Druckschrift 
2 (1486)
Entstehung
Seite
192r
Einzelbild herunterladen
 

Capitulum.IIII.

ſpālem actū rōnis qui pretermittit̉ .ſ. ꝯſiliū ꝙͣui.poſſit reperiri in quolibet genere peccatoꝝ. Ita negligētia eſt ſpāle peccatū ꝓpter defectū ſpālis actꝰrōnis. qui eſt ſolicitudo. qͣꝫuis inueniat̉ aliqualiterin oībus peccatis Tho. ſecūda ſecūde. q. liiij. Tercio modo exponit̉ ſic. eſt qui faciat bonū .ſ. penitētie vt debet. Quotidie multa mala fiunt. qͣi nullūpenit et peccatoꝝ ſuoꝝ. vnde dn̄s cōquerit̉ Hiere.dicentē. c. viij. Nemo eſt qui agat pn̄īam de peccatoſuo dicēs. quid feci. Sed qui ꝑſeuerat in peccato. negligit vtiqꝫ cōteri. Et negligētia ſit circa actūcipiendi. ad quē etiā ꝑtinet ſolicitudo. al̓r tn̄ deficitcirca hūc actū negligens. al̓r incōſtans. Inconſtāsem̄ deficit in p̄cipiēdo quaſi ab aliquo impeditus .ſ.paſſione cōcupiſcentie. Negligens aūt deficit circaactū precipiēdi defectū ꝓmpte voluntatis Tho.ſecūda ſecūde. q. liiij. Et qꝛ hoīes tepidi ſunt. negligenter agunt pn̄īam. Sed ſaltē ſeruandū eſt qd̓ait apl̓s Ro. vj. Humanū dico ꝓpter infirmitatemcarnis veſtre. Sicut exhibuiſtis mēbra veſtra ſeruire iniquitati ad iniquitatē .i. peccato ducenti vos īaliud peccatū. ita exhibete mēbra vr̄a ſeruire iuſticie .i. penitentie in ſatiſfactionē .i. quātā habuiſtisſolicitudinē ad laborādū malis. tantā habete adiendū penitētiā excludendo omnē negligentiā. ſumꝰ negligētes adbene operādū. ſoliciti etfortes ad male oꝑandū ꝯtingit ꝓpter tres rōnes.rimo ꝓpter difficultatē medij.Secundo ꝓpter multiplicitatē modi.Tercio ꝓpter prauitatē animi.Prima ergo ratio quare ſumꝰ negligentes ad bene operandū. difficiliter oꝑamur eſt ꝓpter difficutatē medij. Difficile em̄ eſt bene oꝑari. facile maleoꝑari. Et huiꝰ eſt iſta. Uirtus ꝯſiſtit ī medio reivel rōnis. ſed tangere mediū ē difficile. declinare ſeudeuiare a medio eſt facile. Et hoc ſit verū patet:exemplū de ſigno. cōtingere punctū ſiue in certro circuli ſiue in aliqua parte ſuꝑficiei eſt difficile:deuiare aūt a medio eſt facile vt patet in ſagittantibus ad ſignum. Sic ergo qꝛ recte virtuoſe agereſiſtit in attīgēdo mediū qd̓ eſt difficile. recedere aūta medio facile. Ideo negligēs eſt ad bonū dimicilis. ecōtra facilis ſolers ad malum. Secūdaꝓpter multiplicitatē modi. ẜm dyoniſiuꝫ deuinis noībus. Malū cōtingit omnifariā .i. ex ſingulis defectibꝰ. Bonum v̓o ex ꝑfecta integra cauſa. huiꝰ eſt. qꝛ actio iudicat̉ bona niſi vtrūqꝫeoꝝ fuerit .ſ. actus de ſe bonꝰ vt dare elemo ſynā. facere ieiuniū. orare hmōi. circūſtācia bona ē ml̓tiplex .ſ. debitꝰ finis: debtꝰ modꝰ: debitū tp̄s. hmōi.Actio eꝯͣ iudicat̉ mala ſolū ſi actꝰ ſit malꝰ de ſe vtfurari. blaſphemare: ꝑiurare. hmōi. ſꝫ etiā ſi actꝰſit bonꝰ ī ſe vt ieiunare. aliqͣ circūſtācia mala ſit: vtītētio mala .ſ. ꝓpt̓ laudē hūanā vel alia circūſtāciamala. Difficiliꝰ aūt eſt facere illud ad qd̓ multa requirunt̉ ꝙͣ illud ad qd̓ pauca. Patet etiā exēpluꝫde pulcritudine ſanitate. em̄ iudicat̉ pulcer niſi oīa mēbra eiꝰ decora faerint. Turpis auteꝫreddit̉ ex hoc ſolo vnū mēbrū corꝑis turpe ſit. Smilit̓ egritudo eſt malū cōplexionis corꝑalis ꝓuenit ex ſingulari deordinatione cuiuſcūqꝫ humorisſed ſanitas habet̉ niſi ex debita ꝓportiōe oīm humoꝝ. Sicut ergo egritudo ī corꝑe humano cōtingitmultis modis ac etiā turpitudo. Sed ſanitas pulchritudo vno modo .ſ. cōcurrētibꝰ oībꝰ .ſ. debita ꝓportione oīum mēbroꝝ humoꝝ. Ita actio bona contingit vno modo. videlꝫ ꝯcurrētibꝰ oībꝰ neceſſarijsad hoc. vt actu bono circūſtātijs debitis. Sꝫ actiomala ex hoc aliqd̓ vnū ex illis deficiat. hec Ariſto.ij. ethicoꝝ. Alber. Tho. in ſcriptis ſuꝑ illud. Ter

