118
IV. DE TONIS.
Nota etiam, quod plura responsoria permixtos liabent to-nos, scilicet quintum et sextum, quse tamen frequenter quintotono attribuuntur, in quibus etiam frequenter fit descensus infrafinalem ad quartam vocem, sicut patet in purificatione virginisMariae in responsoriis (Responsum accepit Simeon, suscipiensJesum in ulnas). Et cum haec responsoria habent principia sextitoni, quia incipiunt in D Sol Re: idem intellige de aliis tonis.De primo tono sume exemplum in [107] antiphona „Salve regina“quse secundum plures descendit ad A Re, et in responsorio „FiliaeJerusalem“, quod similiter transit ad A Re, et secundum aliquosadGammaUt. Et idem patet in antiphona „Ecce tu pulchra“, etsic de aliis cantibus in tali clave.
3.
475 Claves seclorum per amen post disce tonorum,
Clavibus in gravibus cum finem dat tibi cantus.
Primi, quart seclorum sext, a dat amen tibi parvum.
*
auch, daß sehr viele responsorien vermischte tonarten haben, nämlichden fünften und sechsten, die aber häufig doch dem fünften ton zuge-theilt werden, in denen auch häufig das fallen in die unterquarte vor-kommt, wie am reinigungstage der h. Maria im responsorium (im„Simeon war eine antwort worden vom li. Geist und er nahm Jesum aufden arm“)- Und wie diese responsorien die anfänge des sechsten tonshaben, da sie in D beginnen: so denke auch von den andern tonarten.Zum ersten tone nimm als beispiel die antiphone Salve regina 1 , welchebei mehreren in A hinabfällt und bei einigen sogar in Gamma Ut.Ebenso ists bei der antiphone: Ecce tu pulchra 2 und bei den andernliedern in diesem tone.
3. „[475] Jetzt lerne die noten zum Seculorum Amen 3 , wenn dergesang bei den tiefen tönen sich endet. Beim ersten, vierten, sechsten
*
1 Noten III. Erster ton, fünfte Differenz. 2 Ebendaselbst vierter tonnro. 5. 3 Das mit den vokalen allein geschriebene Evovse, worauf ich zu-
erst durch die dankenswerthe giite des herrn dotnkaplans Agricola in Kotten-burg aufmerksam geworden bin. Vgl. Janssen-Smcddinck s. 132 ff. Gerbertscr. eccles. de mus. sacra 132 ff. Forkel allg. gesch. d. musik II, 176—178.Der anfang des Evovse zusammen mit dem grundtone bestimmt, ob die tonartauthentisch oder plagalisch sei. Das ende des Evovse gibt die schlußmelodiedes an die antiphone sich anschließenden psalmen.