¶ Capitulum.IIII.
ꝑ ſpālem actū rōnis qui pretermittit̉ .ſ. ꝯſiliū ꝙͣui.poſſit reperiri in quolibet genere peccatoꝝ. Ita negligētia eſt ſpāle peccatū ꝓpter defectū ſpālis actꝰrōnis. qui eſt ſolicitudo. qͣꝫuis inueniat̉ aliqualiterin oībus peccatis Tho. ſecūda ſecūde. q. liiij. Tercio modo exponit̉ ſic. nō eſt qui faciat bonū .ſ. penitētie vt debet. Quotidie multa mala fiunt. ⁊ qͣi nullūpenit et peccatoꝝ ſuoꝝ. vnde dn̄s cōquerit̉ ꝑ Hiere.dicentē. c. viij. Nemo eſt qui agat pn̄īam de peccatoſuo dicēs. quid feci. Sed qui ꝑſeuerat in peccato. negligit vtiqꝫ cōteri. Et cū negligētia ſit circa actū p̄cipiendi. ad quē etiā ꝑtinet ſolicitudo. al̓r tn̄ deficitcirca hūc actū negligens. al̓r incōſtans. Inconſtāsem̄ deficit in p̄cipiēdo quaſi ab aliquo impeditus .ſ.paſſione cōcupiſcentie. Negligens aūt deficit circaactū precipiēdi ꝑ defectū ꝓmpte voluntatis Tho.ſecūda ſecūde. q. liiij. Et qꝛ hoīes tepidi ſunt. iō negligenter agunt pn̄īam. Sed ſaltē ſeruandū eſt qd̓ait apl̓s Ro. vj. Humanū dico ꝓpter infirmitatemcarnis veſtre. Sicut exhibuiſtis mēbra veſtra ſeruire iniquitati ad iniquitatē .i. peccato ducenti vos īaliud peccatū. ita exhibete mēbra vr̄a ſeruire iuſticie .i. penitentie in ſatiſfactionē .i. quātā habuiſtisſolicitudinē ad laborādū ꝓ malis. tantā habete adiendū penitētiā excludendo omnē negligentiā.Ꝙ ſumꝰ negligētes adbene operādū. ⁊ ſoliciti etfortes ad male oꝑandū hͦ ꝯtingit ꝓpter tres rōnes.rimo ꝓpter difficultatē medij.Secundo ꝓpter multiplicitatē modi.Tercio ꝓpter prauitatē animi.Prima ergo ratio quare ſumꝰ negligentes ad bene operandū. ⁊ difficiliter oꝑamur eſt ꝓpter difficutatē medij. Difficile em̄ eſt bene oꝑari. ⁊ facile maleoꝑari. Et rō huiꝰ eſt iſta. Uirtus ꝯſiſtit ī medio reivel rōnis. ſed tangere mediū ē difficile. declinare ſeudeuiare a medio eſt facile. Et ꝙ hoc ſit verū patet:exemplū de ſigno. Nā cōtingere punctū ſiue in certro circuli ſiue in aliqua parte ſuꝑficiei eſt difficile:deuiare aūt a medio eſt facile vt patet in ſagittantibus ad ſignum. Sic ergo qꝛ recte ⁊ virtuoſe agere cōſiſtit in attīgēdo mediū qd̓ eſt difficile. recedere aūta medio facile. Ideo negligēs eſt hō ad bonū ⁊ dimicilis. ⁊ ecōtra facilis ⁊ ſolers ad malum. Secūda rōꝓpter multiplicitatē modi. Nā ẜm dyoniſiuꝫ deuinis noībus. Malū cōtingit omnifariā .i. ex ſingulis defectibꝰ. Bonum v̓o ex ꝑfecta ⁊ integra cauſa. Rō huiꝰ eſt. qꝛ actio nō iudicat̉ bona niſi vtrūqꝫeoꝝ fuerit .