pro. in bibliam
ibreuiter neqꝫ enim epiſtolaris anguſtia euagarilongius patiebatur: vt intelligeres te in ſcripturꝭ ſacris ſine preuio ⁊ monſtrāte ſemitam non poſſe ingreindi. Taceo de grammaticisrhetoricis: philoſophis:geometris: dyaleticis: muſicis: aſtronomicis: aſtrologis: mediciſ: qͦꝝ ſcīa morvtalibꝰ ſatꝭ vel vtiliſſima ē ⁊in tres partes ſcindit̉: ī doxctrinā rōnem et vſum. Adminores artes veniam: ⁊ q̄nō tam lingua qͣꝫ manu ada mīſtrant̉. Agricole: cemē-
tarij: fabri metalloꝝ: lignorūqꝫ ceſores: lanarij quoqꝫet fullones: ceteri qui variāſupplectilē ⁊ vilia opuſcula fabricāt abſqꝫ doctore etſe non pn̄t qd̓ cupiūt. Qd̓medicoꝝ eſt ꝓmittunt medici tractant fabrilia fabriSola ſcripturaꝝ ars ē quāſibi paſſim oēs vendicant.Scribimꝰ indocti doctiqꝫpoemata paſſim. Hanc garrula anus: hanc delyrus ſenex: hanc ſophiſta ꝟboſushanc vniuerſi p̄ſumunt lacerant docēt anteqͣꝫ diſcāt.Alij abducto ſuꝑcilio grā
dit̉ difficultas ſacre ſcpͥture: ⁊ dic̄ hiero. ꝙ sͣ. dicta breuit̓ tetigit: vt paulinꝰ ītelliget ſe n̄ poſſe ītellige̓ ſacrā ſcpͥturā ſin̄p̄mōſtrāte. vn̄ dic̄. Hec a me ꝑſtricta ſt̓ breuit̓ .i. leuit̓ tactavel ſummatim dicta. l ¶ Neqꝫ em̄ ⁊cͣ. Iſtud ē interpoſitio. vel reſpicit qd̓ dr̄ breuit̓ ꝑſtricta in quā ſūt: vt intelligeres te in ſcripturꝭ ſacris ſine p̄uio ⁊ mōſtrāte ſemitā nō poſſe ingredi. m ¶ Taceo de gram. ⁊cͣ. hicon̄dit difficultatē ſacre ſcripture ī ꝯꝑatōne ad alias ſcīas. Etpͦ in ꝯꝑatōne ad liberales: cum dicit. Taceo de grāmaticꝭ ⁊cͣ.Reſume diuiſioneꝫiſtiꝰ ꝑtis q̄ ſuprapoſita eſt in principioq̄ p̄termiſſa ē cā breuitatꝭ inſiſto litere.m ¶ Taceo de grammaticis ⁊cͣ. Grāmaticus dr̄ a grama qd̓eſt lr̄a: qꝛ ſumit initium a lr̄a: vn̄ grāmatica qͣſi lr̄alis ſcīa: n̄a prima ꝑte ſui: qꝛ pͦtractet de lr̄is: ſꝫ pereffectū qꝛ efficit lr̄atū: vn̄ deſcribit̉ ſic Grāmatica ē ſcīa recte ſcribēdi. recte ꝓnunciandi: recte ꝯſtruēdi. n ¶ Rhetor vel rhetoricus d̓orator. a rheſis qd̓ eſt locutio: ꝑꝑ copiā locutōis yſid̓. in. ijethy. deſcribit rhetoricā dicēs. Rhetorica ē bn̄dicendi ſcīain riuilibꝰ qōnibꝰ ad ꝑſuadenduꝫ iuſta ⁊ bona. o ¶ Ph̓igreca appellatōne vocant̉ qͥ latine amatores ſapīe interp̄tant̉. Eſt em̄ ph̓s qͥ diuinaꝝ ⁊ humanaꝝ reruꝫ ſcīam hꝫ: etomnē bn̄ viuēdi tramitē tenet. Ita dicit yſid̓. ethimo. viij.j ¶ Deometris. Hic ⁊ hec geometra ⁊ hͦ geomēter. tri. dr̄ille qͥ tractat vel docet menſuras terre. Et ꝯponit̉ a ge qd̓ ēterra ⁊ metros menſura. vn̄ hec geometria dr̄ ars q̄ docetmenſuras terre. q ¶ Dyaletici ſunt qͥ docēt dyaleticā vl̓ſtudēt in ea. Dyaletica aūt