in additiones
cū illud ad Roma. xiiij. Unuſqͥſqꝫ in ſuo ſenſu abundet.ſalua ſꝑ ſanctoꝝ reuerētia ⁊ aucͣte. Circa quītū .ſ. an ex qͦlibet ſenſu lr̄ali ſacre ſcpͥture poſſit ſumi efficax argumētū. dicendū ꝙ licꝫ a ſolo ſenſu lr̄ali ſacre ſcpͥture poſſit ſumi efficax argumētū: vt pꝫ ꝑ Aug. vbi. sͣ. nō tn̄ ex qͦlibetſenſu lr̄ali ſacre ſcripture ſumit̉ efficax argumētū. nā cuꝫſint multi textus in ſacra ſcriptura qͥ diuerſimode etiā aſanctis doctoribꝰ exponūt̉: vt. sͣ. arti. iij. ſequit̉ ꝙ ex nullotaliū ſenſuū poſſet ſumi efficax argumētū: qꝛ ſic argueret̉ qͣſi a diſiuctiua ad alterā ꝑtē. Un̄ tamē ſi hmōi ſenſꝰdiuerſi ī aliquo cōcordāt: pōt ſumi inde efficax argumētū: ſaltē in hoc in qͦ cōcordāt: ſicut Dan̄. ix. in cōputatiōelxx. hebdomadaꝝ. vbi licꝫ expoſitores tā hebrei qͣꝫ latinidiuerſimode ſe habeāt: nō ſolū ī termīo in qͦ hebdomade habēt initiū: ſed etiā in ꝓgreſſu cōputatiōis: qꝛ tn̄ ẜmoēs termīos vltimꝰ eaꝝ iā longe trāſiuit in p̄teritū. ideoex ip̄a aucͣte argumētū efficax ſumit̉ ad ꝯcludendū xp̄miam veniſſe: vt ibidē patebit. Ex qͥbꝰ ſequit̉: ꝙ cū ſenſuslr̄alis ſacre ſcpͥture in quibuſdā locis nō ſit idē apud oēsideo poteſt cōtingere ꝙ ex aliquo ſenſu literali poſſet ſumi argumētū validū ꝯͣ quoſdā. puta ꝯͣ tenētes eūdē ſenſum litteralē: ex quo tn̄ ſenſu nō pōt ſumi argumētū validū ꝯtra alios .ſ. tenētes aliā expoſitionē ſeu ſenſum lr̄alēque quidē diuerſitas ſepius cōtingit int̓ nos ⁊ infideles.Sūt em̄ aliqui textus ſacre ſcripture quorū ſenſus qͥ eſtlr̄alis ⁊ verus apud catholicos nō ſufficit vt ex eo ſumat̉efficax argumētū ꝯͣ infideles ſeu hereticos. ſed ex hͦ nontollit̉ qͥn talis fenſus catholicoꝝ ſit verꝰ ⁊ lr̄alis apud catholicas cenſendus. verbi gr̄a cū pſalmiſta dicit: Uerbodn̄i celi firmati ſunt ⁊cͣ. Senſus verꝰ ⁊ lr̄alis apud catholicos eſt: ꝙ verbo dn̄i .i. filio patris celi firmati ſunt. quequidē expoſitio apud catholicos eſt qͣſi neceſſaria: etiamcōſona huic qd̓ dicit̉ Ioh̓ j. Et verbū erat apud deum: ⁊oīa ꝑ ip̄m .i. ꝑ verbū facta ſunt. Sed ex hͦ ſenſu nō ſumit̉argumētū efficax ꝯͣ infideles nō recipiētes euāgeliū. Illiem̄ non cōcedūt aliquā eſſe diſtinctionē realē in diuinis:ſic vt ſit aliqua diuina ꝑſona eternalit̓ ꝓcedens ab alia ꝑmodū verbi mētalis. vn̄ cū dicit̉: Uerbo dn̄i celi firmatiſunt. Ip̄i dicūt ꝙ hic loquit̉ pſalmiſta more humano: ſic̄cū de mādato alicuiꝰ dn̄i aliqua fiūt. dicit̉ ꝙ ſunt v̓bo eiꝰfacta. Sumit̉ tn̄ ex hac autoritate argumētū validū apd̓fideles circa diſtinctionē ꝑſonaꝝ in diuinis: ꝓut in pͥmoſnīaꝝ diſt. ij. Ex quo ſequit̉ ꝙ catholicus exponēs hancautoritatē psͣ. debet eā catholice exponere: nō curans anex ea poſſet ſumi efficax argumentū ꝯͣ infideles trinitatēnegātes an nō: qꝛ nō oportet ꝙ ex quolibet ſenſu lr̄ali argumentū ſumat̉ apud oēs: vt iā dictū eſt. qd̓ tn̄ poſtillator in hoc loco et alijs nōnullis locis videt̉ obſeruare: vtin ſuis locis patebit. videt̉ em̄ eſtimare ꝙ nō ſit ſenſus literalis: niſi ille a quo ſumit̉ argumentū validū etiā ꝯtraaduerſarios: qd̓ tamē nō eſt ſic intelligendū vt dictū eſt.