cia propter prauitatē animi quare ſumus negligentes difficiles ad bene operandū. Sicut em̄ habenti linguam colera infectam. dulce eſt amarum:palato ſano pena eſt panis qui ſano eſt ſuauis.oculis egris odioſa eſt lux que puris ē amabilis ẜmAugu. Ita habenti habitu vicioſuꝫ vel affectū inordinato corruptū amore. bene operari eſt difficileet penoſum. inde negligit illud agere. ſicut ecōtrahabenti habitū virtuolum. ē facile bene oꝑari. Hecaūt in ordinatio affectus cōtingit precipue proptertria. Primo ꝓpter mali oꝑis frequentiā. Secūdopter mentis maliciā. Tercio propter paſſionis vehementiā. Ꝙͣtū ad primū certū eſt manifeſtuꝫ. qꝛfrequētia ſeu cōſuetudo male operādi facit difficultatē ad bonum. Ꝙͣuis em̄ res naturales a ſua naturali inclinatione ꝓpter cōſuetudinē in contrariūmutent̉. ſicut patet exemplū in lapide: qꝛ ꝙͣtūcūqꝫfrequenter ꝓijciat̉ ſurſum nūꝙͣ aſſueſcit ſurſum moueri. Et ratio eſt. quia principiū huius inclinationis .ſ. moueri deorſum quod principiū eſt grauitasmutari pōt. Sed in actibus humanis moralibꝰbene mutat̉ inclinatio ꝓpter cōſuetudinē in contrariū. patet exemplū. multe gutte cadentes cauant lapidē. ex frequēti edificatione. ſcriptura citharizatione hmōi. poſtꝙͣ didicerint artem faciliter oēs bene operant̉. Et ſic ex frequenti benefacere. caſte viuere. abſtinentiā ſeruare hmōi. acquiritſibi homo habitū virtutꝭ. vnde faciliter poſtea operet̉ ẜm illā virtutē. propter hoc parū differthomo a puericia ſtatim aſſueſcat male vel bene operari. Que enim a puericia imprimunt̉ firmius retinent̉. Unde qꝛ cōſuetudo eſt quaſi altera natura..a puericia aſſueſcit bene facere. faciliter oꝑat̉. aūtmale difficulter Ariſto. ij. ethicoꝝ. Tho. ſuꝑ illud.Secūdo inordinatio affectus ꝓuenit ꝓpter mentismaliciā. Qui eniꝫ vult ſcienter de induſtria aliqd̓magnū malū incurrere vt aliquo minimo bono fruatur. hic ſic malicioſus appetitū inordinatū habet.Sicut laſciuus qui de induſtria vult habere delectationē carnalē. quā maiori bono .ſ. ſpūali diuinopriuat̉. tāꝙͣ malicioſus peccat. Et ſi arguat̉ contraqꝛ ẜm Dyoniſiū. nullꝰ intēdēs ad bonū malū oꝑat̉.ergo videt̉ nullus ex malicia peccat .ſ. intendensmale facere. Rn̄deo malū ꝓpter ſe nullus intēditſed bene ꝓpter aliud .ſ. ad vitādū aliud malū. vt tꝑale. vel cōſequendū aliqd̓ bonū vt delectatiōeꝫmalicioſus intēdit malū. Uellet laſciuꝰ delectatiōefrui ſine offenſa dei: ſed duobꝰ ſibi ꝓpoſitis. delectatiōe venerea offenſa dei vult eligit potiꝰ delectationē qͣꝫ vitare offenſam dei. Tho. pͥma ſecunde. q.lxxviij. arti. j. Tercio ꝓuenit inordinatio affectuspter paſſionis vehemēciā. lꝫ em̄ incōtinēs agnoſcat inhoneſtū eſt fugiendū: ſicut nouit nulluꝫdulce extra horā inordinate eſt guſtandū. tn̄ paſſiocōcupiſcencie in ꝑticulari ligat rōneꝫ. Et qd̓ reſpuebat ī generali ligata a paſſione concupiſcētie.quādo eſt vehemēs pōt mouere quālibet particulāaīe etiā rōnē ſi ſit ſolicita ad repellēdū. acceptatin particulari. ita a tali paſſione in ꝑticulari lrgat̉ obuubilat̉. affectio depͣuat̉. Ariſto. vij ethicoꝝ. Tho. ſuꝑ illud Rayneriꝰ. Notādū qͣdruplex eſt negligētia ꝑiculoſa eſt. debꝫ euitari diligēter. Prima eſt negligētia correctionis vicioruꝫSecūda negligentia obſeruationis feſtoꝝ. Terciaſuſceptionis ſacramētoꝝ. Quarta negligētia audientie diuinoꝝ. De qualibet harū habet̉ ſpāle capl̓m aliqn̄ etiā plura. c. vt patebit. Or. Delicta qͥs intelligit ait pͣs. q. d. nullꝰ. īnumera ſūt em̄ dicūt̉ delictaquaſi derelicta .i. negligētie cōmittunt̉ circa p̄dicta ab oībus non poſſent enumerari. nec aliquis ab