eſt diſciplina ad diſſerēdas rerū cauſas inuēta. ip̄a eſt ph̓ie ſpēs q̄ loyca dr̄ .i. ratōnalis.Et ẜm yſid̓. ethi. ij. dr̄ a dia qd̓ eſt de ⁊ lecton qd̓ eſt dictio:qꝛ de dictis in ea dſputat̉. Et vt ſcias orthograuiā noīs nota hos verſus. Scribe ygrecū dya. tunc duo ſignificabit.Scribe ꝑ i nr̄m ſic dia deqꝫ dabit. r ¶ Nuſici ſūt doctores vel auditores muſice. Nuſica aut eſt ꝑitia modulatōnis ſono cantuqꝫ ꝯſiſtens. ⁊ dr̄ a muſis qꝛ ꝑ eas vis carminis ⁊ vocis modulatio antiquitꝰ q̄rebat̉: et ſic̄ dicit yſido.ethi. iij. Muſice ꝑtes ſunt tres. Armonica. rithmica: ⁊ metrica. Armonica eſt q̄ diſcernit in ſonis acutuꝫ ⁊ grauem.Xithmica q̄ requirit in ſonis incurſionē verboꝝ vtruꝫ bn̄ſonꝰ an̄ male cohereat. Netrica ē q̄ menſurā diuerſorummetroꝝ ꝓbabili rōne cognoſcit. Idem in eodē. Prima armonica eſt que ex vocū cantibꝰ conſtat. Scd̓a organica q̄ex flatu ꝯſiſtit. Tercia rithmica q̄ impulſi digitoꝝ numeros recipit ſicut in cythara. s ¶ Aſtronomi ſunt qͥ docētlegeꝫ vel regulas de aſtris. ⁊ qͥ aſtra noīant. Et cōponit̉ abaſtrū ⁊ nomos lex: vel norma qd̓ eſt regula. Un̄ aſtronomīa lex aſtroꝝ q̄ curſus ſyderū ⁊ figuras ⁊ habitudīes ſtellarū. circa ſe. ⁊ circa terram indagabili rōne ꝑcurrit.t ¶ Aſtrologos copōit̉ ab aſtrū: ⁊ logos qd̓ eſt ſermo. vn̄aſtrologia dr̄ ꝑs aſtronomīe vt vitemꝰ obiectōꝫ: q̄ poſſet fieri de lr̄a q̄ dicit. Quoꝝ ſcīa vtiliſſima eſt ⁊cͣ. Nota ꝙ dic̄Iſi. ethy. iij. Inter aſtronomiā ⁊ aſtrologiaꝫ aliqͥd differt.na aſtronomia celi cōuerſionē: ortus: obitꝰ motuſqꝫ ſiderū cōtinet: vel qͣ ex cā ita vocent̉. Aſtrologia v̓o ꝑtim naturalis: ꝑtim ſuꝑſtitioſa eſt. Naturalis dū exeqͥtur ſolis ⁊tune curſus: vel ſtellarū: certaſqꝫ ip̄oꝝ ſtatōnes. Suꝑſticioſa v̓o eſt illa quā mathematici ſequūtur qͥ in ſtellis au
gurant̉: qͥ etiā. xij. celi ſigna ꝑ ſingula anime vl̓ corꝑis m ēbra diſponūt: ſyderūqꝫ curſu natiuitates hoīm moreſqꝫ p̄dicare conant̉. Per hͦ ptꝫ ꝙ qͦ ad qͥd eſt vtilis: ⁊ quo ad qͥdeſt dānabilis: tn̄ generaliter ibi ſumit̉ ſcīa: ſicut ptꝫ ꝑ hͦ qd̓ſequit̉ v ¶Et in tres ꝑtes ſcindit̉. In doctrinā: rōeꝫ ⁊ vſuꝫid eſt in rōnaleꝫ philoſophiā. naturaleꝫ⁊ mortaleꝫ. In octauo li. de ciui. dei inuenies ſatis de histribus ca. iiij. Et inIſi. ethy. lib. viij. capl̓. vj. Hiero. poſuittria greca vocabulahis tribus equipollentia que ī quibuſdā antiqͥs epl̓is ſicīueni. Endiate. id ēdoctrinā. oiſlogon.id eſt rōnem. Tetherien̄ .i. viſuꝫ. grecaslr̄as p̄termitto.