¶ Titulus
Rancor.Puſillanimitas.Deſperatio.Torpor circa p̄cepta.Euagatio mentis circa illicita.Et ꝙ cōuenient̓ hͨ aſſignēt̉ ſic declarat. b. Tho. vb̓ſupra vt dicit ph̓s ī. viij. eth̓. Nullꝰ diu abſqꝫ delectatione manere cū t̓ſticiā pōt. et iō ncc̄e ē ꝙ ex triſticiaaliqͥd dupl̓r oriat̉. Uno mō vt aliqͥs recedat a cōtriſtātibꝰ. Alio mō vt ad alia trāſeat ī qͥbꝰ delectet̉. ſic̄illi qͥ non pn̄t gaudere in ſpūalibus delectationibustranſferunt ſe ad corꝑalia. In fuga autē triſticie talis proceſſus attēditur. ꝙ hō primo fugit ꝯtriſtātiaSecūdo īpugnat ea q̄ triſticiā īgerūt. Spūalia aūtbona de qͥbꝰ cōtriſtat̉ accidia ſūt ⁊ finis et id quod ēad finē. fuga aūt finis fit ꝑ deſꝑationē. fuga aūt eoꝝq̄ ſunt ad finē qͣꝫtū ad ardua q̄ ſb̓ſunt cōſilijs fit perpuſillanimitate. ꝙͣtum ad ea q̄ ꝑtinēt ad cōmunē iuſticiam fit ꝑ torporē circa p̄cepta. Impugnatio autē contriſtantiū bonoꝝ ſpūaliū qn̄qꝫ ē contra hoīesqͥ ad bona ſpūalia inducūt. ⁊ hͦ ē rācor. Qn̄qꝫ cōtraip̄a ſpūalia bona ī quoꝝ deteſtationē aliqͥs adducit̉⁊ hoc ꝓprie ē malicia. In qͣꝫtū autē ꝓpt̓ triſticiaꝫ qͥſe trāſfert a ſpūalibꝰ ad exteriora delectabilia operponitur filia euagatio mētis circa illicita. Maliciagͦ ꝓut ponit̉ filia accidie nō accipitur ꝓut ē genꝰ vicirū .ſ. ꝓ hītū vicioſo. ſed ꝓut importat faſtidiū bonorū ſpūalium. Et rācor nō accipit̉ h̓ ꝓ odio ſed ꝓ īdignatōe cōtra inducentē ad bona. Et qͣꝫuis Iſid. ī li.de ſū. bono. Et Caſſianꝰ ī li. de inſtitutis cenobiorūdiſtinguāt triſticiā ab accidia dicētes triſticiā eē inqͣꝫtū qͥs recedit a grauiori oꝑe ⁊ laborioſo ad quodtenet̉. Accidiā v̓o inqͣtū cōuertit ſe ad qͥetē indebitā. tn̄ ẜm Tho. vbi ſupra cōueniētiꝰ ponit ponēs accidiā eē triſticiā nō diuſū viciū ab ea. Nā triſticia n̄ē vicium ab alijs diſtinctū. ẜm ꝙ aliqͥs recedit a graui ⁊ laborioſo oꝑe. vel ẜm quaſcunqꝫ alias cās qͥs cōtriſtet̉. ſed ſolū ẜm ꝙ triſtatur de bono diuīo qd̓ ꝑnet ad rōem accidie q̄ intātū cōuertit ſe ad qͥetē īqbitā inquātum aſꝑnatur bonū diuinū. Et de t̓ſticiadicit Iſid. oriri rācorē. puſillanimitatē. amaritudinem. deſꝑationē. De accidia dicit oriri. vij .