Druckschrift 
Pars prima (1484)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

ſit aliud ꝙͣ lex ſcripta. ut ī. l. de quibꝰ. ff. de legi. īc. ꝯſuetudo.. di. certū ē aūt ius poſitiuuꝫ ēt ciuileqn̄qꝫ diſtīguit ius diuinū. regula illa iuris diuini īore duoꝝ uel triū ſtat uerbū reperit̉ limitata perius ciuile canonicū. qꝛ ī multis caſibus requirunturpl̓es teſtes ī aliquibꝰ pauciores. ut. ij. q. iiij. in. c. j.noͣ. ī. c. lꝫ uniuerſis de teſti. ī. c. eſſes teſta. dixiī. c. nuꝑ de teſti. ī. l. hac ꝯſultiſſima. ī. l. ſancimusC. de teſta. Itē illud p̄ceptuꝫ gn̄ale occides reperit̉uarijs modis limitatū ēt ī multis caſibꝰ hodie ꝑmiſſūē occidere qui ſunt expreſſe ꝓhibiti ī iure diuino.facit. c. pro humani homicidio. li. vj.. C. qn̄ liceatſine iudice ſe uīdicare in. l. j.. ij. alijs ſil̓ibꝰ. undeꝯclude ubi naͣlis ſuadet ius diuinū diſtīguilimitari tūc trāſgreſſio īducit peccatū. preſumit̉uoluiſſe ipſum deū uoluerit oēs caſus diſtīguere.Sꝫ dedit regulas gnaͣles ptātē gn̄alem tribuit uicario ſuo ut quodcūqꝫ ligaueris ſuꝑ terrā ⁊c̄. xxiiij. q.j. quodcunqꝫ. ſꝫ ubi nulla naͣlis ſuadet ipſū ius diuinū mutari ſeu limitari tūc nulla lex nulla ꝯſuctudoualet. puta ſi haberet ꝯſuetudo ut liceat honorarepatrē matrē ēt tunc procedit recte diſpoſitio iſtiustex. Unde papa dr̄ potius errare ꝙͣ legē condere qn̄diſponit circa ius diuinū ſine. ſic ītellige. xxv. q. j.ſunt quidā. gnaͣliter an qn̄ lex poſitīa poſſit diſtīguere diſpone̓ circa ius diuinum dic ut noͣ. Bar. inl. fi. C. ſi ꝯͣ ius uel uti. pub. dixi ī. c. que ī eccleſiaruꝫꝯſti. ob. predictꝭ. c. gaudemꝰ ī finc de dinortijs ubiiudeus excuſat̉ ſi miſerit repudiū uxori ꝯͣ ius diuinuꝫcum maxime ſit rōnabile. ibi excuſat̉ a peccato.ſed poteſt opponere exceptionē adulterij ꝯͣuxoreꝫexquo dedit libellum repudij ẜm legē ſuā. de quo tn̄dicendū ut ibi plene. hoc hēs declaratā pͥmāpartē capl̓i. hoc pōt ſaluari dcm̄ Hoſti. ī eo dixit ualere ſtatutum uel ꝯſuetudinē quam homicida uel ſimilis crimīoſus punit̉ pecuniariter ubi de iure diuīo uenit puniendus perſonaliter. inducit tal̓ꝯſuetudo uel ſtatutū pronitatē peccandi. fac̄ tex.. c.prox. ī auc̄. de. pͥnci. ī. §. oportet. qd̓ bene noͣ.Ocit ēt hic Abbas ponēdo exemplū ad primā ꝑtem ualere ꝯſuetudinē ut liceat īterficere īterfectoreꝫ patris uel ꝑcutientem ī facie. primū dictuꝫ. facitenim ꝯͣ ſtatuta que uigent ī multis locis permittentiaconſanguineis uīdicare mortē ſeu īiuriam conſanguineoꝝ hec enī ſtatuta uident̉ illicita. qꝛ qd̓ dꝫ fieri peruiā iuſticie non debet exerceri cuꝫ rancore animi maxime quia prebet maͣm peccati ſcandali ar. in. l.