ſ. actus de ſe bonꝰ vt dare elemo ſynā. facere ieiuniū. ⁊ orare ⁊ hmōi. ⁊ circūſtācia bona q̄ ē ml̓tiplex .ſ. debitꝰ finis: debtꝰ modꝰ: debitū tp̄s. ⁊ hmōi.Actio eꝯͣ iudicat̉ mala nō ſolū ſi actꝰ ſit malꝰ de ſe vtfurari. blaſphemare: ꝑiurare. ⁊ hmōi. ſꝫ etiā ⁊ ſi actꝰſit bonꝰ ī ſe vt ieiunare. ⁊ aliqͣ circūſtācia mala ſit: vtītētio mala .ſ. ꝓpt̓ laudē hūanā vel alia circūſtāciamala. Difficiliꝰ aūt eſt facere illud ad qd̓ multa requirunt̉ ꝙͣ illud ad qd̓ pauca. Patet etiā ꝑ exēpluꝫde pulcritudine ⁊ ſanitate. Nō em̄ iudicat̉ hō pulcer niſi oīa mēbra eiꝰ decora faerint. Turpis auteꝫreddit̉ ex hoc ſolo ꝙ vnū mēbrū corꝑis turpe ſit. Smilit̓ egritudo q̄ eſt malū cōplexionis corꝑalis ꝓuenit ex ſingulari deordinatione cuiuſcūqꝫ humorisſed ſanitas nō habet̉ niſi ex debita ꝓportiōe oīm humoꝝ. Sicut ergo egritudo ī corꝑe humano cōtingitmultis modis ac etiā turpitudo. Sed ſanitas ⁊ pulchritudo vno modo .ſ. cōcurrētibꝰ oībꝰ .ſ. debita ꝓportione oīum mēbroꝝ ⁊ humoꝝ. Ita actio bona contingit vno modo. videlꝫ ꝯcurrētibꝰ oībꝰ neceſſarijsad hoc. vt actu bono ⁊ circūſtātijs debitis. Sꝫ actiomala ex hoc ꝙ aliqd̓ vnū ex illis deficiat. hec Ariſto.ij. ethicoꝝ. ⁊ Alber. ⁊ Tho. in ſcriptis ſuꝑ illud. Ter
cia rō propter prauitatē animi quare ſumus negligentes ⁊ difficiles ad bene operandū. Sicut em̄ habenti linguam colera infectam. dulce eſt amarum: ⁊palato nō ſano pena eſt panis qui ſano eſt ſuauis. ⁊oculis egris odioſa eſt lux que puris ē amabilis ẜmAugu. Ita habenti habitu vicioſuꝫ vel affectū inordinato corruptū amore. bene operari eſt difficileet penoſum. ⁊ inde negligit illud agere. ſicut ecōtrahabenti habitū virtuolum. ē facile bene oꝑari. Hecaūt in ordinatio affectus cōtingit precipue proptertria. Primo ꝓpter mali oꝑis frequentiā. Secūdo ꝓpter mentis maliciā. Tercio propter paſſionis vehementiā. ¶ Ꝙͣtū ad primū certū eſt ⁊ manifeſtuꝫ. qꝛfrequētia ſeu cōſuetudo male operādi facit difficultatē ad bonum. Ꝙͣuis em̄ res naturales a ſua naturali inclinatione ꝓpter cōſuetudinē in contrariū nōmutent̉. ſicut patet ꝑ exemplū in lapide: qꝛ ꝙͣtūcūqꝫfrequenter ꝓijciat̉ ſurſum nūꝙͣ aſſueſcit ſurſum moueri. Et ratio eſt. quia principiū huius inclinationis .