¶ Capitulum.VII.

ꝙͣtum ad illā ꝑtē q̄ moralis eſt. vn̄ ⁊ ſemꝑ obligauitoēs. ⁊ ſꝑ durat. pꝫ. qꝛ in prima tabula decalogi ſcripta digito dei. ſcd̓m p̄ceptū eſt illud. Nō aſſumes nomen dei tui inuanū Exo. xx. qd̓ idē ē qd̓ dr̄ Leuit̓. xix.Non ꝑiurabis in noīe meo. Et ex hͦ ꝓbant quidammagnitudinē huius pct̄i. ⁊ ꝙ grauius eſt homicidioqd̓ horribiliſſimū eſt. Nam pctā q̄ ſunt directe ꝯtradeū ſunt ẜm ſe grauiora qͣꝫ ea qͣ ſunt ꝯtra ꝓximū. q̄deus ſine ꝯꝑatōe eſt maior ꝓximo. Sed trāſgreſſiōep̄ceptorū prime tabule ſūt directe ꝯtra deū. vt ptꝫ exſe. quorū ſcd̓m eſt ꝓhibitio ꝑiurij. Tranſgreſſionesp̄ceptorū ſcd̓e tabule q̄ ſunt ſeptē:directe cōtraꝓximū quorū ſcd̓m eſt ꝓhibitio hoordine ipſorū p̄ceptorū ptꝫ eſſe grauius ꝑiurium ꝙhomicidiū ẜm b. Tho. in qͦlibet. Firmat hāc ſnīamꝑ hanc rōnem apl̓s dicēs ad Heb̓. vj. Hoīes ꝑ maiores ſui iurant ⁊ oīs cōtrouerſie eorūt iuramētum. Fruſtra aūt in cā homicidij ꝯſet iuramentuꝫ ſi homicidium eſſet grauius ꝑiurioPreſumeret̉ em̄ ꝙ qui maiorē culpa .ſ. homicidij nōcurauit cōmittere nō vereret̉ minincurrere .ſ. ꝑ.iurij. vn̄ ex hocipſo ꝙ in cā cuiuſlibꝰct̄i defert̉ iuramentū manifeſte on̄dit̉ ꝙ ꝑiuriū ꝓ maximo pctō dꝫhaberi. nec immerito. qꝛ ꝑiurare nomē dei videt̉ quedam diuini noīs abnegatio. vn̄ ſcd̓m locū tenet ꝑiurium poſt ydolatriā. vt ptꝫ ex ordine p̄ceptorū. Bonauen. in. iij. di. xxxix. nō placet iſta opinio niſi in ꝑiurio qd̓ ꝓcedit ex odio dei. al̓s dicit maius eſſe homicidiū. Et licet primā rōnem videat̉ deſtruere nō tn̄deſtruit nec ponit rōnem b. Tho. q̄ efficax multū videt̉. Sed o miſerrimi hoīes cū ita horreant homicidium qd̓ horrendū eſt. ꝑiuriū qd̓ eſt grauius ꝓ nihilo qͦtidie incurrunt. verū eſt tn̄ ꝙ cōſiderādo grauitatem peccati ẜm nocumentū qd̓ inde ſequit̉ cōiterhomicidiū grauius eſt qꝛ grauiuscumentiinfert̉. Et iō in iudicō humano grqͣꝫ ꝑiuriū punit̉. ¶ Contra legē eulicā eſt.dicit xp̄s Math̓. v. Nolite iurare o⁊cͣ. qd̓ tū ſaneintelligendū eſt. Non em̄ vult xp̄s dicere ꝙ in nullocaſu debeat quis iurare cū in caſu neceſſitatis ⁊ magne vtilitatis rōnabiliter poſſit hō iurare ⁊ debeat.vn̄ ⁊ ſanctos hoīes legimus iuraſſe Dauid ⁊ Abrahāet Paulū in epl̓is ſuis. hoc al̓s ꝑtineret ad hereſimcredēdo ꝑtinaciter ꝙ nunqͣꝫ liceret iurare. Sed ꝓhibet xp̄s ex illo mō loq̄ndi iurationē leuem ⁊ indiſcretam. Nam ẜm Bonauen. in. iij. vbi ſupra. Negatiop̄poſita ſigno vniuerſali equipollet particulari negatiue. ſic ergo cum oīno ſit