IY. DE TONIS.
lii
dum, deuterum in tertium et quartum, tritum iu quintum etsextum, tetartum in septimum et octavum. Dicitur autem protusa protos, quod est primus, deuteros seu deutrius a deutero,quod est secundus, tritus [101] a tris quod est tres, thetrardusa thedras, quod est quatuor. Primo enim isti toni secundumordinem debitum erant dispositi, licet nunc plagales toni sinteisdem immixti.
Impar dat numerus. Hic subjungit autor differentias tono-rum. Et dividitur hsec pars in quatuor, secundum quod autorquatuor differentias tonorum assignat. Secunda pars ibi (Au-thenti propria), tertia pars ibi (Authentos dominos) quarta parsibi (Authenti sursum). Prima differentia talis est, quod authentitoni secundum ordinem suum sunt in numero impari positi; pla-gales vero in numero pari. Secunda differentia est, quod au-thenti toni primo erant adinventi, plagales vero postmodum.Tertia differentia est, quod authenti sunt digniores tanquamdomini, plagales vero indigniores, tanquam servi et discipuli.Quarta differentia est, quod authenti in cursu suo tendunt sur-sum, plagales vero deorsum ut infra planius patebit. Notaetiam, quod secundus tonus dicitur plagalis proti, i. e. secundapars primi toni, quia in eadem clave, in qua et primus, finitur etdeorsum tenditur in suo cantu. Quartus vero dicitur plagalisdeuteri i. e. tertii, sextus plagalis triti i. e. quinti, et octavusplagalis thetrardi i. e. septimi. Et reliqua satis lucida patent intextu.
2 .
In D Sol Re tonus -primus finitque secundus,
Hos et finire quandoque potest A La Mi Re.
*
V. 426 ff. handelt von den unterschieden der beiden haupttonarten.Die erste differenz ist, daß die authentischen nach ihrer Ordnung inder ungeraden zahl stehen, die plagalen in der geraden. Die zweite,daß die authentischen die ursprünglichen sind, die plagalen die später-gekommenen. Die dritte, daß die authentischen mehr werth sind alsherren, denn die plagalen als knechte. Die vierte, daß bei den au-thentischen der gesang sich hebt, bei den plagalen sich senkt.
„2. Der erste ton und der zweite haben anfang und Schluß in D, derSchluß kann zuweilen auch a sein. [450] Der dritte und vierte sind von E