¶ Circa ſextū .ſ. rn̄dendo ad pͥncipale queſitū videt̉ dicēdū: ꝙ ſenſus lr̄alis poſſet cōꝑari ad alios ſenſus duplicit̓vno mō vniuerſalit̓ vel reſpectu totius ſacre ſcripture incōi. Alio mō ꝑticularit̓ .ſ. ẜm quedā ꝑticularia loca ſacreſcripture. ſi pͥmo mō cōparet̉ ⁊ accipiat̉ ſacra ſcriptura ꝓut eſt pͥncipalit̓ ſpeculatiua. tūc ſenſus lr̄alis ẜm vnā coſiderationē eſt eiuſdē dignitatis cū alijs ſenſibus: ẜm v̓oaliā ꝯſiderationē eſt ceteris dignior. Ad qd̓ ſciēdū ꝙ ſcīaſpeculatiua dr̄ alia dignior ex duobꝰ. Uno mō ex dignitate materie. nam vt dicit ph̓us in. xj. de aīalibꝰ. minimūqd̓ pōt hr̄i de cognitiōe rerū altiſſimaꝝ: deſiderabiliꝰ eſtqͣꝫ certiſſima cognitio q̄ habet̉ de minimis rebꝰ. ⁊ ẜm iſtāꝯſiderationē ſenſus lr̄alis: ⁊ ſenſus ſpūalis ſacre ſcripture cōiter accepti eiuſdē ſunt dignitatꝭ. de eodē em̄ tractat̉ẜm vtrūqꝫ ſenſum .ſ. de deo ⁊ creaturis ꝓut in deū referant̉. pͥma ꝑte q̄ſtione .j. Alio v̓o mō vna ſcīa dicit̉ dignior alia ex certitudine ẜm quā illa ſcīa dicit̉ dignior qͥ certior eſt. ⁊ ẜm hāc ꝯſiderationē manifeſtū eſt ꝙ ſenſus lr̄alis ſit dignior cū ſit ceteris certior. Tota em̄ certitudo aliorū ſenſuū ſacre ſcripture a certitudine ſenſus lr̄alis de-
pēdet. vn̄ Augꝰ. de doctrina xp̄iana. Nihil ē qd̓ occulte īaliqͦ loco ſacre ſcpͥture tradit̉: qd̓ nō alibi manifeſte exponat̉. Cuiꝰ rō eſt. nā ſpūalis expoſitio ſꝑ dꝫ hr̄e fulcimētūab aliqͣ lr̄ali expoſitiōe ſacre ſcripture: ꝓut in qd̓libeto etq̄ſtiōe ſupra allegata plene tradit̉. ſi aūt cōꝑet̉ ſenſus lr̄alis ad alios ſenſus ẜm quedā ꝑticularia loca ſacre ſcpͥture ſic manifeſtū ē ꝙ ī pluribꝰ locis ſenſus ſpūalis ē dignior: ex eo ꝙ de altiori maͣ tractat: ſicut cū legit̉ de AbrahāGen̄. xxj. ꝙ duos filios hūit ⁊cͣ. qd̓ exponit̉ ab apl̓o Galath̓. iiij. c. allegorice de duobꝰ teſtamētis: vbi pꝫ ꝙ ſenſꝰallegoricꝰ ille dignior ē qͣꝫ ſenſus hiſtorialis illiꝰ lr̄e. ⁊ idēꝫ de multis alijs. Si aūt accipiat̉ ſacra doctrina ꝓut cōp̄hendit ſb̓ ſe ſcīam practicā: tūc etiā ſenſus lr̄alis ⁊ ſpūal̓duplici mō cōꝑari pn̄t .ſ. vl̓r ⁊ ꝑticularit̉: vt dictū ē. ſi prīomo: tūc ſenſus lr̄alis ⁊ ſpūalis eiuſdē ſūt dignitatis. Illaem̄ ſcīa practica ſeu ars dignior ē q̄ ad vlteriorē finē ordinat̉: vt ciuil̓ militari: vt ī .j. Eth̓. Cōſtat aūt ꝙ finis vltimꝰtotiꝰ ſacre doctrīe inqͣꝫtū ē practica ſiue ẜꝫ ſenſū lr̄alē ſiueſenſū ſpūalē ē vnꝰ ⁊ idē .ſ. btītudo et̓na. Si āt ꝯꝑent̉ ſcd̓omō .