ſignū vniuerſale .i. om̄i mō⁊ in nolite includat̉ negatio. ſenſus eſt. Non iuretisomni mō qꝛ nō ſine cā ⁊ neceſſitate. et ſi aliquo mō. i.cum debitis circūſtantijs. ¶ Contra legē canonicāet ciuilē eſt. Utraqꝫ ꝑiuriū ꝓhibet. vt. xxij. q. iiij. pertotū. extra de iureiuran. Et ſi xp̄s. Et. ff. de iureiura.l. Iuſiurandū. Et dicit Criẜ. ꝙ qui ꝑiurare ꝑatuseſt anteqͣꝫ iuret ꝑiurus eſſe videt̉. qꝛ deus iudicat nōſolum ex operibꝰ ſed ex corde. xxij. q. v. Qui ꝑiurare.Et quāto cum maiori ſolennitate iurat̉ tantograus eſt ꝑiuriū. Ꝙ aūt dicit Criẜ. ꝙ iurare ꝑ deum eſtmaius qͣꝫ iurare ꝑ euangelia vel alia ſacramēta. xxijq. j. Si aliqua. ⁊ ꝑ ꝯn̄s videt̉ grauius ꝑiuriū ꝑ deuꝫqꝫ ꝑ alial intelligēdum eſt ceteris paribꝰ .i. qn̄ iurat̉cum ſolennitate eadē vtroqꝫ iuramēto vel ſine ſolēnitate ⁊ ſuꝑ ſil̓i materia ⁊ eodē contēptū. Al̓s iurare cum ſolennitate vt corā iudice ſuꝑ libro reliquijset huius. eſt maius. Et ꝑiuriuꝫ in hmōi eſt grauiuspeccatū ꝙͣ iurare ꝑ deū ſimpl̓r .i. ſine ſolēnitate. tumrōne maioris deliberatōis. tum rōne ſcandali ſequētis. hec b. Tho. Pe. ⁊ Inno.Tercio propte.§. iij.

periuriū ꝓximus dānificat̉ qꝛ in iudicio peierādo iniuriat̉ iudici cui non obedit cum p̄cipit ſibi iuridicvt veritatē dicat ſuꝑ eo de quo interrogat̉. ⁊ ſic etiaꝫledit bonū cōe. vn̄ tenet̉ dicere veritate. etiaꝫ ſi indeſequeret̉ ſibi mors ẜm b. Tho. ſine damno alicuiusꝑticularis ꝑſone. Damnificat̉ etiā cū accuſatus peierat. qꝛ actor vel teſtis in contrariū efficit̉ in famistanꝙͣ falſus accuſator vel teſtis. Et in cōtractibꝰ ſil̓rcum iurat rem bonā eſſe quā nouit defectuoſam. velreſtituiſſe pecuniā quā ſcit nō reſtituiſſe. Nec excuſatur a mortali ꝑiurio loq̄ndo ſophiſtice vt ad ſuū intellectū verborū ſuorū videat̉ dicere verū cū intenat deciꝑe. cū alius aliter intelligat. Un̄ Iſi. Euaunqꝫ arte verborū quis iuret. deus ſic accipit ſicutlle cui iurat̉. intēdit. xxij. q. v. Quacunqꝫ. et. c. Ecce.d̓ intelligit be. Tho. vbi ſupra. qn̄ dolus eſt ex ꝑteurantis tm̄. Tunc em̄ interp̄tandū eſt ⁊ intelligēdūẜm intellectū accipiētis iuramentū. Sed ſi dolū iurans nō adhibet. obligatus eſt ẜm ſuā intentionemobligādi. Un̄ ẜm Hoſti. ſiquis iurat aliquid generaliter. cū generalitas obſcuritatē pariat nō videt̉ cotitaſſe ſuꝑ his ſuꝑ quibꝰ ſpāliter non iuraſſet. et ſicẜm intentionē iurantis eſt interp̄tandū qn̄ ſine doloiurat. Un̄ſi caſus inopinatus eueniat de qͦ ſi cogitaſet tunc in iurādo: nullo mō iuraſſet. nō