66

dolo, qui multum versatur in mensuris falsis, unum referam exemplum,quod a quodam abbate relatum est michi.

3 7. De viatore, qui tabernario ostendit, quod obiniustas mensuras depauperatus est.

Homo quidam religiosus de ordine viatorum 1 ), cum in tabernam adeclinans vini mensuram compararet illamque in cypho suo, quemsemper penes se habebat, reciperet, deprehendit eibi dolose fuisse men-suratum. Qui mox accersiens dominum taberne, dixit ad illum: „Diveses an pauper?" Cui cum ille responderet: "Non multum habundo, quia,licet in negotiatiofie vini multum laborem, modico tarnen lucror", sub- 10iunxit homo Dei: „Nee mirum: veni, ostendam tibi, quali herede lucratua con6umantur". Iussitque fodi sub dueibulo 2 ), et fecit sie. Cumquealtitudinem pedis unius terra fuisset reieeta, apparuit bufo maximus,qui ore hyans stillas clepsedre 3 ) reeipiebat. „Ecce!" inquit, „dyabolus,auetor doli, per vermem hunc immundissimum labores tuos consumit 15et, ne proficere possis, inpedit. Si volueris ditari, Deum time, ava-ritiam fuge, mensura tibi iusta sit, et benedicet tibi Dominus". Quodet factum est.

Avaritia facit, quod homo ineurrat periurium sive falsum proferattestimonium. 20

2 ab uno abb. Ib. — delatum la. — 5 ord. Predicatorum, dum Ib.— 8 mox honestate morum dorn, tabernatorem taberne acc. (accedens2a) 2a. b. — 9 hab., multo plus habeo laboris quam lucri, a iuventutemea labores maximos in neg. vini et aliorum (et aliarum rerum 2a)sustinui et de die in diem maior miseria paupertatis me stringit, subi.2a. b. — 10 laboro, non tarnen multum luer. 1 b; laborem, mod. t. lucrum.habeo lc. — 11 ost., quis lucrum tuum et laborem (tuum fügt 2a hinzu)consumat 2a. b. — 12 eonsumuntur la. — sub ducillo 2a. — 13 illiusfür unius la. b. — eieeta 1 b. 2a. b. — b. magnus (horribilis supra modumfügen 2a. b hinzu) la. 2a. b. — 14 inquit homo dei, dyab. auetor doliinventor sceleris (sterilis 2 b) per 2a. b. — 15 consumpsit et consumit. Sivol. 2a. b. — 17 fuge et mens, tua i. lc. — tibi dominus in omnibus.Et iussit cooperire vermem et altera die fodere (effodere 2a) et apparuitmortuus. Ille homo seeundum consilium hominis dei fecit et ditatusest et omnia prospera ei successerunt schließt das Kapitel 2a. b. — 19 in-currit lc.

x ) Umherwandernde Laienbrüder, die an die 'gyrovagi' der RegulaS. Benedicti c. 1 erinnern; vgl. Dial. mirac. VIII, 87 (mit dem gleichenKapitelanfang). 96. X, 36 sowie Band I, 116 Nr. 132. Erzbischof Engel-bert verbot auf einer Diözesansynode, sie gastlich aufzunehmen (Dial.mirac. VI, 20).

2) = 'duciculus', Hahn am Faß (s. Du Cange).

s ) Du Cange gibt die mittelalterlichen Erklärungen wieder: 'clep-sedra, ducillus qui obdit foramen dolii, quia per illum quis furatürliquorem, etc. Item clepsidra dicitur quoddam instrumentum quod immit-titur in dolium superius per foramen causa furandi vinum'. Gegen dieVerwendung von falschem Weinmaß vgl. auch Band 1, 144, Nr. 199.