Prologus
naſſe cōcerno: gratū habeo: ⁊ gr̄aꝝ retributiōe eſtimo eēcōdignū. De ſcd̓o v̓o amplector libēter effectū. Ferrumem̄ ferro acuit̉: ⁊ ꝯtrarioꝝ ſolutiōibus veritas magis eluceſcit. Decreui aut ꝑ ſingula argumēta tua diſcurrere: etomī rhetoꝝ flore depoſito v̓bis planis qͥbus in ſcīaꝝ inueſtigatiōibꝰ vti ſolemꝰ ſingulis ꝓut mͥ videbit̉ rn̄dere:obiectiua v̓ba tua repetēdo ī locis ſuis: vt omī ꝯfuſioneſemota. ſinguloꝝ veritas aꝑtiꝰ innoteſcat. Dicis em̄ prīode q̄ſtione mea in generali ſic. In qͥbus oībꝰ etſi magnaexuberat vtilitas nō ingenioſa ſb̓tilitas mentē reficit eleuatā. Circa qd̓ nō modicū de tua diſcretiōe admiror. verba em̄ q̄ in ſacre ſcripture expoſitiōibꝰ magnā exuberantvtilitatē. qͥd ſi nō reficiāt mentē eleuatā. Quidā em̄ ꝓph̓arū ſcripſit. Ego dn̄s docēs te vtilia. Un̄ nō dixit ſubtiliaſeu ingenioſa. talia em̄ q̄ vt dicis mentē eleuatā reficiūt ſiꝯͣ vtilia diſtinguāt̉: potiꝰ ꝑtinere vident̉ ad alta ſapere qͣꝫad ſobrietatē. Cōſequēter dicis ꝙ nō ſatiat te qōnis determinatio affirmatiua ⁊cͣ. Ex quo videt̉ ꝙ nō vidiſti: vl̓ forte nō attēte cōſideraſti determīationē meā ſpāliter ī ſextoarticulo rn̄ſali: vbi manifeſte hr̄ ꝙ deciſio ſeu determīatio mea nō fuit affirmatiua ſimplicit̓ ſꝫ diſtinctiua. Sūtem̄ ibi tres diſtinctiōes: ẜm quaꝝ vnā ſenſus lr̄alis p̄eminet. ẜm aliā v̓o ē eqͣlis dignitatis. ⁊ ẜm aliā etiā minorisdignitatis qͣꝫ ſenſus ſpūalis. Cōſequēter dicis ꝙ reuerentia ⁊ honor littere eſt ꝓpter ſpiritū: quia ꝓpter quod vnūqd̓qꝫ ⁊ illud magis j. Poſterioꝝ. Ex quo conaris cōcludere: ꝙ ſenſus lr̄alis honorat̉ ꝓpter ſpūalē: ad qd̓ deducꝭexemplū de archa federis cui honor debebat̉ ꝓpter ꝯtenta in ea: ⁊ nō ecōtra. Frater mi chariſſime mihi videt̉ te h̓inuoluiſſe ſnīas. Si em̄ ꝑ hoc ꝙ dicis lr̄a intelligis caracteres ī tabulis exp̄ſſos: ⁊ ꝑ ſpm̄ intelligis ſenſū ꝑ eos ſignatū vtiqꝫ cōcedit̉ tibi: ſꝫ nihil facis ꝯͣ me argumentādoNā ſenſus lr̄alis eſt qͥ pͥmo ꝑ litterā intelligit̉. ⁊ id̓o ſcd̓oei debet̉ honor ⁊ potiꝰ qͣꝫ lr̄e materiali. Si aūt ꝑ hͦ ꝙ dicislr̄a intelligis ſenſu lr̄alē: ⁊ ꝑ ſpm̄ ſenſū myſticū ſeu ſpūalē: ſic diſtinguēdū eſt. Nā in qͥbuſdā locis