Druckschrift 
Prima pars (1493) super Genesim Exodum Leuiticu[m] Numeri Deutronomiu[m] Josue Judicu[m] Regum [et] Paralyppomenon
Entstehung
Seite
15b
Einzelbild herunterladen
 

Prologus

platōis dogma cade̓ videcbat̉ Deniqꝫ vbicūqꝫ ſacratū aliqͥd ſcriptura teſtat̉ depr̄e ⁊ filio ⁊ ſpūſcō: aut al̓rīterp̄tati ſt̓ aut oīno tacuerūt vt ⁊ regi ſatiſfacerēt: ⁊archanū fidei nō vulgarētd Et neſcio qͥs primꝰ auctorlxx. cellulas alexādre mendacio ſuo extruxerit: qͥbusdiuiſi eadē ſcriptitarit: cuꝫe ariſteꝰ eiuſdem ptolomeihyperaſpiſtes ⁊ nō multopoſt tꝑe ioſephꝰ nihil taleretulerint: ſꝫ ī vna baſilicaꝯgregatos ꝯtuliſſe ſcribātf no ꝓph̓aſſe. Aliud ē eī eſſesvatem: aliud ē eſſe interp̄htē. Ibi ſpūs vētura p̄dicithic eruditio ⁊ ꝟboꝝ copiaea qͥ intelligit trāſfert. Nil ſi forte putāduſ ē tulliꝰ yco

nomicū xeno fontꝭ ⁊ platonis pythagorā ⁊ demoſthenis ꝓ ctheſifonte afflatusrethorico ſpū tranſtuliſſe.in Aut al̓r de eiſdē libris ꝑ ſeptuaginta interp̄tes al̓r ꝑapl̓os ſpūſſctūs teſtīoniantexuit vt qd̓ illi tacuerūt hiſcriptum eſſe mentiti ſunt.§ Quid igit̉ damnamꝰ veteres. Minime: ſꝫ pꝰ prioruꝫſtudia ī domo dn̄i qd̓ poſq̄ ſumꝰ laboramꝰ Illi interp̄tati ſūt an̄ aduentū xp̄i etqd̓ neſciebāt dubijs ꝓtulere ſentētijs: nos pꝰ paſſiōꝫ⁊ reſurrectiōꝫ eꝰ n̄ tā ꝓphetiā qͣꝫ hiſtoriam ſcribimusr Al̓r eī audita: alit̓ viſa nars rant̉ Qd̓ meliꝰ ītelligimꝰ.t meliꝰ ⁊ ꝓferimꝰ Audi igit̉emule obtrectator auſcul-

