec ꝑ ꝯn̄s multitudinē rōnūad hoc inducere. cū ſicut p̄dictū eſt intēdā inſiſtere expoſitioni lr̄ali. ꝓpter qd̓ intendo lr̄am q̄ eſt in pͥncipio gen̄.ẜm p̄dictas opiniones varie exponere ⁊ rōnes ad vtranqꝫ ꝑtē inductas ſoluere. qͥbus ſolutis alie q̄ poſſent induci defacili poterūt ſolui ſicut credo. Et ſic lector eligat expōnē quā tenere voluerit. vel vtranqꝫ ſi voluerit ꝓſequat̉Prima expoſitio eſt ꝙ oēs ꝑtes mundi pͥncipales. vicꝫcorꝑa celeſtia oīa. ⁊ quatuor elemēta. ꝑ opus creatōnis aprincipio fuerūt ꝓducta in formis ſuis ſubſtātialibꝰ diſtīctis. ⁊ totū opus diſtinctōis ſeu formatōis in tribus diebus ſequētibꝰ. ⁊ etiā opus ornatꝰ corpoꝝ celeſtiū qd̓ ſcm̄ē in quarta die. intelligit̉ qͣꝫtū ad qualitates ⁊ ꝓprietatesaccidentales ſuꝑadditas. vt patebit magis in ꝑticulari ꝓſequēdo iſtā expōnē. ⁊ ꝓcedit iſta expoſitio ẜm duas primas opiniones de natura materie ſuprapoſitas. Illi em̄qͥ dicunt ꝙ in corꝑibꝰ celeſtibꝰ nō ē materia nō pn̄t dicereꝙ materia oīm corꝑaliū ſit ꝓducta ſub vna forma cōi. etpoſtea ẜm diuerſas ſui ꝑtes ꝑ formas ſubſtātiales ſpecificas diſtincta. cū ẜm eos in corꝑibus celeſtibꝰ nō ſit maͣ⁊ iō ꝯn̄r hn̄t dicere ꝙ oīa corꝑa celeſtia a pͥncipio ſunt ꝓducta in formis ſubſtātialibꝰ diſtinctis. ⁊ ꝯſil̓r dicunt deelementis q̄ ſunt ꝑtes integrales md̓i pͥncipales ꝙ ī ſuisformis ſubſtātialibꝰ ſil̓ ſūt ꝓducta. lꝫ nō ita neceſſario ſequat̉ de elementis ad dictū eoꝝ de natura materie. ſicutſequit̉ de corꝑibus celeſtibꝰ in qͥbus nō ponūt materiamEodē mō dicendū ē illis qͥ tenent opi. ſecūdā de materiaſupra poſitā. qꝛ ſi materia cuiuſlibet corꝑis celeſtis ē ſolū in potentia ad formā ſubſtātialē quā hꝫ nō pōt dici ꝙmateria corpoꝝ celeſtiū ⁊ elemētoꝝ ſit ꝓducta ſub vnaforma cōi. ⁊ poſtea ꝑ formas ſubſtantiales diſtincta: necetiā ꝙ materia corpoꝝ celeſtiū ꝑ ſe ſit ꝓducta ſub vna forma cōi. ⁊ poſtea diſtincta ꝑ formas ſubſtātiales ſolis ⁊ lune ⁊ alioꝝ corpoꝝ celeſtiū. qꝛ ad vtrunqꝫ iſtoꝝ ſequit̉ oppoſitū dicti ſui. vicꝫ ꝙ materia corꝑis celeſtis nō ſolū ſitin potentia ad vnā formā ſed ad plures. Scd̓a aūt expōlr̄alis quā tenent Strabus ⁊ beda ⁊ aliqͥ alij doctores ē.ꝙ materia oīm corporaliū ⁊ elemētariū ꝑ opus creatōisꝓducta eſt ſub vna forma cōi in genere ſubſtātie. vtpotecorporeitatis. ⁊ diebꝰ ſequētibꝰ ſit diſtincta ẜm diuerſasſui ꝑtes ꝑ formas ſpecificas tā celeſteſ qͣꝫ elemētares. Cōſiderandū v̓o ꝙ ſi in qualibet ꝑticula lr̄a exponeret̉ ẜmvtranqꝫ opinionē p̄dictā ſucceſſiue talis frequēs mutatō⁊ tranſitus de vna expōne ad aliā ꝯfunderet intellectū ꝓpter qd̓ intendo exponē̓ totā lr̄am a pͥncipio capituli vſqꝫ ad opus quarte diei incluſiue. Prīo ẜm primā expo-
ſitōem. ⁊ ſcd̓o qͣꝫtū ad ſecūdā. Ir̄a aūt que ſequit̉ opꝰ qͣrte diei ẜm vtranqꝫ vniformiter pōt exponi. Primo igit̉exponit̉ opus creatōis cū dr̄. a ¶ In principio. ⁊ deſcribit̉ factū an̄ oēm diē. ſꝫ illud an̄ ẜm iſtā expoſitōꝫ nō accipit̉ duratio. ſꝫ natura tm̄. ſicut ſonus p̄cedit vocē. dicit igr̄In pͥncipio .ſ. tēꝑisvel ꝓductōis reruꝫ.b ¶ Creauit deus .i.d̓nihilo ꝓduxit qd̓eſt ꝓpriū ip̄iꝰ dei. ¶ cCelum .i. corꝑa celeſtia oīa in ſuis formis ſubſtātialibusdiſtincta. licꝫ adhucin aliquibꝰ ꝓprietatibus accidentalibꝰeēt informia. vt patebit infra. d Et ter. in ſua forma.