Prologus

tamillariter ſum verſatus. Fratre vero tuum pͥmogenitū ac te qͣꝫclemēter qͣꝫpie oīpotētis clemētia tractauit. egonō referā. voſip̄i ꝯgnoſcite. Unū ē qd̓ ſilētio ꝯmitte̓ nonpoſſum nob̓ ex leuitico ſanguīe deſcēdētibꝰ aliqͣꝫtulū demōſtratū fuiſſe. qd̓ an̄ tot ſecula ſcriptū eſt tribui leui nōfuiſſe datā poſſeſſionē. qꝛ dn̄s ē poſſeſſio eiꝰ. deus em̄ eſtpoſſeſſio nr̄a. xp̄s hereditas nr̄a. qͥ purgaturus filios Leui vt ſacrificia dn̄o in iuſticia offerrēt. voce ꝓph̓ica antiqͥtus p̄dicatꝰ his iā diebꝰ manibꝰ pr̄is ſe ſacrificiū veꝝ tractari ꝑmittit. vtinā ſic acceptās ſicut ⁊ tolerās. Nec voloiſta me putes ſuꝑuacue iactāterue inſeruiſſe. vitāqꝫ meaꝫfruſtra annūciaſſe tibi: cū nō ſuꝑuacuū quinimmo neceſſariū reor oīpotētis bn̄ficia ꝯgnoſcere: ⁊ arrogantie attribuendū nō ē: infirmitatꝭ ꝓprie aꝑta ⁊ inficta ꝯfeſſio. p̄ſertim cū tibi loqͣr a memoria hec excide nullo vnqͣꝫ tꝑe vellem. nec em̄ me ſatꝭ gratū puto tantoꝝ bn̄ficioꝝ receptorem agere. ſi cū vita mea illoꝝ recognitio qͥeſcat. tibi aūtnō ab re: inter ceteros hͨ libēter enarro vt q̄ bn̄ficio etatisnō vidiſti. ſātē a pr̄e audiēs memorie tradas iunioribuſqꝫ qͥ forſan nō audierūt cū hoꝝ occurrerit ſermo. frequenter enarres vt ⁊ illi enarrēt filijs ſuis ne obliuiſcant̉ opeꝝdn̄i. ſꝫ legē eius exqͥrāt. Cuiꝰ clariori exqͥſitiōi fili cariſſime. cū nō modicū ꝯferāt ſtudiū ⁊ diſciplina. ad q̄ te licetiuriū doctrinis a pueritia occupatū interdū anhelare cōſpicio. ⁊ inter ſtudia iuris ⁊ diſceptationū forenſiū occupatiōes vtriuſqꝫ teſtamēti ſpicas qͣſi furtim ruminare tētanteꝫ aliqͥ munuſculo excitare ſepe ꝓpoſui. deſideriūqꝫtuū pr̄no fauore iuuare. ⁊ qm̄ innuerabilia pene oꝑa qͦruverietate diuina ſcriptura circūdata refulget. poſtilla Nicolai de lyra tam ſui recētia qͣꝫ digna celebritate clareſcit:qͥ vtrūqꝫ reſtm̄ ſtudioſe diſcernēs lr̄aleꝫ ſenſum qͥ inter ceteros p̄cipuus ē copioſa luculētia tradidit. hāc tibi donare ꝓpoſui. Et cū infirmitatis hūane ꝑiculo detētus. dieꝝmeoꝝ finē ignorē. merito tn̄ ex etate accelerare ſuſpicor.Nemor ſum illā tibi ex bibliotheca mea electā iā bis ꝑlegiſſe. cū v̓o ſūmi pr̄is clemētia vitā meā miſericorditerꝓlongauit viſum ē mihi vt qd̓ legare ꝯceperā int̓ viuos.nō vn̄ donarē. ſꝫ pr̄na additam̄ta pr̄no munuſculo cumularē. ⁊ in gazophilatio eiꝰ qͥ vite dies addidit. etiaꝫ ſi modicū aliqͥd ſuꝑadderē. Nec em̄ qꝛ multa donare nō poſſumus. manū ex toto retrahe̓ licet. vnuſqͥſqꝫ em̄ tāti debitoreſt qͣꝫtū ingenij ſui vires exoluere valent. nec qͥſqͣꝫ apd̓ deum ꝓ ſoluēdo debito cōpos nō eſt. cū vltra facultatē nōpetit. nec opulētior debito ē: cū nihil hēat qd̓ n̄ receꝑit .