ſacre ſcripturevt ī hiſtorialibꝰ ve. teſta. ſeu ceremonialibꝰ ⁊ hmōi. dignior ē ſenſus myſticꝰ qͣꝫ lr̄alis: vt ī ſexto articulo rn̄ſali q̄ſtionis p̄dicte fuit on̄ſum: ⁊ in talibꝰ pōt hr̄e locū exemplūp̄dictū de archa federis. In alijs v̓o locis vbi ſenſus lr̄alis ſolꝰ ẜm Aug. inqͥrit̉. exemplū p̄dictū nullū videt̉ hr̄elocū: vt pꝫ in materia ꝓpria de qͣ loq̄ris. in tabulis em̄ teſtamēti q̄ in archa federis cōcludebant̉. nihil aliud cōtinebat̉ niſi p̄cepta decalogi: q̄ quidē p̄cepta nō exponunt̉pͥncipalit̓ ſeu cōiter niſi ẜm ſenſum lr̄alē: ad quē oēs expoſitiōes eoꝝ quātūcūqꝫ ml̓tiplices reducunt̉. Cōſeq̄nt̉deducis viſionē Ezechielis de rota in medio rote ad tuūꝓpoſitū on̄dendū: qd̓ manifeſte videt̉ non valere. Si em̄hāc viſionē allegas ẜm lr̄alē ſenſū int̓roga mgr̄m Nico.qui lr̄alē ſenſū maxīe ſequit̉ ⁊ dicet tibi: ꝙ ꝑ quaternū numerū aīaliū ⁊ rotaꝝ in viſione Ezechielis. intelligit̉ quaternariꝰ regnoꝝ ſuccedētiū .ſ. Chaldeoꝝ. ꝑſaꝝ. grecoꝝ. etromanoꝝ. ⁊ ſic autoritas tua ẜm lr̄alē ſenſuꝫ nihil facit ꝯͣme. Si aūt eā allegas ẜm ſenſū ſpūalē. vide Greg. qͥ hācviſionē in omel̓. ſuis ſuꝑ Ezech̓. elegāter expoſuit: qͥ rotāin medio rote nouū teſtm̄ in medio veteris expoſuit. Cōſtat aūt ꝙ in vtroqꝫ teſtamēto: ⁊ ꝑ ꝯn̄s in vtraqꝫ rota inuenit̉ ſenſus lr̄alis ⁊ ſpūalis. Sed dicis: licꝫ in vtroqꝫ teſtōinuenit̉ ſenſus lr̄alis ⁊ ſpūalis. vita tn̄ nō ꝯcedit̉ niſi ſpūali intelligētie cū ſubdit̉: Et ſpūs vite erat in rotis. Audirogo ſi ꝑ ſpūalē intelligentiā ſolū intelligeres ſpūalē ſenſum ſeu myſticū excluſo ſenſu lr̄ali manifeſte deuiares averitate ſacre ſcpͥture. Cōſtat em̄ ꝙ oīa q̄ neceſſitate ſalutis tradunt̉ credēda ſeu agēda in ſacra ſcriptura ſb̓ ſenſulr̄ali reꝑiunt̉. Nyſteriū em̄ ſumme trinitatis ⁊ vnitatis:qd̓ int̓ credēda ſummū tenet locū: in autoritatibus ſacreſcripture ẜm ſenſū lr̄alē intellectꝭ fundat̉. Un̄ Aug. tractans d̓ ordine ſeruādo cū de trinitate agit̉ in qͣrto lib̓. detrinitate ſic dicit. pͥmo ꝯͣ autoritates ſacrarū ſcripturarū:vtruꝫ fides ita ſe habeat demōſtrandū eſt. deinde aduerſus garrulos ⁊cͣ. Cōſtat aūt ꝙ aucͣtes ſacraꝝ ſcpͥturarū: q̄