ſ. ocioſitatē. ſomnolentiā. īportunitatē mentis. inqͥetudinemcorꝑis. inſtabilitatē. v̓boſitatē. ⁊ curioſitatē. Om̄iaiſta ẜm tho. reducūtur ad ea ſex q̄ ponit Greg. vt dictū ē ſupra. Nā amaritudo quā dicit Iſido. oriri extriſticia ē qͥdā effectꝰ rācoris. vn̄ ad ip̄m reducit̉. ocioſitas ⁊ ſōnolētia reducūtur ad torporē. circa q̄ ē aliqͥs ocioſus cū ea oīno p̄t̓mittit. ⁊ ſomnolent̓ cū ea negligent̓ īplet. Oīa alia q̄ ponit ex accidia oriri ꝑtinent ad euagationē mentis circa illicita. q̄ qͥdeꝫ ẜmꝙ in ip̄a mentis reſidentis volentis importune ſe addiuerſa diffundere vocatur importunitas mētis. ẜmꝙ ꝑtinet ad cognitiuā dr̄ curioſitas. qͣꝫtum ad locutionem dr̄ v̓boſitas. qͣꝫtum ad corpus in eodem loconon manēs dr̄ inqͥetudo corꝑis qn̄ .ſ. ꝑ inordinatosmotus membroꝝ vanitatē indicat mentis. qͣꝫtuꝫ acdiuerſa loca dr̄ inſtabilitas. Uel dr̄ inſtabilitas ẜmmutationē ꝓpoſiti. Nō ſolum gͦ ꝑ accidiā ſed etiā ꝑfilias iſtas eius verificatur illud. Oēm eſcā abhoīata eſt aīa eoꝝ ⁊cͣ. ¶ Impugnatur aūt qͥs de accidiaaliqn̄ ex cibi ſeu nutrimenti defectōe. Aliqn̄ ex apparenti humiliatōne. Aliqn̄ ex corꝑis complexiōe. Alqn̄ ex dyaboli inſtigatione. ¶ De primo dicit Caſſianus ī. x. li. de inſtitutis cenobioꝝ. Maxime accidiacirca horā ſextā monachū inqͥetat vt quedaꝫ febrisingruens tꝑe p̄ſtituto ardentiſſimos eſtꝰ accenſionūſuaꝝ ſolitis ac ſtatutis horis aīe inferens egrotantiUn̄ ſciendū eſt ẜm Tho. ſecunda ſecūde. q. xxxv. ar.
j. ad primū ꝙ paſſiones appetitꝰ ſenſitiui vt triſticia⁊ alie. ⁊ ī ſe pn̄t eſſe pctā venialia ⁊ inclinant aīam admortale. Et qꝛ appetitus ſenſitiuꝰ habet organū corꝑale ſequitur ꝙ ꝑ aliquā trāſmutationē corꝑaleꝫ hōfit habilior ad aliquod pctm̄. ⁊ ideo pōt contingereꝙ ẜm aliquas tranſmutationes corꝑales certis tꝑibus ꝓuenientes aliqua vicia nos magis impugnēt.oīs aūt corꝑal̓ defectꝰ de ſe ad t̓ſticiā diſponit. Et iōieiunātes circa meridiē qn̄ iā incipiunt ſentire defectus cibi ⁊ vrgeri ab eſtibꝰ ſolis magis ab accidia impugnātur. Un̄ Caſſianus dicit accidiā eē demoniūmeridianū. De quo loquitur p̄s. Nō timebis ab incurſu ⁊ demonio meridiano. qꝛ .ſ. ī meridie ieiunantes tēptat. De ſecūdo dicit Caſſianꝰ vbi ſupra ꝙ accidia ꝓuenit ex hͦ ꝙ aliqͥs ingemiſcit ſe ſpūalem fructū nō hr̄e ⁊ abſentia longeqꝫ poſita magnificat monaſteria. quod videt̉ ꝑtinere ad humilitatē. Sed vtdicit Tho. vbi ſupra. Ad humilitatem verā ꝑtinetꝙ conſiderās ꝓprios defectus nō ſe extollat. nō autēꝑtinet ad humilitatē ſed ad ingratitudinē ꝙ qͥs bona q̄ ī ſe cognoſcit a deo contemnat tanqͣꝫ vilia reſpectu alioꝝ maioꝝ donoꝝ q̄ alij hn̄t. ex quo contēptuſequit̉ accidia. De his em̄ triſtamur q̄ quaſi mala vl̓vilia reputamus. Sic gͦ debet conſiderare alioꝝ bona ⁊ extollere vt ea q̄ ip̄e habet ⁊ ſi mīora ſint nō vilipendat. qꝛ ſic ſequeret̉ ī eo triſticia accidie. UndeEcc̄i. xxx. c. Triſticiā longe expelle a te .