Druckschrift 
2 (1486)
Entstehung
Seite
79v
Einzelbild herunterladen
 

Titulus.II.

do ſeruari ꝓpt̓er expropriatōꝫ. Nā ī rapīa ⁊ furto ẜmoēs dn̄iū nō trāſfert̉. ⁊ iō talia nūqͣꝫ fiūt talit̓ poſſidētis. In vſura v̓o dn̄iū trāſferri vr̄. Tercio ſdus ē tal̓ ordo ꝓpt̓ cōpulſiōꝫ. Magis em̄ debitorlit̓ ⁊ artatur a iure reſtituere q̄ extorſit ꝑ furtū ⁊ rapinā qͣꝫ q̄ habuit ꝑ vſurā. Nā ad reſtitutionē vſure cōpellitur diuīo ⁊ eccl̓iaſtico iure. ſed ad reſtituēdū rapinā artatur iure diuino. eccl̓iaſtico ⁊ ciuili. Ex quibus ſequit̉ ꝙ debitor ſi nō pōt ī ſolidū reſtituere qd̓extorſit ꝑ rapinā ⁊ furtū. ⁊ etiā quod habuit ꝑ vſurā. tenet̉ inſolidū reſtituere priꝰ quod habuit ꝑ rapinā ⁊ furtū. qͣꝫ quod hūit ꝑ vſurā. ⁊ hͦ tū rōe voluntatis cōcurrētis. qꝛ ī ſoluēte vſurā aliquo mō volūtaseiꝰ concurrit ad illā expoliationē vſure. Sed expoliatus ꝑ furtū ſeu rapinā contra oēm ſuā voluntatemſpoliatur. tū etiā rōne iuris coartātis. Nā a iure ciuili cōpellitur hō ad reſtitutionē rapine ⁊ furti inſoliduꝫ. etiā ſi nō hēat ad reſtituēdū vſuras. Huiꝰ ſnīeē Gerar. ordi. here. Que vidēt̉ rōnabilit̓ dicta. hocexcepto .ſ. ꝙ debeat prius reſtitui rapina. furtū ⁊ vſura ꝙͣ debita licito modo contracta. hͦ em̄ eſſet offerreholocauſtuꝫ de rapina. Sicut em̄ iniuſte acciꝑet̉ abaliquo diuite vt daretur elemoſyna pauꝑi. vt dicitAug. xiiij. q. v. Forte. Ita etiā iniuſtū videt̉ vt de eoquod iuſte debetur alteri. puta honeſti mutui vl̓ em̄ptionis vl̓ alicuiꝰ liciti cōtractꝰ reſtituat alienū. hocem̄ eſſet raꝑe alienū vt reddat alienū. Et nō ſunt facienda mala vt veniāt bona. vt ait apl̓s ad Ro. Adhoc ar. xiiij. q. v. Neqꝫ em̄.Quātū ad ſecundā§. ij.voluntateꝫ q̄ dr̄ conditionata. q̄ .ſ. cadit ī vſura. dicitAlexander lomb̓. ꝙ pͥus tenet̉ reſtituere q̄ habuit ꝑvſurā qͣꝫ q̄ habuit ꝑ alios ꝯtractꝰ volūtarie factos ⁊huiꝰ rō ē. qꝛ ī reſtitutione debitoꝝ ſolū ſeruat̉ iuſticia. ſꝫ ī reſtitutione vſure ⁊ male ablatoꝝ nō ſolū iuſticia ſeruatur. ſed etiam iniuria deo et ꝓximo factaamouetur. Et ideo reſtitutio vſure p̄ferēda eſt ſi tn̄contrariū ſeruetur. qꝛ .ſ. talia debita iuſta in ſatiſfactione preponātur male ablatis. Aduertendū ꝙ induplici caſu hoc fieri pōt .