ſubſtantiali diſtinctā. ⁊ aliquibus ꝓprietatibꝰ formā ſubſtantialē neceſſario cōcomitantibꝰ. quia tn̄ adhuc qͣꝫtuꝫad aliqua erat informis. iō ſequit̉. e ¶ Inanis .i. inuiſibilis. qꝛ erat vndiqꝫ aquis cooꝑta. f Et vacua. quia nōerat adhuc plantis ⁊ herbis ornata. ſequit̉. g ¶ Et tenebre ⁊cͣ. abyſſi .i. ſuꝑ faciē elemētoꝝ. Abyſſus .n. dr̄ ab a qd̓eſt ſine. ⁊ byſſus qd̓ ē genꝰ lini candiſſimi. vn̄ abyſſus dr̄qͣi ſine candore vel ſplēdore. qꝛ color candidus hꝫ plurimū de luce. ⁊ iō cōgeries elementoꝝ p̄dicta vocat̉ abyſſus. qꝛ lux nō erat adhuc ꝓducta. Dicit̉ etiā abyſſus aliomō illud qd̓ importat quandā cōfuſionē ⁊ cōmixtiōem.totū aūt qd̓ eſt infra circulū lune erat cōfuſum. qꝛ lꝫ elementa eēt ꝓducta in ſuis formis ſuſtantialibꝰ. nō tn̄ adhuc habebant oēs ꝓprietates accidētales debitas vſqꝫ adterciā diē in qua ſunt diſtincta elementa. ⁊ iō vſqꝫtūc aqͣꝫip̄a nō habuit debitā denſitatē ſꝫ quaſi vaporaliter eleua.bat̉ ꝑ totū ſpaciū aeris ⁊ ignis. cooꝑiebat .n. terrā. ⁊ ſic q̄dā cōfuſio ⁊ cōmixtio erat in elementis. ⁊ iō hoc vocabatur abyſſus. h ¶ Et ſpūs ⁊cͣ. aquas .i. ſuꝑ illā cōgerieꝫ ⁊cōmixtōem elemētoꝝ p̄dictā. ⁊ vocat̉ noīe aquaꝝ. qꝛ ſic̄dictū eſt ip̄a aqua cooꝑiebat terrā. ⁊ alijs duobꝰ elementis cōmixta erat mō p̄dicto. ⁊ accipit̉ hic ſpūs dei .i. volūtas q̄ ferebat̉ ſuꝑ illā cōgeriē elementoꝝ. ſicut volūtas artificis ſuꝑ materiā quā formare ⁊ ornare intendit.¶ ¶ Dixitqꝫ deus. Hic incipit opus diſtinctiōis. ⁊ primojonit̉ diſtinctio diei ⁊ noctis. Scd̓o diſtinctio corpoꝝ celeſtiū ibi: Dixit quoqꝫ deus. Tercio diſtinctio elementorū ibi: Dixit v̓o deus ⁊cͣ. Circa primū cōſiderādū ꝙ dies⁊ nox diſtinguūt̉ ꝑ lucē q̄ ē qd̓dā poſitiuū: ⁊ ꝑ tenebrasque important priuatōem lucis. ⁊ iō opus diſtinctōis incipit a luce. ⁊ hoc cōueniēter. Primo qꝛ eſt qͣlitaſ cōis inqua corꝑa celeſtia cōicant cū inferioribꝰ. vtpote cū igne.⁊ cū aliqͥbus corꝑibꝰ mixtis que lucida ſunt. ⁊ qꝛ ẜm iſtāexpōnē diſtinctio rerū accipit̉ ẜm qualitates ⁊ ꝓprietatesaccidētales. iō ꝯueniēter inchoat̉ a luce. que eſt qualitascōis ſicut in generatione naturali inchoatio fit a cōioribus formis. qꝛ ẜm ph̓m embryo pͥus viuit vita plāte. poſtea aīalis. poſtea hoīs vel leonis. ⁊ hmōi. ⁊. j. phiſi. dicitph̓s ꝙ a cōioribꝰ ē incipiēdū via doctrine. ſicut pueri inprincipio vocāt oēs viros pr̄es ⁊ oēs feminas mr̄es. poſtea diſtinguunt. Scd̓o qꝛ diſtinctio nō apparet niſi ꝑmanifeſtatōꝫ oīa aūt ꝑ lucē manifeſtāt̉. ⁊ iō diſtinctio incipit a luce. Tercio qꝛ dies nō pōt eſſe ſine luce. iō luceꝫoꝑtuit fieri pͥma die. dic̄ igit̉. i ¶ Dixitqꝫ deꝰ. iſtud dice̓dei n̄ īportat aliquā vocē ſenſibilē. ſꝫ ītelligē dei practicūqd̓ īcludit ip̄m velle. qꝛ ẜm formā ſue diſpōnis ⁊ volūtatꝭſeqͥt̉ effectꝰ. k ¶ Fiat lux. iſta lux ē lux ſol̓ q̄ ē qͣlitas accidētal̓ a qͣ luce alia celi lūinaria illuſtrāt̉. ꝑꝑ qd̓. ij. de aīadicitur ꝙ ſol eſt pater viroꝝ deorūqꝫ. qꝛ celi lūinaria q̄ abantiquis vocabantur dij. recipiunt lumen a ſole.l ¶ Et vidit deus lucem quod eēt bona. qꝛ vtil̓ eſt ad multa. vt patebit infra in opere quarte diei. Aduertendū tamen ꝙ iſta lux ſolaris que facta dicitur prima die adhucfuit informis qͣꝫtum ad aliqua vſqꝫ ad quartū diē. ẜm ꝙ