ſmiſericordia eius his q̄ poſſumꝰ ꝯtētat̉. iuſticia em̄ oīa q̄qꝫ valemus trāſcēdit. Cu ergo poſtillā hāc diſcurriſſem. ⁊ſi ſolēniſſima ⁊ miranda copioſitate ſcriptā ꝯſpicio. qꝛ tn̄nullū opus hūanū adeo ꝑfectū ē: qͥn ei ſuꝑaddi aliquidpoſſit. Et de ſola ſcriptura diuina ſcriptū ē: ne addas qͥcqͣꝫ verbiſ illiꝰ. expedire putaui aliqͥbus in locis aliqͣ additare in illis ꝑ maxime: vbi ſctōꝝ doctrinas aliqͣteuus pretermiſſas ꝯſpexi. Nec fuit ꝓpſiti mei curioſe inqͥrere qͥdſupplerē. ſꝫ libenter ſine ſupplemētis tranſiui: niſi vbi ipſa me ſupplemēta vocarunt. Quare nec volumē ꝓpoſuiſcribere. nec libri noīe gl̓iari. ſꝫ poſtillā ip̄am cū paucꝭ admodū additionibꝰ in margine tranſcriptis tibi donare.vt ⁊ ip̄i nouitij ſtudētes facere ſolēt qͥ cū librū aliquā affectuoſe ꝑlegūt. aliqͥbus gloſulis ſepe manu ꝓpria ꝯſcriptis margines occupāt vt firmius memorie qd̓ legerint:tradāt. nodū tn̄ vt ꝓpoſui totā poſtillā diſcurre valui. tuꝫetatis pondere ⁊ paſſionū illi adherētiū grauitate. tū tarditate ingenij. tum etiā occupationū multitudine ⁊ hūanoꝝ caſuū varietatibꝰ obſiſtētibus. q̄ his in ꝑtibꝰ nōnunqͣꝫ abūdant. Sed licet aliqͣ ex ꝑte nondū ꝑfecerim. quodtranſcurſum ē ꝯfeſtim dono: reliquū ſi deus ꝯpleri ꝑmiſerit donaturus. Nec em̄ imꝑfecti occaſione qd̓ ſcriptumerat retinere volui. īmo in quaſdā arras cōmertij nr̄i ilicotradere. Hoc ē ergo fili mi teſtamentū meū. hi ſunt cōdicilli mei. hoc ex illis p̄legatū agnoſce. vt in lege dn̄i ſit volūtas tua. ⁊ in lege eius mediteris die ac nocte. Meditationem v̓o tuā hec ⁊ ſil̓ia relegēdo puriorē ꝓfecto. ⁊ ſuaui

orem afficies gratanter. Igitur donū hoc tui parentis accepta paterna affectiōe. ⁊ leta manu donatū. Sed omittamus hec ⁊ oīpotentis dei cuius opus aggredimur. ⁊ aquo ⁊ cū qͦ omīs ſapīa fuit ſemꝑ ⁊ ē ante euū auxilio humillimis p̄cibus inuocato. qͥcqͥd huic poſtille addidimꝰſtilo plano ⁊ oīm verborū flore depoſito expͥmentes manum aratro iam imponamus.Supra ꝓlogū pͥmū poſtille in pͥncipio habite qͥ incipit. Hec oīa liber vite. Sil̓r ſupra ſcd̓m ꝓlogū eiuſdē poſtille qͥ incipit. Uidi in dextra fedentis ſuꝑ thronū ⁊cͣ.Uoniam intentio poſtillatoris p̄cipue verſat̉ cirSequitur additio ſuꝑ vtrunqꝫ ꝓlogum.q Ica ſenſuꝫ lr̄alem. iō ante oīa querēdū vr̄. vtꝝ ſenſuslr̄alis ceterꝭ ſenſibus ſacre ſcripture ſit dignior: etvidet̉ ꝙ nō. nam ẜm apl̓m. ij. Coꝝ. iij. Ar̄a occidit: ſpiritꝰaūt viuificat. ſꝫ ſenſus lr̄alis ꝓprie fundat̉ in lr̄a. ſenſus vero ſpūalis fundat̉ ꝓprie ſupra ſignificationē ſpūalē: quares ſignificate ꝑ lr̄am. vlteriꝰ alias res ſignificāt. ergo ſenſus lr̄alis ſacre ſcripture nō viuificat ſꝫ occidit. ⁊ ꝑ ꝯn̄s n̄eſt dignior ceteris ſenſibꝰ. Preterea dignior eſt doctrinaq̄ habet̉ ꝑ ſenſus ſpūales qͣꝫ illa q̄ habet̉ ꝑ ſenſum lr̄alemergo ſpūales ſenſus ſunt digniores. tenet ꝯn̄a. qꝛ q̄cunqꝫſcripta ſunt: ad nr̄am doctrinā ſcripta ſunt. ad Ro. xv. Aſſumptū ꝓbat̉. nam ꝑ ſenſum allegoricū habent̉ q̄ ſt̓ credenda. qd̓ ꝑtinet ad fidē. ꝑ ſenſum anagogicū q̄ ſunt ſperanda qd̓ ꝑtinet ad ſpem. ꝑ ſenſum v̓o tropologicū q̄ ſūtagenda qd̓ ꝑtinet ad caritatē. In qͥbus ſcꝫ tribus v̓tutibꝰꝓprie deus colit̉. ẜm Aug. Per ſenſum vero lr̄alem habetur hiſtoria tm̄. ꝙ aūt ꝑ dictos qͣtuor ſenſus intelligantur qͣtuor p̄dicta ptꝫ ꝑ v̓ſum allegatū in ꝓlogo poſtille.⁊ eſt cōis ſnīa expoſitoꝝ in qͦ verſu dicit̉. Litera geſta docet quid credas allegoria. Tropologia qͥd agas: qͥd ſperes anagogia. Preterea ẜm ph̓m. j. poſte. Propt̓ quodvnūquodqꝫ ⁊ illud magꝭ. ſꝫ ſenſus lr̄alis ē ꝓpter ſenſū ſpiritualē. igitur ſenſus ſpūalis ē dignior. ꝯn̄a tenet. ⁊ antecedēs ꝓ ſcd̓a ꝑte ꝓbat̉. nam ſenſus lr̄alis ſe habet ad ſpirituales ſicut fundamentū ad edificiū. ꝓut ponit poſtillator in ſcd̓o ꝓlogo. Conſtat aūt ꝙ fundamentū eſt ꝓpteredificiū ⁊ nō ecōtra. Preterea ſenſus lr̄alis accipitur ẜmpͥmam ſignificatiōem lr̄e qua voces ſignificant res. ꝓutcōmuniter tenetur. ⁊ poſtillator ponit in pͥmo ꝓlogo ſedẜm pͥmam fignificatiōem qua voces ſignificant res multa falſa reperiūtur in ſacra ſcriptura ſpāliter attribuendodeo qd̓ minime deo competit ſicut motus localis vt Gene. xj. ca. Deſcendit deus vt videret ciuitateꝫ ⁊ turrim ⁊cͣ⁊ ſic de multis alijs. que tamen in ſenſu ſpūali non reperiuntur. ergo ſenſus lr̄alis non eſt dignior. Preterea illaque ſunt interiora tam in temꝑalibus qͣꝫ in ſpūalibus exterioribus ſunt digniora. In corꝑalibus em̄ illa in qͥbusprincipaliter conſiſtit vita animalis ſunt in interioribuseius ꝑtibus ſicut cor. Idem etiam patet in ſpūalibus ſcꝫꝙ illa que ſunt interiora fortiora ſunt. ⁊ in dignitate potiora. ſicut patet in tabernaculo federis. in quo archa teſtamenti ponebatur in loco interiori qui dicitur ſanctaſctōrum. Cetera vero in locis magis exterioribus ẜm gradūſanctitatis eorum. vtꝫ Exo. xl. ſil̓r. iij. Reg. viij. Idem patet in ſacramentis eccleſie in quibus inuiſibilis gratia q̄interius datur. dignior eſt qͣꝫ viſibilis forma que apparetexterius. Cum autem ſenſus litteralis dicitur ſcriptus eſſe in libro foris. ſenſus vero myſticus intus. vt patet Apocalip. v. in auctoritate allegata ꝑ poſtillatorem vbi dicit̉.Uidi in dextra ſedentis ſuper thronum librum ſcriptuꝫintus ⁊ foris. Conſequens eſt ꝙ ſenſus literalis ſit minoris dignitatis reſpectu ſenſus ſpūalis. Preterea noticiahumana cōmuniter ꝓcedit a minus ꝑfectis ad magis ꝑfecta. ꝓut patet non ſolum in humanis ſcientijs que ꝓcedunt a ſenſibilibus ⁊ ꝑticularibus. ⁊ terminant̉ in ſummis rerū cauſis. ſed etiam in his que ad noticiam diuīorum ꝑtinent. vn̄ Rom̄. j. Inuiſibilia dei a creatura mundi ꝑ ea que facta ſunt intellecta cōſpiciuntur. Sed in ſtudio ſacre ſcripture incipiendum eſt ab intellectu ſenſus