ſ. ẜm ꝑticularia loca: tūc manifeſtū ē ꝙ ī qͥbuſdā lociſſenſus ſpūalis ē dignior: tanqͣꝫ ꝓpinqͥor vltīo fini: vt pꝫ inmultis p̄ceptis cerimonialibꝰ: ſic̄ cū dr̄ Deut̓. xxv. Nō ligabis os bouis triturātis ī area fruges tuas: qd̓ exponit̉ab apl̓o .j. Cor̄. ix. ſpūalit̓ on̄dēs ꝙ ſenſus p̄cepti illiꝰ lr̄al̓modice vtilitatꝭ ē. de qͦ dic̄: Nūquid de bobꝰ cura eſt deoan ꝓpter nos vtiqꝫ dicit. ⁊ ſic de ml̓tis alijs. Sūt etiā alieꝯſicieratiōes qͥbꝰ ſenſus lr̄alis p̄eminet ſenſibꝰ ſpūalibꝰqͣꝝ vna ē ex ꝑte extēſiōis. ſenſꝰ .n. lr̄alis extēdit ſe ad quālibet ꝑticulā ſacre ſcpͥture. qͥlibet em̄ paſſus ſacre ſcpͥturehꝫ aliquē ſenſuꝫ lr̄alē. Senſus v̓o ſpūales nō ſe nō ſe extendūt ad totā ſacrā ſcpͥturā: ꝓut pꝫ ex dictis ī ſcd̓o articulo. alio v̓o ꝯſideratio ē ex ꝑte vl̓itatꝭ. Senſus em̄ lr̄aliscōior ē ſeu vniuerſalior: qꝛ etiaꝫ rudes qͥ ad intelligibiliacapiēda nō ſt̓ idonei. ꝑ ſenſū lr̄alē capiūt ſpūalia: ſaltē ſb̓ſil̓itudinibꝰ corꝑalibꝰ: ꝓut ī pͥma ꝑte. q. j. ar. ix. Cōſtat ātput in. j. Eth̓. dr̄: ꝙ bonū quāto vl̓ius tanto diuinius. Exhac igit̉ triplici ꝯſideratiōe: qͣ ſenſꝰ lr̄al̓ ceterꝭ ſenſibꝰ ſimplicit̓ cōꝑatus ē dignior pōt quodāmō accipi triplex rōad cōmēdatōeꝫ huiꝰ poſtille .ſ. mgr̄i Nicolai. Prīa eſt expte ſenſus lr̄alis qͥ ceteris mō p̄dicto ē dignior. hͨ em̄ poſtilla int̓ alias q̄ in cōem vſū veniūt magis intendit lr̄alēſenſū ceteris ſenſibꝰ p̄termiſſis ſeu valde modicū tactis:vt ip̄e dic̄ in ꝓlogo. Secūda rō ex ꝑte ſue extēſiōis. fuer̄tem̄ aliq̄ poſtille ſolēnes de ceteris ſingularibꝰ vel ꝑticularibꝰ libris diuīe ſcpͥture: q̄ ſe nō extēderūt ad oēs libroshͦ v̓o ſe extēdit ad vtrūqꝫ teſtamētū nihil inde p̄t̓mittēs.Tercia v̓o rō ex ꝑte ſue vl̓itatis ſeu cōitatis. hͨ em̄ poſtilla ſaltē in his ꝑtibꝰ hiſpanie: ⁊ vt credo gallie cōior ē ceteris citra gſoſā ordinariā: ad iſtā em̄ recurrūt nō ſolū theologi: ſꝫ etiā iuriſte ⁊ alij intellectū ſacre ſcpͥture planū hr̄edeſiderātes: ſꝫ licꝫ ex p̄dictis tribꝰ hͨ poſtilla ſimplicit̓ ſitcōmēdanda. ſunt tn̄ alia tria qͥbus videt̉ ſaltē in aliquibꝰlocis minꝰ ſufficere. Primū qꝛ expoſitiōes ſanctoꝝ ī pluribꝰ locis irrōnabilit̓ videt̉ poſtponere ꝓprie expoſitōni⁊ qn̄qꝫ etiā expoſitiōibꝰ hebreoꝝ: qd̓ ē incōueniēs: vt dictu fuit ī qͣrto articulo. sͣ. dicto. int̓ qͦs ſctōs doctores pluries videt̉ īpugnare irrōnabilit̓ ſanctū Tho. qn̄qꝫ exp̄ſſeqn̄qꝫ tacite: cuiꝰ ſācti doctoris eloqͥa firmit̉ credo eē ignecharitatis examīata ⁊ naͣlis rōnis dictamīe multipliciterpurgata: a qͦ etiā ſancto doctore ip̄e poſtillator ml̓ta frequēter accipit: licꝫ eum nō alleget niſi ſolū rep̄hendēdo.Secūdū qꝛ ī lr̄a hebraica ad quā pluries recurrit nō videt̉ fuiſſe ſufficiēter eruditꝰ: qͣſi illā in puericia didiciſſetſꝫ de illa videt̉ habuiſſe noticiā qͣſi ab alijs in etate adultamēdicatiuo ſuffragio acqͥſitā: qd̓ multū refert ī pluribusſacre ſcpͥture paſſibꝰ: vt ī ſuis locis patebit. Terciū qͥa vtip̄e dicit ī ſecūdo ꝓlogo int̓ doctores hebraicos maximeinducit ra. Sa. qͥ inter eos rōnabilius ad declarationemſenſus lr̄alis vt aſſerit fuit locutus: cuiꝰ oppoſitū ē manifeſtū apud hebres: qui licꝫ ip̄m ra. Sa. reputant ſolennem doctorē in talmudicis: nō tamē in hisient
A c ij