ſ. moueri deorſum quod principiū eſt grauitasmutari nō pōt. Sed in actibus humanis moralibꝰbene mutat̉ inclinatio ꝓpter cōſuetudinē in contrariū. ⁊ patet ꝑ exemplū. Nā multe gutte cadentes cauant lapidē. ⁊ ex frequēti edificatione. ſcriptura citharizatione ⁊ hmōi. poſtꝙͣ didicerint artem faciliter oēs ⁊ bene operant̉. Et ſic ex frequenti benefacere. caſte viuere. abſtinentiā ſeruare ⁊ hmōi. acquiritſibi homo habitū virtutꝭ. vnde faciliter poſtea operet̉ ẜm illā virtutē. ⁊ propter hoc nō parū differt ꝙhomo a puericia ſtatim aſſueſcat male vel bene operari. Que enim a puericia imprimunt̉ firmius retinent̉. Unde qꝛ cōſuetudo eſt quaſi altera natura..a puericia aſſueſcit bene facere. faciliter oꝑat̉. qͥ aūtmale difficulter Ariſto. ij. ethicoꝝ. ⁊ Tho. ſuꝑ illud.Secūdo inordinatio affectus ꝓuenit ꝓpter mentismaliciā. Qui eniꝫ vult ſcienter ⁊ de induſtria aliqd̓magnū malū incurrere vt aliquo minimo bono fruatur. hic ſic malicioſus appetitū inordinatū habet.Sicut laſciuus qui de induſtria vult habere delectationē carnalē. ꝑ quā maiori bono .ſ. ſpūali ⁊ diuinopriuat̉. tāꝙͣ malicioſus peccat. Et ſi arguat̉ contraqꝛ ẜm Dyoniſiū. nullꝰ intēdēs ad bonū malū oꝑat̉.ergo videt̉ ꝙ nullus ex malicia peccat .ſ. intendensmale facere. Rn̄deo ꝙ malū ꝓpter ſe nullus intēditſed bene ꝓpter aliud .ſ. ad vitādū aliud malū. vt dānū tꝑale. vel cōſequendū aliqd̓ bonū vt delectatiōeꝫmalicioſus intēdit malū. Uellet laſciuꝰ delectatiōefrui ſine offenſa dei: ſed duobꝰ ſibi ꝓpoſitis. delectatiōe venerea ⁊ offenſa dei vult ⁊ eligit potiꝰ delectationē qͣꝫ vitare offenſam dei. Tho. pͥma ſecunde. q.lxxviij. arti. j. Tercio ꝓuenit inordinatio affectus ꝓpter paſſionis vehemēciā. lꝫ em̄ incōtinēs agnoſcatꝙ oē inhoneſtū eſt fugiendū: ſicut ⁊ nouit ꝙ nulluꝫdulce extra horā inordinate eſt guſtandū. tn̄ paſſiocōcupiſcencie in ꝑticulari ligat rōneꝫ. Et qd̓ rō reſpuebat ī generali ligata a paſſione concupiſcētie. q̄quādo eſt vehemēs pōt mouere quālibet particulāaīe etiā rōnē ſi nō ſit ſolicita ad repellēdū. acceptatin particulari. ita ꝙ a tali paſſione in ꝑticulari rō lrgat̉ ⁊ obuubilat̉. ⁊ affectio depͣuat̉. Ariſto. vij ethicoꝝ. ⁊ Tho. ſuꝑ illud Rayneriꝰ. Notādū ꝙ qͣdruplex eſt negligētia q̄ ꝑiculoſa eſt. ⁊ iō debꝫ euitari diligēter. Prima eſt negligētia correctionis vicioruꝫSecūda negligentia obſeruationis feſtoꝝ. Terciaſuſceptionis ſacramētoꝝ. Quarta negligētia audientie diuinoꝝ. De qualibet harū habet̉ ſpāle capl̓m⁊ aliqn̄ etiā plura. c. vt patebit. Or. Delicta qͥs intelligit ait pͣs. q. d. nullꝰ. īnumera ſūt em̄ ⁊ dicūt̉ delictaquaſi derelicta .i. negligētie q̄ cōmittunt̉ circa p̄dicta ab oībus non poſſent enumerari. nec aliquis ab