Emancipatioro qͣꝫ alij. In ſecundo vero caſu poteſt etiam viroinuito. De rebus quoqꝫ viri: vt de pane: vino: ethuiuſmodi: que de approbato more ſolent ad diſpenſatōnem vxoris pertinere: poteſt et debet elemoſynas facere. moderate tamē. ⁊ ẜm facultatesviri ⁊ maiorem ⁊ minorem multitudinem ⁊ neceſſitatem pauperum. Et debet ſibi formare conſciētiam ꝙ non diſpliceat viro. licet aliquando prohibuerit. quia quandoqꝫ prohibent: vt temperentvxores: non a toto ſed ab exceſſu. Poteſt etiam ſibi formare conſcientiam ex miſeria pauperis: cozitans ꝙ ſi maritus videret illum: placeret ei ꝙ ſibi fieret elemoſyna. Si autem omnino ſibi dictatconſcientia ꝙ viro diſpliceat. deponat eam ſi pōt⁊ ſi n̄ pōt deponere. nō dꝫ dare: hoc dico niſi videret eum indigentem ad mortem. Et quod dixi derebus viri etiam intelligas de rebus dotalibus.de poluntate aNam illarum dominiū penes virum eſt. C. d̓ iu.do. in rebus. Addit etiam glo. Ray. ꝙ ſi etiā mulier latenter moderatas det elemoſynas pro ſe ⁊ viro ſuo: vtiliter gerendo commune negocium nonpeccat: qͣꝫuis crederet ꝙ viro diſpliceret ſi ſciret. etncirt ar atira deoſufficit in hoc caſu ꝙ non veniat contra prohibitionem mariti. ⁊ ꝙ eum non ſcandalizet. Et Pe. depal̓. in. iiij. recolligendo hanc materiam dicit ꝙ inſeptem caſibus vxor poteſt facere elemoſynam.Primo ſi habet bona parafrenalia. Secundo ſi ēlucroſa: cum limitatione tamen antedicta. Tercio de pane ⁊ vino ⁊ alijs cōmunibus. Quarto adeuitandum damnum viri: ſicut fecit abigail: primo Regum. xxv. Unde ſi per negligentiam: velmaliciam viri videt imminere periculum: ipſa poteſt obuiare. Quinto ſi vir ſit fatuus. tunc enimdiſpoſitio domus pertinet ad vxorem: niſi per ſuperiorem aliter fuerit ordinatum. Sexto ſi vir abſcedens non poſuit alium diſpenſatorem domusſue. Septimo ſi peregrinanti vir expenſas taxatas dederit: ſi vxor vult ſibi ſubtrahere: pōt darepauperibus.¶ Nunquid auteꝫ filiuſfamilias poſſit facere elemoſynam? Reſpondeo ẜm Ray. Si habet peculium caſtrenſe vel quaſi poteſt. Nam qͣꝫtum ad illud pater familias cenſetur. ff. ad macedonia. l. j.De peculio v̓o profecticio et aduenticio poteſt. ſicredit patrem permiſſurum. aliter non: quia profecticium: et quicquid ex eo acquiritur: patris eſt.Aduenticium v̓o patris eſt quo ad vſumfructū.2vt inſtitu. per quas perſonas no. acquiri. §. j. Sitamen eſſet in ſcholis de licentia patris vel in peregrinatiōe: poſſet de profecticio ⁊ aduenticio elealaimoſynam facere. argumen. ff. de iudi. ſi longius.Idem ſi eſſet filius ſenatoris vel alicuius alteriusdignitatis. Uide d̓ hoc sͣ. Donatio. j. in pͥncipio.nſix. iſ. ſepa.Utrum ſeruus vel ancilla poſſint facere elemoſynam de rebus domini? Reſpondeo ẜm Tho.in. iiij. diſtinctione. xv. ſerui ancille ⁊ famuli etiaꝫqͣꝫuis ſint libere conditionis: non poſſunt elemoſynas dare de rebus dominorum ſine eorum conſenſu: niſi panem ⁊ huiuſmodi: que non inferuntFo. LXXI.ſenſibile nocumentum. Si etiam ipſe famulus ſitdiſpenſator rerum: non tamen ponitur diſpenſator quaſi poteſtatem aliquam in rem domini habens. ſed quaſi tractans eam ad vtilitatem domini. de precio autem ſui ſeruitij cōſtat ꝙ pōt elemoſynam dare.Mancipatio. quid ſit. Dicꝙ eſt relaxatio patrie poteſtatis coramiudice competente: voluntate patris etvoluntate filij concurrente. Dicta ex eo: ꝙ extramanum id eſt poteſtatem patris ponitur filius.hec habentur ex. l. non nudo. C. de emancipa. lib̓.⁊ quod ibi notatur. et inſtitu. quibus modis iuspatrie poteſtatis ſoluitur. §. preterea. Et per hocquod dicitur: voluntate filij concurrente. Bart.in. l. quidam cum filium. de verborum obligatio.dicit ꝙ filius non poteſt cogi emancipari: niſi excā: vt ibi. Et ſicut pater cogit̉ emācipari filium excauſa: ita filius cogitur recipere. licet aliter dicatglo. ⁊ male. inſtitu. quibus modis ius patrie poteſta. ſoluitur. in fine. ⁊ in. l. nec auus. C. de emancipa. libe. ⁊ in autenti. quibꝰ modis natu. effi. ſui.§. generaliter.An autem requiratur preſentia emancipandiin actu emancipationis? Reſpon. de hoc eſt tex.in. l. iubemus. C. e. vbi Bartolus ſumendo illaꝫl. dicit ꝙ parentes poſſunt emancipare filios abſentes impetrato reſcripto principis ⁊ eorum accedente conſenſu. Item infantes. ſed eorum cōſenſus nō requiritur.Utrum autem pater in aliquo caſu teneaturemancipare filium? Reſpondeo ꝙ non regulariter: quia patria poteſtas eſt inextimabilis. ff. de lega. j. l. filiuſfamilias. Similiter nec filius poteſt cōpelli regulariter vt emancipetur a patre. Nam inhis que ſunt voluntarie iuriſdictionis: nō poteſtquid fieri altero inuito. vt in autenti. quibus modis naturales efficiunt̉ ſui. §. ſi v̓o. Fallit hoc. Primo ſi pater male afficit filium verberibus contrapietatem. Item ſi compellat eum peccare in corpus ſuum. Item ſi filius eſt arrogatus impubes.⁊ pubes factus: probat non ſibi expedire eſſe arrogatum. Item ſi pater agnouit ſibi relictum legatum. vt emanciparet filiuꝫ. ⁊ in iſtis caſibus tenetur pater filium emancipare. vt no. Azo in ſūma.C. de emanci.An autem emancipatio ſit pena vl̓ honor. Reſpon. Bartolus in dicta. l. quidam. dicit ꝙ emancipatio quo ad quid eſt honor. quia ſoluitur patria poteſtas. quo ad quid eſt pena cum filius adoptiuus ſpolietur totaliter a ſucceſſione. vt. l. cumin adoptiuis. C. de adop.¶ An autem pater poſſit filium emancipare perprocuratorem? Dic ꝙ ſic. vt notat Bartolus in.l. gaius. §. forſitan. de libe. ⁊ poſt. vide de hoc sͣ.Adoptio.Quero an filiꝰ emācipatꝰ reuocet̉ ī ptātē patriāꝑꝑ alimēta nō p̄ſtita patri: ſicut libertꝰ reuocat̉ inm iiij