ē ſingulis. ff. de re. iurꝭ. ī. l. cōuenire. ff. de pac. dotalibus. de quo uide per Io. an. ī addi. ſpe. ī titu. decōſtitu. ubi uidet̉ hoc limitari quādo ſtatutū dat hācfacultatē ut ex rancore animi faciant uindictā. ſecꝰ ſidat̉ ut miniſter legis faciat iuſticiā qꝛ ſtatutum poteſtillos conſanguineos miniſtros iuſticie facere. xxiij.v. non ē crudelis. dic latius ut ibi noͣ. predicta pt̄etiam ſolui. nūquid ualet ſtatutū ut maxime bānitus ualeat īpune occidi. Et dicendū ſic ſi ſit exrōnabili qꝛ bānitus ē hoſtis ciuitatis de quo Bar. īl. oēs ppl̓i. ff. de iuſti. iure. in. l. amiſſione. ff. capi. dimi. bn̄ facit tex. ī. l. minime. ff. reli. ſūpt. fu. Io. an. ī loco preal. In gl. ī. ſit uilis. aduerte ī hac gl. que ē ſuꝑ. §. lꝫ. uſqꝫ ad fi. tractat̉ maͣ ꝯſuetudīs. quoad ꝯͣriū glo. dic ẜꝫ doc. pͥncipiū hꝰ. §.pōt ītelligi dupl̓r. pͥª ut ītelligat̉ de ꝯſueſudic̉ ī genē ī abſtracto ut ſit ſenſus auctoritas conſuetudīs ē uilis. ſꝫ uenit applicāda ad actus ꝑtitulares fitdiſtinctio de qua ī fine ut habeat p̄iudicare iuri poſitiuo niſi ſit rōnabilis p̄ſcripta. uel ſcd̓o pōt ītelligipͥncipiū de bona mala conſuetudīe. apud illos īter quos uiget ē uilis auctoritas ēt ſi ſit mala.ſolet aſſumi pͥullegio. ut ī. c. mala cōſuctudo. viij.di. ē ītantū ualitura ut p̄iudicet legi niſi ſit rōnabilis legitīe p̄ſcripta. IIn gl. ī.. niſi fuerit. hec gl. īſtat dicat̉ rōabilis ꝯſuetudo ul̓ irrōabilis ī effectuponit duas regulas bn̄ pōderate ſūt ml̓tū aduerſe. Prīa regula oīs ꝯſuetudo ē rōabil̓ quā iurarprobāt. ſic q̄libꝫ ꝯſuetudo pōt īduci ſi hꝫ iurꝭ reſiſtētiā. Sꝫ ꝯͣ hac r̄gulā fac̄ tex. ī. c. ad nr̄aꝫ. ī. c. int̓. e. ubi tex. reprobat ꝯſuetudinē fuerat priꝰnata. Scd̓a regula ē illa dr̄ rōabilis obuiat canonicis īſtitutꝭ. ī effectu regula uult ut nulla ꝯſuetudo ualeat ꝯͣ legē qd̓ ē ꝯͣ iſtū tex.. l. qͥbꝰ. ff. legib Ultīo gl. pōit unū caſū gnalē ꝯſuetudo ꝯͣ norma eccl̓iaſtice diſcipline ul̓ ꝯͣ libertate eccl̓ie tꝫ. noͣhūc caſū qꝛ ꝯp̄hedit ī ſe multos caſus ꝑticulares.diciū tꝫ Bar. ī. d. l. qͥbꝰ. fac̄ tex. ī auc̄. caſſa irritaC. de ſacroſan. ec. ī. c. i. ī. c. ult.. e. exͣ glo. reꝑiūt̉alie. opi. Inno. dicit ſi ꝯſuctudo ꝯͣ legē hꝫ legis exiſtētiā uꝫ ſecꝰ ſi lex r̄ſiſtit. Ho. dic̄ relīquēdū arbitriodiſcreti iudicꝭ. poſſꝫ dari certa doctrina. ideꝫtenuit gl. ī.. rōabilia ī. c. j. ꝯſti. li. vj. ſcqͥt̉ Io. an. dicēs iudex ꝯſiderabit caſus hn̄tes iurꝭ exiſtētiā ſi ꝯſucͣtudo q̄rit̉ magꝭ accedit ad caſū ꝯſimileꝫhn̄tē iurꝭ exn̄tiā iudicabit̉ ꝯſuetudinē. ſi acceditad caſū hn̄tē iur̄ exn̄tiā iudicabit̉ ẜꝫ ꝯſuetudinē uelit ī