Druckschrift 
Prima pars (1493) super Genesim Exodum Leuiticu[m] Numeri Deutronomiu[m] Josue Judicu[m] Regum [et] Paralyppomenon
Entstehung
Seite
20a
Einzelbild herunterladen
 

in additiones

allegas. ẜm magiſtrū p̄dictū exponit̉ de myſterijs xp̄i qͦin ſacris ſcripturis intellectis reperiunt̉. Dixit em̄ ſuperp̄dicto verbo .ſ. ſcrutamī ſcripturas: Ioh̓. v. ſic ſcripturave. teſta. deſignat tp̄us aduētus eius: Gen̄. penulti. Nōauferet̉ ſceptrū de iuda. ⁊ Dan̄. ix. vbi determīat̉ aduētꝰſanctiſāctoꝝ ſb̓ numero certo hebdomadaꝝ. Determīatetiā locū natiuitatis: Niche. v. Et tu bethleē. Determīatetiā modū naſcēdi: Iſa. vij. Ecce virgo cōcipiet. Et modū cōuerſandi: Zach̓. ix. Ecce rex tuus venit tibi. Et modū moriendi: Iſa. liij. Sic̄ ouis ad occiſionē ducet̉ ⁊cͣ. Etbreuiter oīa xp̄i myſteria ī ve. teſta. inueniunt̉ exp̄ſſa. ⁊ inxp̄o cōpleta. h̓ ille. Cōſtat aūt ꝙ oēs aucͣtes p̄dicte allegate ꝑ poſtillatorē ẜm ſenſū litteralē p̄dicta myſteria ſignificāt. Et ſic patet ꝙ cū dr̄: Scrutamī ſcripturas. referēdūeſt ad ſenſū lr̄alē qd̓ eſt intentū: ſꝫ forte dices ꝙ ſenſus lr̄alis nō indiget ſcrutinio: cū ex fignificatis ꝑ vocē accipit̉.⁊ ſic ſtatim offert ſe intellectui cum modico ſcrutinio ſeurōnis indagine. vn̄ de hoc ſuꝑfluū videret̉ cecitati iudaice xp̄m p̄dicaſſe. Scrutamī ſcripturas. cuꝫ ip̄i de hͦ ſenſuſatis edocti fuiſſent. Nō ſic frater mi: nō ſic. Senſus em̄lr̄alis ſacre ſcripture: licꝫ ex ſignificatis ꝑ vocē accipiat̉:vt dicis. multi tn̄ in eiꝰ intentiōe vel acqͥſitiōe errauerūt:tā in veteri qͣꝫ in nouo teſtō. Cuiꝰ rō eſt. naꝫ ſic̄ de vijs dn̄iq̄ ſunt eius p̄cepta ſeu ꝯſilia legit̉ ꝑ ꝓphetā. Recte ſunt ſt̓vie dn̄i: ⁊ iuſti ambulabūt ī eis. p̄uaricatores aūt corruerūt in eis: ſic ī ſenſu lr̄ali cōtingit .ſ. ꝙ licꝫ ſit rectꝰ .i. planior. ⁊ iuſti .i. hn̄tes lumē fidei. ambulabūt ī eis .ſ. intētis etſignificatis ꝑ ſenſū lr̄aleꝫ fide adherēdo. p̄uaricatores tn̄ſcꝫ carētes hmōi lumīe .ſ. fidei: corruerūt ī eis. In ve. teſt.iudei xp̄o cōtemporanei circa hmōi ſenſū lr̄ale multipliciter errabāt: ſicut ⁊ moderni prioꝝ ſuoꝝ errorē ſequētesvt ī multis locis euāgelij patet. Un̄ in p̄ceptis decalogiq̄ ſunt pͥncipalia inter legis p̄cepta intātū errabāt: ꝙ perp̄cepta de obſeruatiōe ſabbati intelligebāt ꝓhiberi ad literā: ne qͥs ī ſabbato ꝓximū ſuū curaret: qd̓ eſt inhūanū:de qͦ cōfutabat eos xp̄s on̄dens: ꝙ licꝫ in ſabbatꝭ bn̄ face̓dicēs: Quis ex vobis qͥ habet vnā duē. ⁊ ſi ceciderit ī ſabbatis ⁊cͣ. Sil̓r in homicidio nō intelligebant ꝓhiberi niſiocciſionē corꝑis hūani. qͥbus aperuit dn̄s ſenſū aſſerensoēm iniquū motū ad nocendū fratri ī homicidij generedebere cōputari. Hoc idē declarat Aug. ꝯͣ fauſtu de omībus illis de qͥbus dr̄ in euāgelio. Audiſtis qꝛ dictū ē antiqͥs. Errabāt etiā circa pͥncipiū de honoratiōe parētū irritu faciētes dei mādatū ꝓpter traditiōeꝫ ſuam vt teſtificat̉Nath̓ .xv. ⁊ Mar. vij. Qua rōne on̄dit de eis dictū fuiſſe ꝑ Iſa. ppl̓us h̓ labijs me honorat ⁊cͣ. Suꝑ quo et alijserroribꝰ qͥbus adherebāt ī ſenſu lr̄ali ſacre ſcpͥture deficientes: de eis ibidē cōcludit. Ceci ſunt duces cecoꝝ. Und̓cecitas iudaica quā xp̄s reprobat: circa falſuꝫ intellectūſenſus lr̄alis conſiſtit. patet etiā hoc ꝑ p̄dictas aucͣtes ve.teſta. qͣs poſtillator allegauit ſuꝑ illud verbū: Scrutamīſcripturas. q̄ quidē aucͣtes ẜm verū ſenſum lr̄aleꝫ myſteria xp̄i ſignificāt: vt. sͣ. dictū eſt. quē quidē ſenſuꝫ lr̄alemiudei multipharie ꝑuertētes veritatē fidei ꝑ eas exp̄ſſamnō verent̉ negare. Un̄ recte eis dr̄: Scrutamī ſcpͥturas .i.diligēter attendite verū ſenſū lr̄alem in eis cōtentū. Iteꝫattēdendū ꝙ qꝛ int̓ p̄dictos errores ꝑiculoſior erat errorcirca cognitionē xp̄i circa quā ꝑtinaciſſime ſe habebant.Teſtat̉ em̄ Iucas ꝙ cū eis ſemel in ſynagoga illud EſaSpūs dn̄i ſuꝑ me. ꝓpter qd̓ vnxit me euāgelizare pauꝑibus ⁊cͣ. exponeret de ſeip̄o fuiſſe dictū finaliter. eieceruntillū extra ciuitatē vt p̄cipitarēt eū. merito igit̉ talibꝰ xp̄sdicebat. Scrutam ī ſcripturas. qꝛ ſi taliū ſcripturarū ſenſum lr̄alē verū habuiſſent: teſtimoniū verū inueniſſent d̓xp̄o. ⁊ id̓o ſubiūgit. Ille ſunt q̄ teſtimoniū ꝑhibēt de meteſtimoniū aūt a ſacra ſcpͥtura nō habet̉ certu niſi ex ſenſu lr̄ali: vt Aug. in multis locis teſtat̉. Idē patet in nouoteſta. Nā ſi arrius verū lr̄aꝝ ſenſum habuiſſet huiꝰ dicti.Ego ⁊ pater vnū ſumꝰ. hāc aūt vnitatē intelligēdo ī diuinanaͣ. Sil̓r illiꝰ dicti. pat̓ maior me ē. verū intellectū habuiſſet intelligēdo maioritatē reſpectu nature aſſumpte:

nō corruiſſet in hereſtm ſuā dānatā. ſꝫ qꝛ p̄dicta alit̓ intellexit ad lr̄aꝫ qͣꝫ catholici ſpūſancto illumīati intellexerūtlapſus ē in laqueū. Et ſic pꝫ ꝙ circa verū intellectū lr̄alēeuāgelij p̄dictus error ꝯſiſtit. ⁊ ſic intelligēdū eſt de alijsex quo pꝫ intentū. Olteriꝰ dicit ꝙ nō ſatiat te pͥmū deciſionis: nec ſecūdū: nec terciū: nec quartū: nec quītū. Circa qd̓ ſi on̄diſſes rationē tue inſatietatis forte ſatiſfiet tibiſed qꝛ p̄termiſiſti aſſignare rōnem: nullā tibi do reſponſionem: niſi ꝙ cauendū eſt ab inſatiabilitate cordis que inſacris ſcripturis reprobat̉. Circa ſextū: qꝛ ibi declraſti mētē tuā: merito rn̄dendū eſt tibi. Dicis pͥmo ꝙ inter ſenſūlr̄alē ⁊ myſticū nō eſt poſſibilis cōꝑatio: qd̓ valde irrōnabiliter dictuꝫ reputo. Tū qꝛ tuipſe p̄dictos ſenſus cōparas adinuicē. aſſeris em̄ ꝙ ſenſus myſticus ē dignior: ⁊ ꝑꝯn̄s ſunt cōꝑabiles ꝑ te. Tū qꝛ nullus rōnabiliter negarepoſſet creatorē eſſe digniorē creatura. Diſtātia aūt intercreatorē ⁊ creaturā excedit quācūqꝫ diſtantiā int̓ res creatas: vt ē manifeſtū. Tū etiā qꝛ iſti duo ſenſus de qͥbus agimus ſūt ſpēs ſub genere expoſitiōis ſacre ſcripture ꝯtente: vt ptꝫ ꝑ oēs doctores de hͦ loquētes vt Bedā. Aug. etalios. Nihil em̄ ꝓhibet: ꝙ ſic̄ dicimꝰ ſpeciē hūana eē digniorē brutali ſeu irrōnali: ſic ꝙ vnꝰ ſenſus ſacrā ſcripturā exponēdi ſit altero dignior. Cōſequēter qꝛ dixerā