Bone exēplū ius īduxit ut cp̄s tractet negocia cū conſilio capl̓i. ut ī. c. nouit. ⁊ ī. c. ꝙͣto d̓ his q̄ fi. a p̄la. Etiō lex fuit bona ⁊ multiplex qꝛ ep̄s ⁊ canonici faciuntunū corpꝰ. Itē qꝛ firmiꝰ ē iudiciū qd̓ pl̓imoꝝ ſnīa confirmat̉. ut ī. c. prudētiā d̓ offi. dele. tn̄ cōſuetudo pōt īduci ꝯͣ iſtā lege. ut ī. c. iij. jͣ. de ꝯſue. li. vj. que ē ēt rōabilis alia rōe ꝯſiderata uidelꝫ ut faciliꝰ expediant̉ negocia. un̄ duo ꝯͣria pn̄t ſil̓ iūcta eē v̓a ꝯſideratis diuerſis finibꝰ ut nubere ⁊ n̄ nubere. xxvij. q. j. nuptiaruꝫ.In gl. fi. h̓ gl. diuidit̉ prīcipal̓r ī duas ꝑtes. In prima ponit reqͥſita ad ꝯſuetudinē īducēdā. In ẜa pate ponit ml̓tiplices dr̄ias int̓ ꝯſuetudinē ⁊ p̄ſcriptionēſcd̓a ibi ſꝫ quā dr̄iam. Redeūdo ad primum q̄ri pōtquot ⁊ qͦ requirūt̉ ut poſſit īduci ꝯſuetudo. So. glo.enūerat fere. x. uel. xj. reqͥſita. ī fine tn̄ ur̄ recedere ap̄dittꝭ ⁊ ſolū exige̓ rōabilitatē ⁊ curſū tꝑis. ¶ Prīo ẜꝫgl. hic ī prīo requirit̉ ut ſit rōabilis. ⁊ q̄ dicat̉ rōabilisdic ut dixi ī p̄cedēti gl. I. Scd̓o requirit̉ ꝙ ſit preſcripta ⁊ ī hoc ſūt multe uarietates ⁊ maxīe qꝛ Ci. poſtDe. reprobauit quodāmō v̓ba iſtiꝰ tex. dicēs ꝙ ꝯſuetudo nͥ pōt p̄ſcribi. qꝛ p̄ſcriptio reſpicit ius formatumꝯſuetudo ē qͥd diſponēs ergo n̄ pōt p̄ſcribi. Sed tudic ꝙ tex. n̄ dꝫ ītelligi ut ꝯſuetudo p̄ſcribat̉ ſiue p̄ſcribat̉ dn̄ium alicuiꝰ rei ſed dꝫ eē p̄ſcripta .i. obtēta percurſū tꝑis requiſiti ad p̄ſcriptionē. Ite ⁊ ſecūdo iuscanonicū requirit ꝯſuctudinē eē preſcriptā ſolū qn̄ ēꝯͣ ius poſitiuū. nā īferiores n̄ pn̄t ſtatuere ꝯͣ ius canonicū. ut dixi. sͣ. e. cū dilectꝰ. un̄ ſi uolūt tollere aliquēcanonē oꝫ ꝙ ꝯcurrat quedā preſcriptio ꝯͣ ius uel legē ſuꝑioris. debes .n. ſcire ꝙ ius ciuile nūꝙͣ requiritꝯſuetudinē eē p̄ſcriptā ēt ꝯͣ ius ſed ſolū ius noſtrū canonicū facit mentionē de iſta preſcriptōne. ⁊ puto ꝙiſta ſit diuerſitatꝭ rō qꝛ ſecl̓ares ꝑſone hn̄t ptātem abīperatore ꝯdēdi leges ēt ꝯͣ lege prīcipis. ut ī. l. omēsppl̓i. ff. de iuſti. ⁊ iure. un̄ ſi īducūt ꝯſuetudinē ꝯͣ legēn̄ ē opus ꝙ quaſi p̄ſcribāt ꝯͣ legē prīcipis. qꝛ illā legēpoſſent directe tollē ꝑ ꝯͣrium ſtatutū. un̄ ī ꝯſuetudīeīducenda ẜm ius ciuile ſufficit tacitꝰ ꝯſenſus ppl̓i nonaūt ut dixi requirit̉ aliqua p̄ſcriptio. ut ī. d. l. d̓ quibꝰ.ſꝫ de iure canonico n̄ ē ꝑmiſſum uiris eccl̓iaſticis ſtatuere ꝯͣ canonē. ut ī. c. qd̓ ſuꝑ his de ma. ⁊ obe. ⁊ inc. ꝯſtitutus. xxv. q. ij. iō oꝫ ut tollat̉ canon pape quaſi ꝑ quandā preſcriptione. un̄ preſcribit̉ n̄ ꝯſuetudoſꝫ potiꝰ illa lex pape ſꝫ ꝯſuetudo dr̄ preſcripta modop̄dicto. Et ē unū mirabile ꝙ ꝯſuetudo poſſit induciꝯͣ canones ꝑ īferiores ⁊ ꝑ ſtatutū ab eis n̄ poſſit fieri. nā ꝯſuetudo non pōt īduci niſi ab hn̄tibꝰ ptātē legis condēde. ut in. d. l. de quibꝰ. ⁊ dixi. sͣ. ſuꝑ ℟ica.hinc iō dicit Bar. ī. l. j. ff. de legi. ꝙ uſus ⁊ mores mulieꝝ n̄ ītroducūt conſuetudinē qꝛ n̄ pn̄t mulieres legēcondere. ut in. d. l. j. qd̓ no. ⁊ ꝑ hāc rōnem intelligasimpugnationē quā faciebāt ad diffinitionē Io. an.quā poſuit ſuꝑ rubrica qꝛ uides ꝙ a uiris eccl̓iaſticispōt induci ꝯſuetudo ꝯͣ canones ⁊ tn̄ n̄ pn̄t ſace̓ legeꝫꝯͣ canones. un̄ oportet te dicere ꝙ iſta ꝯſuctudo aſſumit uires n̄ ſolū ex tacito ꝯſenſu uiroꝝ eccleſiaſticorūſed auctoritate pape ꝑmittētis īduci conſuetudinē ꝯcanones. Sed pulchrū ē uidere quare ualet ꝯſuetudo contra canones ⁊ n̄ ſtatutū ⁊ quare perſonis ſecūlaribꝰ fuit indultū ut legē poſſint condere cōtra legēimꝑatoris. ⁊ n̄ ſic fuit īdultū uiris eccleſiaſticis ut poſſint contra canones ſtatuere ⁊ ē ſubtilis inueſtigatiocredo illā fuiſſe rōnem. ius ciuile finaliter tendit ī bonū publicū ⁊ ī vtilitatē pͥuatoꝝ. unde ſi populꝰ uult ſibi preiudicare ꝯͣriam legē cōdēdo īꝑator nō curabitqꝛ pōt ppl̓s ī h̓ renūciare fauori ſuo. ut ī. c. ad apl̓icaꝫde regl̓aribꝰ. Item qꝛ mores hominū ſūt diuerſi iouoluit imꝑator ut qͥſqꝫ ppl̓s poſſit ſibi facere lege notn̄ cōtra honeſtatē nec contra iura reſeruata principiſꝫ ī ſuū p̄iudiciū dūtaxat. ad h̓. d. l. oēs ppl̓i. ⁊ qd̓ ibino. Gar. ſed ius canonicū prīcipalit̓ ītendit homineꝫdirige̓ ī deū ⁊ uenit ad bonū publicū eccl̓iaſticū vn̄ ſtatutū ꝯͣriū editū ab īferioribꝰ p̄ſumit̉ temerariū ⁊ ābitioſū ⁊ fini eterno ꝯͣriū iō nō pōt papa dare ptātē clericis ſtatuēdi ꝯͣ canones ſed ꝯſuetudo tollerat̉. qꝛ ſugit ex tacito ꝯſenſu ⁊ non p̄ſumit̉ tanta ambitio ¶ Itēqꝛ magis ſcandalū orit̉ ex cōſuetudinis reprobationecū ꝯcurrat tacitus ꝯſenſus ⁊ longo tꝑe ꝯtinuat̉. Dic̄tn̄ Bal. unū ſingulare dictū ꝑ. l. ſi hoīem. ff. man. ꝙex cā urgēti ⁊ ueriſimilit̓ nō ꝓuiſa a canone pōt fieriſtatutū ꝯͣ canonē. ⁊ ml̓tū bene facit illa. l. ibi .n. dr̄ ꝙſi dedi mandatū ſpāle alicui ut manumittat aliquemſeruū certū pōt ꝓcurator generalis dn̄i ex noua cā interdicere ꝓcuratori ſpāli ne manumittat qͣſi ex nouacā ꝑ dn̄m nō ꝯſiderata poſſit ꝓcurator generalis uenire ꝯtra mādatū ſpāle ipſius dn̄i ita dicēdū ī inferioribus ut poſſint ex cā noua ⁊ urgenti ſtatutū edere ꝯͣſpāle ſtatutū ſuperioris. Et ꝑ h̓ dictum ⁊ illaꝫ. l. tenemēti illud dictum ſingulare ꝙ ex cā noua pōt legatꝰgeneralis in partibꝰ ꝓhibere delegato pape ſpāli neꝓcedat in cā ſibi cōmiſſa ꝙͣꝙͣ in illa cā delegatus ſpālis dicat̉ maior delegato generali. ut in. c. ſtuduiſti d̓offi. legati. ſed ut dixi h̓ ultimū admittitur ex noua cānō ꝯſiderata ꝑ papā ⁊ hoc bn̄ noͣ. Quātū v̓o tp̄s reqͥrat̉ ad ꝯſuetudinē inducēdā uarie ſunt opi. glo. h̓ inpn. requirit