que modicū numerū ſi ſupra aliquā ſummā ſuꝑexerſcitſepe ſb̓ticet. De his inuenies diffuſiꝰ ī ioſepho li. xij. c. ij.aqͦ accepit mgr̄ in hiſtorijs. ⁊ de his ſb̓dit̉ hic. c Deniqꝫ vbicūqꝫ ⁊cͣ. Iſtud iam ſupra eſt expoſitū: qꝛ v̓o de hͦ feecrat mentiōem incidēter on̄dit ꝙ. lxx. nō ſigillatim ī ſingulis cellulis interp̄tati ſunt. ſꝫ in vnaoaſilica ꝑiter ꝯtulerūt. Et in on̄ſiōe huius ſatis īmorat̉. vn̄dicit d Et neſcioqͥs ⁊cͣ. vl̓ ſcriptitarētmelior lr̄a. e Cūariſteus ⁊cͣ. Augu. īſecūdo libro de doctrina xp̄iana. Nonvr̄ mēdaciū qd̓ hiero reputat ꝓ mēdacio: ſed forte opiniohiero. p̄ualet. nō eſtem̄ in ſuo teſtīonioſingularis. Dicit eīloſephꝰ in li. xij. loquēs de iſtꝭ. lxx. Ꝙdemetriꝰ ꝯſiliū fecitin domo ꝓpe littusſtante ⁊ apta a ſecretis ad cogitationeꝫnegocioꝝ vbi eos ꝓducēs petebat omnia qͥbꝰ opꝰ hēbantad legis interp̄tationē Cunqꝫ laborioſetantā interp̄tatiōnēfacerēt vſqꝫ ad horānonā in hoc ſedēteſad curā corꝑis vertebant̉. Nane aūt ad eundē locū redibant. ⁊ ita legis interp̄tatiōi vacabāt. ita tranſcripta lege⁊ oꝑe interp̄tatiōis ad effectū poſt ſeptuagintaduos dies trāſactos: ꝯgregās demetrius iudeos oēs ad locū in qͦleges trāſlate fuerāt pn̄tibꝰ interp̄tibus legit eas ⁊cͣ. Un̄⁊ hiero. dicit eas in vna baſilica ꝯtuliſſe. Baſilica em̄ domus regia d̓r a baſilios qd̓ ē rex vel imꝑator. Ariſteꝰ aūtde qͦ ſit hic mētio ſic̄ d̓r in. xij. li. ioſephi amicus regi neceſſarius fuit. Un̄ d̓r hyperaſpiſtes grece qd̓ ē ꝓtector latīe⁊ ꝯponit̉ ab hyꝑ. p̄pone greca ⁊ aſpiſtes. Spizo em̄ v̓būgrecū ē idē qd̓ extēdo inde aſpizo qd̓ ē in circularē formāvoluo. vn̄ draſpis ſerpens qͥ in modū circularis ſcuti ſegyrat Et ſil̓r aſpis ſignificat ſcutū circulare vn̄ aſpizo idēē qd̓ ſcuto ꝓtego. ⁊ inde ꝯponit̉ hyꝑaſpizo ⁊ hyꝑaſpiſtes⁊ iſte Ariſteus erat vnus de cuſtodibꝰ corꝑis regis. de qͦptolemeus loquēs eleazaro pͥncipi ſacerdotū. dicit ī. xij.ioſephi. Tranſmiſi qͥ deberēt de his vobiſcum diſputare.andeam pͥmatem mei corꝑis cuſtodē. Ariſteū mihi dilectiſſimos. dicit gͦ hiero. ꝙ ariſteus ptolomei hyꝑaſpiſtesid ē ꝓtector qͥ eiuſdē ptolomei facta fideliter expoſuit. etioſephus qͥ multo poſt tꝑe geſta illius ſcripſit non tacuiſſent ſi diuiſi ꝑ cellulas ſine mutua collatiōe eadē ſcripſiſſent. Si em̄ hͦ mō in drīa dixiſſent. vates potiꝰ ⁊ ꝓph̓e. qͣꝫinterp̄tes dicēdi eſſent qd̓ nō ꝯuenit. f Aliud ē em̄ eēvatē .i. ꝓph̓aꝫ g Aliud ē eſſe interp̄tē qd̓ ptꝫ. h Ibiem̄ ſpūs vētura p̄dicit .ſ. qn̄ qͥs vaticinat̉ vel ꝓphetat.i Hic .ſ. in interp̄tatiōe. k Eruditio ⁊cͣ. q. d. aliud ē ꝓpheta. ⁊ alid̓ īterpres. niſi forte aliqͥs inſipiēs velit aſtruēidē eē vatē ⁊ interp̄tē. qd̓ ſi ꝯceſſū fuerit hͦ ridiculū ſeqͥt̉ ꝙtullius qͥ qͦſdā rethoricos libros de greco in latinū trāſtulit. rethorico afflatus ſpū eos trāſtuliſſe dicat̉. ⁊ hͦ ē qd̓ dic̄l Niſi forte ⁊cͣ. Hos libros trāſtulit tulliꝰ de greco in latinū .ſ. economicū xenofontꝭ .i. diſpēſatoriū. Economusem̄ idē ē qd̓ diſpēſator ẜm grecā ſcripturā nō ſcribit̉ economus ꝑ e. ſꝫ oyconomicus ꝑ oy dyptongon. Et deriuat̉

