¶ Capitulum.L.

re dr̄ cometes cū tn̄ eiꝰ ſignificatō vxima nō ſit ſuꝑ illa. Et ſcias ꝙ vt dicit Ptholomeꝰ. Uir ſapiēs dn̄abit̉ aſtris. qꝛ ꝑ ſapīam ſuā poteſt vitare ea ad q̄ aſtradiſponūt. In morte. b. Tho. de aqͥno vt dr̄ in legenda eius apparuit cometes ſuꝑ monaſteriū. Foſſe noue vbi iacebat infirmꝰ. ⁊ hoc ꝑ triduū an̄ mortē eius⁊ ip̄o mortuo nō fuit viſa amplius. vn̄ credit̉ ſignificaſſe mortē eiꝰ. Anno dn̄i. Acccc. apparuit cometesꝑ longū tēpus habēs comas nigras. ⁊ dicit̉ ſignaſſemortē ducis magni mediolanen̄. qͥ tūc mortuus eſt.In principio papatus Eugenij quarti apparuit comētes cū crinibus quaſi argenteis. ⁊ inde ſecuta ſūtmulta mala belloꝝ ⁊ mutationes. Nō gͦ comete habēt inducere ad malū vel bonū. ſed ſignificare tribulatōes q̄ etiā pn̄t deo oꝑante ⁊ homībꝰ penitētibꝰ auferri. Non gͦ reſpicit ad vanitates et inſanias falſasiuſtus hō. ſed ad deū.Secūdo ſūt ſtelle ex.§. ij.ratice. ⁊ dicunt̉. vij. planete quoꝝ quilibet habet ſuum celū ꝑ quod facit curſum ſuū. Et primus planeta eſt Luna. Secundus Mercurius. Tercius Uenus. Quartus ſol. Quintus Mars. Sextus Iupiter. Septimus Saturnus. Poſt hos ē octaua ſperaſeu celū vbi ſunt oīa ſydera fixa. Et dicit Aug. in li.de natura demonū. ꝙ aſtrologi dicti ſunt quidaꝫ eoꝙ in aſtris auguriant̉. Gemetralici appellati ſūt ꝓpter natalicioruꝫ conſiderationē dieꝝ. Geneſes em̄hominū ꝑ. xij. ſigna celi deſcribunt ſyderūqꝫ curſus.naſcentium mores. actus ⁊ euentus p̄dicere conāturid eſt quis quali ſigno fuerit natus. aut quē effectuꝫhabeat vite qui naſcitur interp̄tantur. hi ſunt qͥ vulgo mathematici dicūtur. Cuius ſuꝑſtitionis genusconſtellationes latini vocant. id ē notatōes ſyderūquomodo ſe habeant cū quiſqꝫ naſcitur. Primi aūtſtellarum interpretes magi nūcupant̉. ſicut d̓ his legit̉ qui in euāgelio xp̄m natuꝫ annūciauerūt. poſteahoc noīe ſoli mathematici dicti ſunt. cuius artꝭ ſcīavſqꝫ ad xp̄m fuit conceſſa. vt xp̄o edito nemo natiuitateꝫ alicuius de celo interp̄tetur. Habent̉ hec. xxvj.q. iij. Igit̉ genus. ¶ Sciendū igit̉ ꝙ ſtelle ſeu corꝑaceleſtia habent vtiqꝫ influentiam ſuꝑ corpora humana ſicut ſuꝑ alia corpora ſed nō ſuꝑ animas hominūvt cogantur homines ad aliquid faciendum boni vl̓mali ex conſtellatione. Et hoc probatur triplici viaſcꝫ ratione. auctoritate ⁊ exemplo. Ratione quidemſic. Diuina ꝓuidentia ẜm Dionyſiū ita diſpoſuit ordinē vniuerſi vt inferiora regantur ꝑ ſuꝑiora. et minus nobilia ꝑ nobiliora ⁊ nō ecōuerſo. In hoīe autēſunt duo. aīa ⁊ corpus. Et corpus qͥdē qꝛ nūc mortale ē ⁊ paſſibile. eſt inferius ⁊ ignobilius corꝑe celeſtivn̄ recipit influentiā. diſpoſitōem ⁊ motū. ⁊ variationē a corꝑibus celeſtibꝰ. Sed anima humana ē nobilior quolibet corꝑe celeſti. Et rō eſt ẜm Tho. contra gētiles. qꝛ effectꝰ aliqͥs tāto eſt nobilior quantomagis ſus cauſe aſſimilat̉. Deus autē ē prima cauſaoīm reꝝ. Unde quāto aliqua creatura ei magis aſſimilatur tanto eſt nobilior. Et qꝛ deus ſpūs ē Ioh̓.iiij. ideo aīa noſtra que ſpūs eſt magis aſſimilat̉ deoqͣꝫ ſol. luna. ſtelle celi. que omnia corꝑalia ſunt. Cuꝫgͦ ſit nobilior quolibet corꝑe celeſti. nullū corpꝰ celeſte poteſt directe in ipſā agere vel influere. Sed angelus qui eſt ſuꝑior anima agit in ipſā .ſ. in ꝑtē intellectiuā ipſam illuminando. ⁊ multomagis deus glorioſus qui omnibꝰ eſt ſuꝑior agit in ip̄am intellectumilluminando ⁊ voluntatem mouēdo. Non gͦ directeꝯſtellatōes pn̄t ꝑ ſe mouere voluntatē vel intellectūdirecte. ſed ex ipſis conſtellatiōibus ſub quibꝰ naſcimur recipimus qualitatē. diſpoſitionē ⁊ complexionē corpoꝝ. partim etiam ex conditione parentū ge-