tp̄s. x. annoꝝ ſicut in p̄ſcriptione. Alij requirūt tp̄s d̓ cuius initio memoria n̄ ſit ut ſtatī ſubijcit̉ in glo. Sꝫ tu ꝯclude ſic maꝫ. aut querit̉ de iure ciuili aut de iure canonico. Prīo caſu cōit̉ tenet̉ ut ſufficiat tp̄s. x. annoꝝ et ſi ꝯſuctudo ſit ꝯtra ius qd̓ ꝓbātlegiſte hac rōc. iura requirūt longū tp̄s ad īducendūꝯſuetudinē. ut. C. que ſit lō. ꝯſue. in rubro ⁊ nigro. ⁊in. l. ij. C. de ſeruitū. ſed longū tp̄s dr̄ decē annoꝝ. utC. d̓ p̄ſcrip. lō. tep. ꝑ totū ergo ⁊c̄. Et hāc opi. ſequit̉Bar. in. d. l. de quibꝰ. ⁊ Ci. in. d. l. ij. De iure v̓o canonico dic ꝙ aūt ꝯſuetudo ē p̄ter ius ⁊ ſufficit tp̄s. x.annoꝝ. ad hͦ glo. nō. ī. c. fi. jͣ. e li. vj. ⁊ in. c. ꝯſuetudoxij. di. qd̓ vr̄ limitādū niſi ꝯſuetudo ueniat ad detrahēdū iuri alicuius eccleſie. qꝛ tūc ſicut in p̄ſcriptioneeccl̓ie requirit̉ tp̄s. xl. annoꝝ ita in cōſuetudine. Et h̓eſt noͣbile dictū Inn. sͣ. e. cū dilectus. qd̓ ē bn̄ notādūuidet̉ tn̄ ibi Inn. reſtringere qn̄ ꝯſuetudo ē ꝯͣ eccleſiāparticularē ſecus ſi ꝯtra eccleſiā ul̓em. nō tn̄ ad hocuideo bonā rōnem diuerſitatis. qꝛ nō dꝫ eſſe minusſauorabile totū corpꝰ eccl̓e ꝙͣ aliquod mebrū ipſiꝰ eccleſie. aut cōſuētudo eſt ꝯͣ ius canonicum ⁊ tūc reqͥrit̉tp̄s. xl. annoꝝ ⁊ in hoc caſu requirit̉ ꝙ ꝯſuetudo ſitp̄ſcripta. ut h̓ ⁊ ī. c. iij. e. ti. li. vj. ⁊ rōnem diuerſitatisint̓ ius canonicū ⁊ ciuile. sͣ dixi. Et qͣre maius tp̄s requirit̉ qn̄ ē ꝯtra ius ꝙͣ qn̄ ē pret̉. uerūtamē puto viſſimū ꝙ ubi cōſuctudo uenit ꝯͣ ea q̄ ſūt reſeruata pͥncipi in ſignū ſpālis pͥuilegij tc̄ utroqꝫ iure requirit̉ tp̄sde cuiꝰ initio non eſt memoria. vt ē tex. no. in. c. ſuꝑquibuſdā de v̓bo. ſig. ceſſat .n. ī illis caſibꝰ rō quā. sͣ.dixi ꝑ quā de iure ciuili ſufficit tp̄s. x. annoꝝ. ¶ Tcitio requirit̉ ẜm glo. ꝙ cōſuctudo ſit inducta ex certaſcīa ⁊ nō ꝑ errorē. allegat. l. ꝙ nō rōc. ff. de legi. Aduerte qꝛ illa lex facit in ꝯrium. nā ibi dr̄ ꝙ ſi ꝑ errorefuit inducta cōſuetudo nō dꝫ extēdi ad caſū ſimile. ⁊ille ē tex. notabilis in hoc ꝙ licet al̓s conſuctudo extendat̉ ad caſū ſimilem intellige ſi non habet ius incontrariū. ut in. l. de quibꝰ. ⁊ qd̓ ibi noͣ. preal. ſecusqn̄ ꝯſuetudo fuit inducta per errorē. nā tūc tꝫ quo adillū caſū ſed n̄ extendit̉ ad caſū ſimilē. ⁊ ponit̉ exēpluin qͥbuſdam locis eſt ꝯſuetudo ſi dn̄s uini ponat adplauſtrū quo uinū portat̉ qꝛ ruſticꝰ non tenet̉ de periculo ⁊ tamen n̄ dꝫ extēdi hec cōſuetudo ad alia liquida. tn̄ ſeruanda ē ī caſu ſuo exquo populꝰ conſenſitī illa conſuetudīe credens forte hoc eē iuridicū ⁊ rōabile. ſed ubi eſſet tantꝰ error ꝙ tolleret conſenſuꝫ populi tūc procederet glo. etenim ē conſuetudo introducta qꝛ deficeret cā efficiens .ſ. ipſe conſenſus populint in. d.