ab oycos .i. domus. qꝛ diſpenſat .i. ordinat domū .i. ꝓpriāfamiliā. vel d̓r ab echo qd̓ eſt redditiuus ſonus aeris. velvalliū. vel rupiū. vel montiū. qꝛ ad ſonuꝫ et ad vocē eiustota familia dꝫ ordinari. Dicit̉ gͦ economicū xenoſontisliber quē xenophō ꝯpoſuit de officio diſpenſatoris. Iſtexenoſon diſcipulusfuit ſocratis vir magne facūdie. ſic̄ patꝫin. v. li. Balerij maximi. Et platōis pythagorā .i. librū quēplato ꝯpoſuit pytagore noīe intitulatūſicut d̓r thimeꝰ platonis. Plato em̄ ſolebat libros ſuos intitulare a noībus diſcipuloꝝ ſuoꝝ vl̓ eorū qͦs introducebatloquētes. Et demoſthenis ꝓ theſifonte .i. librū quē demoſthenes qͥdā rethorꝯpoſuit de defenſione ⁊ heſiphontꝭ cōtra elchinem. Iſtaꝫhiſtoriā q̄re. sͣ. ī epl̓aad paulinū. ij. c. quidā dicūt ꝓctheſifonte eē vnā dictionemſꝫ errāt. ſic̄ ptꝫ inſpiciētibꝰ hiſtoriā. Dicatur gͦ veriꝰ ꝓ cteſiphonte vt ſint duedictiōes ſic̄ d̓r Cicero ꝓ dei orato. ꝓ d̓iorato diuiſe ſunt dictiōes. Dicamus gͦ demoſthenis procteſiphonte: ſubintelligētes librū ꝓ cāis cteſiphontis. ſic̄d̓r tullius ꝓ deiorato .i. ꝓ cauſa deiorati regis. cetera plana ſunt. Sic igitur ſi ſeptuaginta interp̄tes. vates vel ꝓphetas dicimꝰ ꝙ interp̄tes fuerūt: neceſſe ē vt tulliū qͦqꝫvatē ⁊ ꝓph̓am dicamꝰ. qꝛ interpres fuit. Aut etiā aliud incōueniēs ſequit̉ ſi eos ſpūſctō locutos aſſerimꝰ .ſ. eūdemſpm̄ ſctm̄ aliter ꝑ iſtos. aliter ꝑ apl̓os fuiſſe locutū ſibi cōtrariū. ꝑ quē videlicet aliter ſcriptū eſſe falſo teſtati ſunt.quod illi omnino tacuerunt. heſtoc illud incōueniēs qd̓tangitur cum dicitur.m Aut aliter ⁊cͣ .i. ordinauit ſpūſictūs.nō Ut ꝙ illi ⁊cͣ. Ir̄a plana ē. Sic on̄dit ſeptuaginta int̓p̄tes nō diuino ſꝫ hūano ſpū fuiſſe locutos. ſequitur.o Quid igitur. Hic incipit quarta ꝑs principalis. in qͣponit ſuam excuſatiōem ꝙ non ad aſꝑnatiōem veterumnouam faciat tranſlatiōem. Et facit hic tria. Primo ſuāinnocentiam indicat cum dicit. o Quid igitur .ſ. intēdo nouam tranſlatiōem faciendo. p Damnamus veteres ⁊cͣ. Arrogantiam deuitet. vel ſignanter dicit qd̓ poſſumus. q. d. plenius nobis liquet veritas. ⁊ ideo licentiordatur tranſferendi facultas. ⁊ hoc eſt quod ſequitur.q Illi interp̄tati ⁊cͣ Non ſcribimus ꝓphetiam que ē futuroꝝ prefatio. ſed hiſtoriam que ē rei geſte narratio. vnde dicitur ab hyſtorin quod eſt videre. quia apud vetereſnullus ſcribebat hiſtoriam niſi is qui ſcribendis interfuiſſet. ⁊ ea vidiſſet: ⁊ huic expoſitioni hiſtorie alludit littera ſequēs. r Aliter em̄ ⁊cͣ .i. magꝭ certitudinaliter ⁊ magis ẜm ordinem hiſtorie narrantur viſa qͣꝫ audita. ⁊ certes Quod melius ⁊cͣ. ⁊ melius tranſferre poſſumus. Secundo apoſtolis auctoribus obtrectatores confutat ibi.t Audi ⁊cͣ. Auſcultare d̓r quaſi aures ſono culcare. velquaſi auribus ſonos celare. ⁊ eſt compoſitio vel ethymologia. nec eſt dyptongus in pͥma ſyllaba ſicut quidaꝫ ponunt habentes reſpectum ad cōponentia nō attēdentes