ī cōcluſiōe ꝙ ſenſus lr̄alis eſſꝫ dignior ex ꝑte extēſiōis: eo ꝙq̄libet ꝓpoſitio ſacre ſcripture hꝫ ſenſū lr̄alē verū. Sēſusv̓o myſtici nō ſe extendūt ad totā ſacrā ſcripturā: ꝯͣ qͦs dicis ſic. Rallit iſtud cū cūctaʳ ſacra eloquia plena ſint dn̄icis ſacr̄is. hic videris inuoluere ſnīas ꝑ acceptionē huiꝰdicti ſacr̄m. ſi em̄ acciꝑes ſacr̄m ꝓprie vt ſignificet ſacr̄anoue legis: ⁊ etiā veteris. ſic falſuꝫ aſſumeres. multa em̄ſunt eloqͥa diuina ī qͥbꝰ nulla fit mētio de ſacr̄is: in quocūqꝫ ſenſu talia eloqͥa ſumant̉. Si aūt ꝑ ſacr̄m intelligasſacrū ſecretū: vt ꝑ hͦ intelligat̉ ſenſus myſticus ſic etiā aſſumeres falſū. On̄ſū eſt em̄ ī ſcd̓o ariiculo qōnis: de quaagit̉ ꝙ ſt̓ multa ī ſacra ſcpͥtura in qͥbꝰ ſolꝰ ſenſus lr̄alis eſtq̄rendꝰ. ⁊ eſt ſnīa Aug. ſuꝑ Gen̄. ad litterā. ſi aūt ꝑ ſacr̄mintelligis quācunqꝫ ſacrā doctrinā: ſic verū dicis. ſꝫ nihilfacit ꝯͣ me: qꝛ ī illis paſſibꝰ ī qͥbus ſolꝰ ſenſus lr̄alis querēdus ē. ſunt multa ſacra documēta de fide ſeu moribusꝓut deductū fuit. sͣ. ⁊ ſic pꝫ ꝙ extēſio ſenſus lr̄alis ſtat inſuo vigore: ſꝫ ad ꝓbationē tui aſſumpti .ſ. ꝙ ſenſus myſtici extēdant̉ ad totā ſacrā ſcripturā ſic allegas. Hāc extēſionē ſpūs ſupra lr̄aꝫ cognouit paulꝰ dū dixit: Oīa in figuris cōtingebāt illis: nō ſolū ſcripta ſꝫ etiā quocūqꝫ aliomō tradita. Hec aucͣtas pauli ſi bn̄ attendas nihil facit ꝯͣme. loquit̉ em̄ ibi de geſtis ppl̓i tm̄ ſb̓ antiquo teſtō degētis qͦꝝ vita erat ꝓphetica. Un̄ narratꝭ ī eo. ca. qͥbuſdā eorū geſtis: tā in trāſitu maris qͣꝫ ſb̓ nube ⁊ hmōi: cōcludit.Hec aūt oīa ꝯtingebāt illis ī figura. Nō em̄ dixit: ſolumoīa ꝯtingebat ſꝫ cū hac additiōe. Hec aūt oīa: vt on̄deretſe de illis ⁊ ſil̓ibꝰ tm̄mō loqui. Sil̓r nō dr̄ ꝙ oīa dicebant̉illis ī figura: ſꝫ ꝯtingebat in qͦ manifeſte on̄dit ꝙ loquit̉ d̓geſtis ꝯtingētibꝰ: nō aūt reuelatis ſeu p̄ceptis eiſdē. Nūqͥd qd̓ dr̄ in veteri lege: Audi iſrl̓ deꝰ tuus vnꝰ ē. cōtingebat eis ī figura: vel ꝙ dicit̉. Diliges dn̄m deū tuū ex totocorde tuo ⁊ hmōi: et ſic de ſil̓ibꝰ. Abſit: ibi em̄ ſolꝰ lr̄alisſenſus ē q̄rendꝰ ẜm ſentētiā Aug. Et ex hac ꝯſiderationeclarius pꝫ p̄eminētia ſenſus lr̄alis ẜm extēſionē. extēditem̄ ſe ad ad aucͣtes notabiliores ⁊ excellētiores ſacre ſcripture: de qͥbꝰ dictū ē. sͣ. in qͥbꝰ aucͣtibꝰ myſticꝰ ſenſus nōhabet locū. Cōſequēter dicis ꝙ ſenſus lr̄alis nō eſt vl̓iorqꝛ quāto aliqͥd ē vl̓ ius tāto cōicabiliꝰ: ſꝫ ſenſus lr̄alis ꝓpt̓ſuā limitatōeꝫ ⁊ ſignāter ꝑ doctorē irrefragabilē eſt incōicabilis: eo ꝙ nō diuidit̉: ſꝫ bn̄ myſticꝰ multiplicat̉. Attende frat̓ rogo: ſi cōꝑas ſenſus ſacre ſcripture adinuicē ẜmeoꝝ limitatōeꝫ ad materias de qͥbꝰ agūt: manifeſtū eſt ꝙqͥlibet ſenſus myſticꝰ limitat̉ ad certā materiā. Tropologicus em̄ ſenſus ſolū agit de agēdis ẜm mores. Allegoricus v̓o de credendis. Anagogicus de ſperādis. Senſusaūt lr̄alis d̓ ſingulis p̄dictis: ⁊ etiā de iā geſtis manifeſtetractat. Nec credo ꝙ doctor irrefragabilisoſitū

A c iiij