ſ. nimiā vt accidiā. nō em̄ ē vtilitas ī ea. ¶ De tercio. melācoliciecomplexione inclināt̉ ad triſticiaꝫ ex humore qͥ ſuꝑabundat ī eis melancolie. ⁊ ꝑtim flegmatici. Un̄ aliqn̄ ſtudioſe oportet eos q̄rere aliqua ſubleuatiua triſticie ne nimietate abſorbeātur ⁊ inducantur ad deſꝑationē vel trāſferātur ad delectabilia mūdi. Un̄dr̄ ꝓuer. xvij. Spūs triſtis .i. accidie exiccat oſſa .ſ. vtutū ⁊ potentiaꝝ aīe auferens eis vigorē bn̄ oꝑandiUnde Caſſianus aſſimilat accidiā vermi qui dicit̉carollꝰ. qui .ſ. generatur ex ligno intimo ⁊ rodit paulatim medullā ⁊ vigorem ligni. quo corroſo ⁊ euacuato omne pondus vel ventus vel ꝑcuſſio immo ex ſefrāgitur lignū ⁊ ruit edificiū deſuꝑ. Sic accidia naſcitur ex intimis anime. ⁊ paulatim conſumit vigorem ſpūs ⁊ feruorem. quo ſubtracto etiā abſqꝫ vettemptationis ꝑ ſe ruit ī aliquod magnū malum. Aquādo ex dyaboli inſtigatōe accidit vt ſic ꝑ triſticiāſuꝑuenientem ex eius oꝑe. qꝛ poteſtatē habet ſuperv̓tutē ſenſitiuā noſtraꝫ deo ꝑmittente. homo dimittat bona oꝑa que facere debet vel intendit vl̓ grauēalij ſe reddat. Unde Iohānes caſſianus ī tractatude triſticia ait. Interdū etiā nullis alijs exiſtentibꝰcauſis triſticie inimici ſubtilis inſtinctu tāto merore deprimimur vt nec charoꝝ quidē ac neceſſariorūnoſtroꝝ aduentū ſolita ſuſciꝑe affabilitate poſſimꝰ⁊ quicqͥd ab eis competenti fuerit confabulatione ꝓlatum importunū nobis ⁊ ſuꝑfluum iudicetur. nuilaqꝫ eis a nob̓ reddat̉ grata rn̄ſio. vniu̓ſos cordis nr̄ireceſſus felle amaritudīs occupāte. Sꝫ notādū vbidicit Tho. vbi ſupra. Impugnatio vicij qn̄qꝫ ē vīcēda fugiēdo. qn̄qꝫ reſiſtēdo. Fugiēdo qͥdē vincendatemptatio. qn̄ continuatō cogitatōis auget incentiuū pct̄i vt luxuria. Un̄ apl̓s. j. Choꝝ. vj. ait. Fugit.fornicationē. Reſiſtendo aūt eſt impugnatō vincenda. qn̄ .ſ. cogitatō ꝑſeuerās tollit incētiuū pctī quodcōtīgit ex aliqua leui app̄henſiōe. quod ꝯtigit ī accidia ex qua vr̄ hoī laborioſū ẜm īſtīctū ſēſualē facereoꝑa ſpūalia. Sꝫ īſiſtēdū ē eis nō dimittēdū. qꝛ quāto magis cogitamꝰ de ſpūalibꝰ bonis tātomagis nobis placentia reddūt̉. Dr̄ em̄ Ecc̄i. .vj. Subijce hūerū tuū ⁊ porta illā .ſ. ſapīam. ⁊ nō accidieris ī vīculiseiꝰ. Al̓s ſi ꝑmittit ſe ab accidia vīci ſeqͥtur illud p̄s.