nos obligāt ad credeneū in myſteriū ſancte trinitatis ſūtille q̄ ẜm ſenſū lr̄alē hͦ dicūt. tm̄mō em̄ a talibꝰ ſumit̉ efficax argumētū ẜm eundē Aug. de doc. xp̄ia. Un̄ oīa teſtimonia q̄ a mgr̄o in. j. diſt. ij. ad hͦ myſteriū fundandū deducunt̉. intelligunt̉ ẜm ſenſū lr̄alē: vt ibidē pꝫ. De myſterio aūt incarnatiōis v̓bi ī cuiꝰ agnitiōe vita eterna ꝯſiſtitUn̄ hec ē vita et̓na vt cognoſcāt te deū: et quē miſiſti filiū tuū ⁊cͣ. manifeſtū ē ꝙ oīa circa hͦ de neceſſitate ſalutiscredēda. ī ſenſu lr̄ali pͥncipalit̓ tradunt̉: vt cū de incarnatiōe dr̄. Uerbū caro factū ē. qd̓ ẜm ſenſū lr̄alē incarnatōꝫverā ſignificat. Et eū de morte dr̄: Clamans voce magnaexpirauit. ⁊ ſic de alijs circa hūanitatē xp̄i credēdis q̄ oīain ſenſu lr̄ali inueniunt̉. Idē de creatiōe mūdi ⁊ alijs. articulis fidei qͥ nobis ꝓponunt̉ credēdi: qͥ oēs ſb̓ ſenſu lr̄ali inueniunt̉. ⁊ id̓o hꝫ vim interlocutoriā: vt dictū eſt. Dehis v̓o q̄ agēda ſūt de neceſſitate ſalutis ſolū accipio illaduo manifeſta: in qͥbꝰ tota lex pēdet ⁊ ꝓph̓e: ẜm teſtimomiū ſaluatoris .ſ. Diliges dn̄m deū tuū ex toto corde ⁊cͣ.Et diliges ꝓximū tuū ſic̄ teip̄ꝫ. iſta .n. mādata nō hn̄t niſiſenſū lr̄alē. Nō em̄ hͦ loco res ſignificate ꝑ vocē deꝰ: ſeu ꝑhāt vorē ꝓꝓxīꝰ: ⁊ ꝑ hāc vocē diliges: vlteriꝰ alias res ſignificāt a qͥbꝰ rebꝰ ſignificatꝭ ſenſus aliꝰ accipiat̉: vt ē manifeſtū. Et attēde ꝙ nō ſolū p̄dicta q̄ de neceſſitate ſalutis ſūtagāda: ſꝫ etiā illa q̄ ad ſtatū ꝑfectiōis ꝑtinent: ⁊ q̄ vt ꝯſiliadant̓: habent̉ ꝑ ſenſū lr̄alē: vt cū dr̄. Si vis ꝑfectꝰ eē: vade⁊ vende oīa q̄ habeſ ⁊ da pauꝑibꝰ. In qͥbus v̓bis ẜm ſenſum lr̄alē intellectis. intelligunt̉ oīa illa q̄ ad ſtatū ꝑfectionis ꝑtinēt: vt eſt manifeſtū. Itē doctrina ſacr̄oꝝ eccl̓ie qͥbus gr̄a iuſtificās dat̉ ſeu auget̉: q̄ro ꝑ quē ſenſu dat̉ nobis ī ſcripturis. ꝑ lr̄alē ſeu myſticū: nō eſt dubitabile ꝙ ꝑlr̄alē. Cū em̄ dr̄: Qui crediderit ⁊ baptizatꝰ fuerit ⁊cͣ. ẜmſenſū r̄alē inſtitutio ſacr̄i baptiſmi intelligit̉. Sil̓r cū dr̄Caro mea vere ē cibꝰ: ⁊ qͥ māducat meā carnē ⁊cͣ. ẜm ſenſū lr̄alē dictoꝝ hmōi habet̉ virtꝰ ſeu efficacia ſacr̄i euchariſtie. Sil̓r ꝑ ſenſū lr̄alē hmōi dicti. Confitemī alterutrūpeccata