53

sibi in via acciderit, nemini tunc temporis intimavit. Postea cum qui-dam ex fratribus nostris in domo eiusdem sacerdotis hospitaretur, didicitab eo, que gesta sunt, et nos ab illo. Interrogatus a nobis prefatus Her-mannus de serie huius mirabilis hystorie, confessus est ita esse, ut» diximus, et quod ei verba demonis causa essent salutis; proposueratenim habitum abicere et apostatare.

Advertite, fratres, si demon conversi istius 'novit abscondita cordis'(Ps. 43,22), certum est quod plenius sciat peccata locutionis et operis.Ista enim cum hominibus videt et audit, illa vero nonnisi per Signaio exteriora deprehendit. Sed dicit quis: 'Solius Dei est nosse cogitationeshominum' (vgl. eb. 93,11). Quod quidem verum est, sed per motuset signa exteriora sepe dinoscuntur interiora. Hinc quidam ait*):

'Heu quam difficile est crimen non prodere vultu!'Medicus, qui usum habet practice, infirmi statum et finem facile Con-us siderat. Demones multo subtilioris nature sunt quam homines et inomni malitia magis exercitati, sicut ex ipsa nominis interpretationecolligitur; demon enim interpretatur 'sciens' vel 'valde astutus' 2 ). Scien-tiam habet a Deo, sed usum malignandi a se ipso. Quia demones Spi-ritus sunt, fenestris sensuum nostrorum invisibiliter se ingerunt et ideoso facilius nos ledunt; et quia valde sunt astuti, ex signis, que foriscapiunt, peccata cordis perpendunt. Bene noverunt practicam suamet exercitium malignandi. Caveant tarnen homines, ne ex eis habeantfacilitatem subvertendi. Contra quorum astutiam et scientiam magnammisericors Deus magnam et precipuam homini preparavit medicinam,25 scilicet virtutem confessionis.

1 P. cum qu. alius ex lc; P. qui ex n. fr. ad domum sac. predictideclinaverunt et intollexerunt sie esse et nos ab ore predicti Hermann!(Harmanni 2a) audivimus ita esse 2a. b. — 2 hospitarentur la; hospi-tabatur Ib. — 5 et quod bis apostatare fehlt 2a. b. — 6 hab. dimittereIb. — 7 illius conv. Ib. — cognovit lc. — 8 et operacionis lc. —

9 (Ista bis deprehendit fehlt) Sed dicit (diceret 2a) aliquis 2a. b- —

10 est noscere lc; est scire 2a. b. — 11 sed semus per m. (12 sepefeb/')2a.b. — 12 noseuntur Ib. — 13 non procedere 2b. — 14 finemstatim cons. la. — 15 Dem. enim m. 2 b. — subtiliores nature (natura 1 b)lb.c. — 17 vel male ast. 2a. b. — 20 nos illudunt 2a. b. — foris in homi-nibus aeeipiunt, pecc. cordis perpendunt. Et hoc est quod sequens mira-culum docet schließt das Kapitel 2a. b- — 21 nov. perditam la. — auam,id est exerc. lc. — 23 subiciendi 1 b.

!) Ovid, Metamorph. II, 447.

*) Vgl. Augustinus, De civitate Dei IX, 20: Daemones enim dieun-tur — — ab scientia nominati'; Cassiodor, Comment. in psalm. 95,5(Migne 70, 678): 'Nam quamvis daemones Latine scientes vocentur——'.Von der 'astutia' der Dämonen ist oft die Rede (vgl. Thesaurus lin-guae Latinae II, 1906, Sp. 987), so Augustinus, a. a. O. II, 10: 'si autemmalitiam daemonum cogites, quid astutius ad deeipiendum atque calli-dius'; wenn aber 'valde astutus' als Wortbedeutung von 'daemon' ge-geben wird, ao liegt offenbar eine Verwechslung von Batutuv undBarj[j.(ov vor; vgl. die Glossae Vaticanae bei G. Goetz, Corpus glossario-mra Latinorum III, 515, 41: 'daemon callidus, astutus, ingeniosus'.