nerantiū. Un̄ Damaſus dicit ꝙ alij ⁊ alij planete diuerſas ꝯplexiōes ⁊ diſpoſitōes ⁊ habitꝰ ꝯſtituūt. naꝫẜm qualitatē cōplexionū excitant̉ ī potētijs ſenſitiuis q̄ ſunt affixe organis corꝑis. diuerſimotꝰ paſſionū ⁊ inclinatōnes ad diuerſa vicia. ⁊ ſic pōt dici ꝙ exconſtellationibꝰ habet quis inclinatiōes ad diuerſavicia. Sed inſuꝑ multotiens habet malas inclinationes ad vicia ex alijs cauſis. qꝛ vel ex mala ſui cuſtodia vel ex praua cōſuetudīe q̄ vertit̉ in naturā vel exdyabolica ſuggeſtione. Uerūtamē quātumcūqꝫ qͥshabeat motꝰ. ⁊ ſentiat ī ſe inclinatōnes ad vicia ⁊ q̄cūqꝫ ex cā. qꝛ peccatū mortale nō conſiſtit in ſenſualitate ſed in ratione ⁊ voluntate que ſemꝑ manent libere ad aſſentiendū vel diſſentiendū peccato. ⁊ ideonunꝙͣ aliquis ex neceſſitate cogitur ad aliquid benevel male faciendū ex cōſtellatōibꝰ celoꝝ vel alijs occaſionibꝰ. Unde ⁊ Ptholomeus maximus aſtrologus dicit ī centiloquio. ꝙ vir ſapiens dn̄abit̉ aſtris.id eſt inclinationibus ad vicia quas hr̄et a planetisHinc etiā legit̉ de diſcipul̓ Platōnis vel Socratis.ꝙ cū ſemel oſtēdiſſent faciē ſui mgr̄i pictā cuidā magno mgr̄o in phiſonomia qͥ ex effigie vultꝰ iudicabatde conditionibꝰ hominū. ⁊ interrogarent eū cuiꝰ conditionis eſſet ille homo repn̄tatus ꝑ illam figuramRn̄dit. Luxurioſus ē ⁊ corruptor pueroꝝ. Quod illi irriſerunt ſcientes caſtitatē maximā ſui magiſtri.Nam ſi Plato fuit. ille virgo ꝑmāſit. Retulerūtqꝫip̄i diſcipuli hͦ mgr̄o ſuo. Quibꝰ ille. Inclīatōes vtiqꝫ ad hec vicia habui. ſed ſapīa ⁊ virtute me ꝯtinui.¶ Pͣrobat̉ hoc idē .ſ. ꝙ ex conſtellatōibus non cogitur homo ad malefaciendum. auctoritatibus diuine ſcripture ⁊ ſanctoꝝ. Nā vt habet̉ Gen̄. iiij. dictuꝫfuit chaym poſtqͣꝫ cepit fr̄i ſuo abel īuidere. Sub teerit appetitus tu. ⁊ tu dn̄aberis illius .i. tu poterisdn̄ari ratione ſi volueris peccato inuidie et odij adquod inclinaris. Et Ecci. xv. dicit̉ ꝙ deus ab initiocōſtituit hoīem. ⁊ reliquit eū ī manibꝰ cōſilij ſui. id ēin libertate arbitrij. Poſuit ante eum bonū ⁊ malū.ignem ⁊ aquam. mortem ⁊ vitam. ad quodcunqꝫ voluerit extendet manum ſuam .ſ. oꝑis. Hinc Auguſt.in. v. lib. de ciui. dei. Non vſqꝫquaqꝫ abſurde dici poteſt ad differentias tm̄ corpoꝝ afflatus quoſdā valere ſydereos. nō autē animi voluntates ſydeꝝ poſitionibus ſubdi. Hiero. etiā ait ī libro cōtra Iouinianū. Eiberi arbitrij nos cōdidit deus nec ad virtutesnec ad vicia trahimur. alioqͥn vbi neceſſitas. nec corona. de pe. di. ij. Si em̄. Si em̄ homo ex cōſtellatiōecogeret̉ ad aliquod malū nō poſſet illd̓ euitare. Iniuſta aūt eſſet illa lex q̄ ꝓhiberet ſibi illud facere qd̓nō poteſt agere. qꝛ lex debet eſſe poſſibilis. vt diſ. iiij.Erit autē lex. ⁊ ꝑ conſequēs nō obligaret ad obſeruantiā eius. vnde nō peccaret ipſam tranſgrediēdoFruſtra etiam eſſent omnes doctrine morales. et exhortationes ad virtutes fierēt. ⁊ pene a legibus imponerētur. ſi neceſſitarētur homines ex conſtellationibus ad bene vel male agendum. Ad idē facit qꝛait Ambro. Nō eſt ꝙ cuiqꝫ noſtꝝ aſcribamus erumnā. Nemo noſtꝝ tenet̉ ad culpā niſi ꝓpria voluntatedeflexerit. Uoluntariū ſibi militē eligit xp̄s. voluntarium ſeruū dyabolus actionatur. xv. q. j. Non eſt.Confirmat̉ hoc idē exemplis. Nā Iacob ⁊ Eſauconſtellatiōe nati ſunt. ⁊ tamē fuerūt valde diuerſorū morum. Nam Iacob lenis ⁊ delicatus. Eſau hiſpidus ⁊ ferus. Iacob ſimplex ⁊ quietꝰ. Eſau venator ⁊ agreſtis. Iacob bonus. Eſau malꝰ. Si gͦ ꝯſtelatio neceſſitaret hominē ad opera ſua. cū ſb̓ vna cōſtellatione nati fuerint. debuerint eſſe om̄ino ſimilisconditionis. Et quia nō fuerūt ſimiles ī vita ſꝫ val-