ſ. qn̄ debita ſunt clare manifeſta. ⁊ reſtitutio male ablatoꝝ non ſic ſed obſcure ſic inquirēde. Secūdo qn̄ res q̄ debetur ē det̓mīata. puta. l. vel. c. ⁊ male ablata indet̓minata. Nā clarum ſꝑ p̄cedit obſcuꝝ in iure. ⁊ determinata rē indeterminatā. ſed illud cōiter nō ſeruatur. etiā extra p̄dictos duos caſus. quod etiā vr̄ rōnabilit̓ fieri. qꝛ indecens vr̄ vſurā debere reſtitui de re iuſte alteri obligata. Nā ꝑ hoc nō tollit̉ iniuria facta ꝓxīo ⁊ deo ſedadditur noua. qꝛ alienū aufert̉. nec em̄ tenetur deo ⁊ꝓxīo rōne vſure ꝑpetrate vl̓ alteriꝰ male ablati niſiinꝙͣtum pōt de iure. ar. de reg. iu. Nemo ad impoſſibile obligatur. Si igitur nō pōt reſtituere vſurā niſi ſb̓trahēdo ius alteriꝰ ꝓtūc accuſatur a reſtitutōe.ppterea magis hoc eēt violentū ſeu contra volūtatēiꝰ cui debetur aliqͥd rōne iuſti ꝯtractꝰ .ſ. ſubtrahereſuū creditum qͣꝫ fuerit reciꝑe vſurā ab alio. ꝓptereanō videtur rōnabile vt de iuſto obſeqͥo qd̓ fecit proximo .ſ. ī mutuādo ſeu ī expectādo p̄ciū rei vēdite reportet incōmodū ⁊ damnū. qd̓ cōtingeret hͦ ſeruādocū qͥ dedit vſurā iā receꝑit cōmodū magnū ex mutuoſibi facto. ⁊ ideo debet ſibi ſufficere vt vſurariꝰ reſtituat ſibi vſurā cū poterit de ſuo ⁊ nō de alieno. quiaẜm regulā locupletari nō debet aliqͥs cū alteriꝰ iniuria vl̓ iactura. de re. iu. li. vj. Et hoc niſi iura cōia vl̓municipalia alit̓ diſponerēt. qꝛ in hmōi ſeruāda ſūtNā iure humano poſſeſſiones et alia vt ꝓpria poſſidentur. vt patet di. viij. Quo iure.Tercia voluntas.§. iij.

que dr̄ conformata reꝑit̉ ī cōtractibꝰ licitis vbi volūtates contrahētiū inſil̓ cōformāt̉. In reſtitutōe autē taliū aliqͣ priꝰ reſtituenda ſunt. Nā prius reſtituidebent quecunqꝫ certa debita qͣꝫ quecunqꝫ ad piascauſas relicta atqꝫ donata. Cuius ratio ē. qꝛ donatōad pias cās largitio ſunt ex ſuꝑerogationis conſiliovel ſūt forte bona incerta. reſtitutio autē male abltoꝝ ſeu alioꝝ debitoꝝ certoꝝ ſunt ex obligationē ⁊ īcepto. Prius em̄ reſtitui debent que ſunt ẜm neceſſitatem p̄cepti qͦꝫ que ſunt ẜm ſuꝑerogationē conſiliHuic ſnīe concor. Archi. ī. c. Nō ſane xiiij. q. v. Hinetiā Ray. ait ꝙ ſi creditores vel legatarij ſiml̓ venerint ad herede primo ē ſatiſfaciendū creditoribꝰ. ſedſi veniunt ſeꝑatim. liberatur heres ſoluendo ꝑ ordinem cuilibet venienti ſiue creditoꝝ legatario. dū tamen nil in dolo vel fraude oꝑetur. Ueruntū ſi legatarij p̄ueniunt creditores ⁊ accipiunt. vel poſtres creditores priores et potiores in iure p̄uencreditores poſtmodum venientes heredē inquietare non debent niſi de hereditate remanſerit ei vndepoſſit adhuc ſatiſfacere illis. ſed habent tanqͣores ius ſuuꝫ ſaluū contra legatarios qui priceperūt. Sil̓r ⁊ creditores anteriores cōtra ꝑores qͥ acceperunt primo. Idē quoqꝫ Guil. aidit ꝙ ſi heres ſcit vel credit hereditatē vltranō extēdi. ſiue ex contractu vl̓ quaſi. ſeu ex maleficōvel quaſi. nihil legatarijs dꝫ dare. Si v̓o quantitatē debitoꝝ neſcit debet ſatiſfacere primo creditoribꝰEt ſi legatarij priꝰ vel ſimul cū creditoribꝰ legata petāt. ē creditoribꝰ potioribꝰ primo ſoluendū. Si autēd̓ hereditate nihil remanet primo ſolutis debitis legatarijs non tenetur. Si v̓o hunc ordinem mutaurit heres primo .ſ. ſoluendo legatarijs ſeu ſecūdarijscreditoribꝰ prioribus in foro conſcīe minime liberatur niſi hͦ faciat ignorant̉ reputās hereditatē .ſ. ſuffcere ad oīa ſoluenda. vel neſciens hunc creditorē eſſepotiorē. His concor. Hoſt. Itē nota ꝙ ceteris paribus ſeruāda eſt regula. Qui prior eſt tꝑe potior ēin iure. de re. iu. li. vj. Ubi autē ſunt priuilegia pariaſcꝫ ꝑſonarum ⁊ actionū. ⁊ inſimul equalit̓ ſatiſfaciēdum ē. niſi de aliquo illoꝝ ꝓbet̉ ꝙ alteri p̄ferendꝰ ſitẜm legeꝫ pacti vel ſcripti ſeu vſus approbati. hec autem notari ſolent. C. de bo. auc. iu. poſſi. pro debiteCum ergo mercator vel alius frangit vel vt vulgariter dicit̉ fallit. non ſufficiens ſatiſfacere creditoribus omnibus ex integro venientibus cunctis vtbi ſatiſfiat. Hic ordo ſeruatur ẜm Baldum de perſio. C. pro debito. de bo. acto. iudi. poſſi. Primo debet ſatiſfieri dominis rerum. verbigr̄a deponētibusſi depoſita erant ſibi facta. vt. ff. de priuile. credi. l. f.⁊. l. veteri. Secundo ſatiſfit mercium venditori ſi extant merces. hoc eſt ipſe merces reſtituūt̉ tanqͣꝫ ſingulariter pro precio obligate. Si autē plus valerēt.illud plus redditur ad cōmodū creditorum. vt. ff. dacti. veudi. l. iulianus. Si autem ipſe merces non etant ſed vendite ſunt. et loco earum alie ſubrogatetales ſubrogate non redduntur loco earuꝫ. quia nōſunt pro precio obligate. vt. ff. de in rē verſo. l. Quidam. Huius ratio aſſignatur. quia precium ex re ila redactum obligatum non erat. ergo nec etiaꝫ resque emit̉. vt habet̉ extra eo. Idē quoqꝫ ī ꝑmutatiōedicendū ē. qꝛ vbi ſpēs in obligatione eſt. nō ſucceditloco alterius altera. vt notatur. ff. de v̓bo. ſigni. l. labeo. Tercio ceteris paribus p̄fert̉ vxor. quia hypothecam cenſet̉ habere. ⁊ ideo p̄fertur nedum p̄tendētibus ꝑſonalem obligationē. ſed etiam pretendentibus tacitam hypothecam. vt. l. aſſiduus. C. qͥ po. inpig. ha. Non tn̄ prefert̉ creditoribus habentibꝰ anteriores hypothecas ⁊ exp̄ſſas. Fiſcus quoqꝫ ſimilehēt priuilegiū cum multere. C. de priuil̓. fiſ. Ꝙͣuis.