vr̄a. ſacr̄m pnīe intelligimꝰ. Quis gͦ ſane mētisaudeat dice̓ ꝙ in ſenſu lr̄ali nō ē ſpūs vite: cū ī eo oīa credenda ⁊ agēda ad vitā ſpūalē ꝑtinētia tradant̉. Sed forte diceres ꝙ oīa p̄dicta etiā habent̉ in ſenſu myſtico. nā ꝑſenſū allegoricū habent̉ ea q̄ ſunt credēda: ⁊ ꝑ tropologicū q̄ ſūt agēda ⁊cͣ. Ad qd̓ dicēdū ꝙ nihil ſub ſenſi ſpūaliꝯtinet̉ fidei vel moribus neceſſariū: qd̓ ſcriptura alicui ꝑlr̄alē ſenſū nō manifeſte tradat. Un̄ Aug. ad Uincē. donatiſtā. Quis aūt nō imprudētiſſime nitat̉ aliqͥd ī allegoria poſitū ꝓ ſe adducē: niſi habeat etiā manifeſta teſtimonia quoꝝ lumīe illuſtrent̉ obſcura. Sed vlterius de ſenſu myſtico videris dicere ſic. Hec em̄ eſt vera vita quamverbū vite cecitati iudaice p̄dicauit: cū dixit: Scrutamīſcripturas: in qͥbus putatis vos vitā eternā hr̄e. ꝑ hec tuaverba ſentio te eſtimare: ꝙ ꝑ ſcrutiniū ſcripturarū a xp̄op̄ceptū iudeis: intelligit̉ eis mādare vt de ſacris litteriseducerēt ſeu extraheret ſenſū ſpūalē ſeu myſticū. qd̓ ſalua pace dixerim nullā cōtinet veritatē. Audeo em̄ tibi dicere frater. Scrutare oīa ſacra euāgelia dei: ⁊ non reꝑiesxp̄m allegaſſe autoritatē aliquā ſacre ſcripture vel diſcipulis erudiēdis: aut iudeis ꝯdicētibus: ſeu etiā dyabolotēptāti niſi ſub ſenſu lr̄ali intellectā. Un̄ ⁊ magiſter Nicolaus hͨ recte ꝯſiderās ī tota poſtilla ſua ve. te. vbi occurrit aliqͥs textꝰ allegatꝰ ī nouo a xp̄o vel a diſcipulis ſemꝑexponit eū ẜm ſenſū lr̄alē: intantū ꝙ etiā illud psͣ. Lapidē quē reprobauerūt edificātes: h̓ factꝰ ē in caput anguli.exponit intelligēdū eſſe ẜm ſenſū lr̄alē de xp̄o: eo ꝙ xp̄siudeis illū textu de ſeip̄o allegauit. Sil̓r oēs aucͣtes vcte.teſta. qͣs apl̓us allegat ad Heb̓. j. ad ꝓbandaꝫ diuinitatēxp̄i ⁊ alia eiꝰ myſteria conat̉ eos reduce̓ ad ſenſū lr̄alemquātūcūqꝫ pͥma facie habeāt aliā apparētiā: qd̓ eſt neceſſariū: ad hͦ ꝙ ſint efficaces ad ꝯcludēdū intentū. ⁊ ſic ī locis alijs qͥbuſcūqꝫ totius poſtille. Ex qͦ cōcludit̉ ꝯͣ te. ip̄osem̄ ſenſus mādabat xp̄s ſcrutari: de qͥbꝰ ip̄e quotidie dicebat. p̄dicabat: ſeu diſputabat qͥ ſunt tm̄mō lr̄ales vt dictū ē. ⁊ ideo illud verbū xp̄i. Scrutamī ſcpͥturas. qd̓ ꝓ te