ſnīa dice̓ ī iure hēamꝰ d̓terīatōeꝫ ꝯſuetudo dicat̉ irrōabilis ſꝫ hēamꝰ aliqͣs ꝯſuetudines īprobatas ꝓcedit iudex ī cāu dubij ſil̓ibꝰ ad ſil̓ia. ut ī. l.pn̄t. ff. legi. ī. c. dilcā ꝯfir. uti. ul̓ īuti. do. An. bu. ponit aliā theoricā dicēs ꝯſuctudo dr̄ rōabil̓ẜm unūqd̓qꝫ ius qd̓ accedit ad finē illiꝰ iurꝭ. un̄ finisiurꝭ canonici diuini ē felicitas aīc. finis vo iurꝭ ciuil̓ē bonū publicū. nn̄ ſi ꝯſuetudo tēdit ī felicitateꝫ aīe ērōabilis ẜm ius canonicū diuinū. Si v̓o r̄pugnat fini ct̓no cōſuetudo ē irrōabil̓. ad bo. tex. j. di. ꝯſuetudo ī fi. ubi tex. dic̄ ꝯſuctudo dꝫ ꝯgruē religionidiſcipline eccl̓iaffice. iure v̓o ciuili ꝯſuctudo ē rōabil̓ſi tēdit ad bonū publicū. qꝛ finis iurꝭ ciuil̓ ad tēdit. leges ꝑmittētes uſuras p̄ſcriptōeꝫ mala fideerāt rōabiles ẜꝫ ius ciuile. qꝛ oīa iſta ꝑmittebāt̉ ī finēboni publici. ſed ius canōicū īprobat qn̄ lex r̄pugnatfelicitati et̓ne. qꝛ ad lege canonicā ſpectat dirige hōieꝫī deū. uid̓ qd̓ noͣ. Io. an. ī regula poſſeſſor ī mercu. ubi pōit finē utriuſqꝫ iur̄. ꝙͣꝙͣ theorica do. An.ſit v̓a ī ſe ſatꝭ exqͥſita tn̄ ea poſſumꝰ diſcernēdiſtīgue̓ ꝯſuetudo dicat̉ rōabilis. ſepe ꝯſuetudo tedit ī felicitatē eternā tn̄ approbat̉. ut pꝫ ī. c.dilectꝰ.. e. ī. c. eccl̓ia poſ. ꝓpͥ. ſil̓ibꝰ. Un̄ſatꝭ ē ꝯſuctudo nutriat pectm̄. Do. cardi. poſuitaliā theoricā ꝯſuctudo ē ꝯͣ ius naͣle gētiū uelpoſitiuū p̄ſumit̉ rōabil̓ niſi ꝓbet̉ ꝯͣriū ſꝫ ſi ē ꝯͣ aliqd̓iſtoꝝ iuriū p̄ſumit̉ īrrōabil̓ niſi ꝓbet̉ ꝯͣriū. Et theorica ur̄ prīa frōte bona ꝙͣuis iurꝭ reſiſtētia īducat p̄ſūptōeꝫ ꝯͣ cōſuetudinē. ar. bo. ī. c. i. de p̄ſcrip. li. vj. Sꝫ theorica mihi ex toto placꝫ. qꝛ ꝯſuetudo conſiſtat ī iure hꝫ ꝑs ꝓbare ipſiꝰ rōabilitatē ſꝫ iudex hꝫ diſcerne̓. Et cōcordādo oīa p̄dcā dicereꝫ relinquēdū ē arbitrio iudicꝭ ut uoluerūt Hoſt. Io. an. ſꝫiudex īformādo aīuꝫ ſuū hēbit reſpectuꝫ ad theoricasp̄dictas pōderabit utrū finis ꝯſuetudinis ſit bonꝰuel malꝰ. Itē utꝝ ſit ꝯͣ ius ul̓ p̄ter an ex aliqͣ rōe iuſta fuit īducta utꝝ ius approbꝫ ſimilē ꝯſuctudinē ul̓reprobꝫ tene. Sꝫ ꝯͣ ꝯͣ p̄dicta fortit̉ appōit̉.ur̄ nulla cōſuetudo ꝯͣ ius poſſit rōabilis qꝛ ius ēfundatum ſuꝑ rōne. iiij. di. crit aūt lex. ī. l. leges ſacratiſſime. C. de legi. ī. c. cōſuetudo .i. di. ergo cōſuetudo huic legi rōnabili ꝯͣria pōt eſſe rōnabilis. qꝛſi unum ꝯͣrioꝝ eſt bonum ſeu rōnabile aliud eſt malum ſiue irrōnabile. vt in. c. intellecto de iureiurā. īc. hoſpitiolū. xxxij. di. So. dic poſt Io. an. cōſiderata unica rōne unico fine ꝯſuctudo ꝯͣ lege pōt rōnabilis ſed cōſideratꝭ diuerſis rationibus pōtcōſuetudo rōnabilis contra legem etiam rōnabilem.