tenet̉ ad illud. Idē Ray. ⁊ Guil. Sicut fecit xp̄ianus qui pecunia ſibi mutuatā a iudeo aſſerebat reddidiſſe. exvocatus ad iudiciū pecuniā illā in baculo cōcauo dedit in manibꝰ iudei ſeruandā dum iuraret. ⁊ ſic iurauit reddidiſſe intendēs de pecunia in baculo abſconſa quē poſtea repetijt. Sed diuina vltio maīfeſtauitſuā fraudē ꝑ mortē ſuꝑuenientē. vt hr̄ in legenda be.Nico. Et nota ꝙ dr̄ in Leuitico. .v.c. Anima q̄ audierit vocē iurātis quē nouit falſum iurare ſi non indicauerit. rea erit pct̄i. Dicit Aug. xxij. q. v. Ille qui. ꝙcum nō dicat cui debeat indicare intelligendū videtꝙ debeat his qui magis pn̄t ꝓdeſſe qͣꝫ obeſſe ꝑiuro ſiue corripiēdo ſiue ꝓ eo orādo. ⁊ hͦ ſufficit. dicit Ray.et hoc tenet̉. Sed bonauen. in. iij. vbi ſupra. dicit ꝙhoc etiā pōt intelligi qn̄ ꝑ viā teſtimonij ille qui audiuit ⁊ ſcit falſum iuraſſe pōt ꝑ ſuū teſtimoniū ſubleuare innocētē a dāno tꝑalis rei vel corꝑis in iudiciovel extra. qd̓ intelligendum videt̉ qn̄ hoc pōt ſine ſuimagno periculo vel ſine maiori ſcandalo inde ſeq̄ndo. Scandalizat etiā ꝑiurus ꝓximo ſuos malo exemplo ꝓuocans ad ſil̓ia ⁊ ad odiā ⁊ hmōi. Sed quid dicendū eſt de exigente iuramentū vtrū peccet. Et videt̉ ꝙ ſic. qꝛ occaſionē dat illi peierādi. Ad qd̓ dicitb. Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxxxix. ꝙ exigens iuramentū auteſt publica perſona puta officialis. aut priuata. Sipublica tunc exigendo iuramentū ẜm ꝙ exigit ordoiuris in nullo peccat ſiue ſciat illum falſum iurare ſiue verum. quia nō videt̉ illud exigere ſꝫ ipſe ad cuiusinſtantiam iurat. Si priuata ꝑſona exigit hoc faciens quia dubitat de veritate loquentis ⁊ ideo vt ſitmagis certus exigat. nō peccat ſed humana temptatio eſt. Si aūt ſcit vel credit ꝓbabiliter illum falſuꝫiuraturū peccat mortaliter. qꝛ dat illi occaſionē ruine in hoc caſu. nō aūt in alijs. vn̄ Aug. in ſermone dicit hūc homicidā duarū animarū .ſ. ſue ⁊ ꝓximi quēinducit ad hoc. xxij. q. v. Ille qui. hec Tho. Sil̓r ille qui aliquid qd̓ ſcit vel credit alicui ꝑſone ſibi poſitum ſecretum aliqd̓ ſub iuramento vel conſilijs cōmunitatis vel a ꝑſona ꝑticulari ſtimulat eum ꝑſuaſionibꝰ ⁊ amicitia ad ſibi reuelandū mortaliter peccat qꝛ occaſionem efficacē dat illi peccandi mortaliter etiāſi ex tali reuelatiōe nō oriat̉ ſcandalū. Cū gͦdānificet̉ ꝓximus multipl̓r ꝑ ꝑiuriū mirū ē quō mīſeri hoīes ita freq̄ntant. ⁊ cū cetera pctā ob quandāreuerentiā ſacra fugiāt. Faciens em̄ fornicationem