¶ Ad minores artes veniam ⁊cͣ. Hicon̄dit difficultatē ſacre ſcripture in comꝑatōne ad artes mechanicas. y ¶ Logo. i. ẜmōe. Aliqͦ ꝓlogi hn̄t lingua .i. officio lingue. ⁊ forte iſtd̓ mouet eos adſcribēduꝫ lingua ꝓlogo: qꝛ greci: nō hn̄t ablatinū. vn̄ dicit pͥſti. qꝛ ablatiuꝰ ꝓpriꝰ eſt romanorū. qꝛ nouit̉ videt̉ a latinis inuentꝰ lꝫ antiquiſſimi grecoꝝ grāmatici ſextū caſum poſuiſſe videant̉⁊cͣ. z ¶ Nanu .i. officio manus .ſ. oꝑando. poſtea exēplificat. dicēs. a ¶ Agricole ⁊cͣ. qd̓ cupiūt eſſe .ſ. ꝑiti in iſtis artibus gͦ multo fortius ſacra ſcpͥtura q̄ difficilor eſt. ſine doctore nō p̄t intelligi. Cemētarij ſūt qͥ cū cemēto oꝑant̉. Fabri metalloꝝ ad driam alioꝝ fabroꝝ. Fabri em̄ quilibet artifices cōiter appellant̉: ſꝫ ꝑ additiōes cōiter ſpecificant̉: vtcū dr̄ faber ferrariꝰ. Faber lignariꝰ ⁊cͣ. Lanarij ſunt qͥ oꝑātur de lana. Fullones qui pānos parāt ⁊ excandidant. Etdicunt̉ a fulgeo fulges qꝛ faciūt pannos fulgere. Vel dicunt̉ fullones qͣſi fullando lauātes. vel qͣſi fortiter lauātesSuppellex dr̄ om̄e inſtrm̄ ⁊ ornamentū domꝰ. ⁊ dr̄ a ſuppleo ſupples: qꝛ ſupplet defectū domꝰ b ¶ Qd̓ medicorū eſt. ꝓmittūt medici ⁊c̄. Ita ſcribit̉ in epl̓is Pratij vbidr̄ nauē agere ignarꝰ nauis timet. Abrotanū egro nō auniſi qͥ didicit dare. Qd̓ medicoꝝ eſt ꝓmittūt medici ⁊cͣ.c ¶ Sola ſcripturarū ars eſt quā ſibi oēs. tam viri quammulieres: tā docti qͣꝫ inſipiētes. Uendicāt .i. appropriāt ⁊vſurpāt. d ¶ Paſſim .i. cōiter. indifferent̓ vbiqꝫ. Et hͦ probat ꝑ verſum oratij dicētis in epl̓is. Scribimꝰ indocti: doctiqꝫ ⁊cͣ. Et p̄ponūt̉ ibi optimi vſus de iſta materia. Nutauit mentē ppl̓s leuis. ⁊ calēt vno. Scribendi ſtudio pueri: patreſqꝫ ſeueri. Fronde comes viridi cenant: ⁊ carmina dictāt. Et ſubiūgit Hiero. ml̓ta incōueniētia q̄ ſequūt̉ex taliū doctrīa. Et pͦ on̄dit doctrinā taliū eē ineptā cū dic̄e ¶ Hanc garrula anus ⁊cͣ. omnes iſti inepti ſunt ad docēdum. f ¶ Delyrus ſenex .i. deſipiens lyrinia enim grecedeſipientia eſt. vnde dicunt̉ origenis lyriniata errores eiꝰin quibus deſipuit. Scd̓m Iſido. ethymo. x. delyrus dicitur mente defectus per etatem. quia a recto ordine ⁊ quaſi a lyra aberret. lyra enim eſt oratōnis genus cū quo agricole facta ſemente dirigunt ſulcos in quos omnes ſegesdecurrit. verſus. pollice tango lyram. facio cum vomerelyram. Item greciſmus. de lyro diſcordo. de lyro deuio dicto. Eſt lyra fons pͥmi caput: eſt qͦꝫ lyra ſcd̓i. Oratius in ſecūda epl̓a. Quidqͥd delyrāt reges plectunt̉ achiui ¶ Senex. qͣſi ſe neſciēs. Scd̓o on̄dit doctrinā taliū ſuꝑbā ibi.g ¶ Alij abdu. ſuꝑci. vt etiā ſapiētes videant̉: quoꝝ ſuꝑbiamanifeſtatur in ſuꝑcilij abductōne: in grādium trutina-