Si quad. pau. fe. di.Liber. x.I I
fuerit ſeruus tuus. poteris ne agere contradn̄m qͦndā ſerui tui nūc ex illo delicto Et reſpon. dn̄s iuſt ꝙ iā finita ē illa actio q̄ pͥmocōpetebat. Deducta eſt em̄ in eū caſū a qͦ nōpoterat inciꝑe. ⁊ qͣꝫuis poſtea illū ſeruū alienaueris adhuc nō poteris ꝯtra eū ſic̄ nͨ poterit ſeruꝰ alienatꝰ vl̓ manumiſſus ī quē dominus ſuꝰ deliquerat agere ꝯtra ip̄m. ⁊ hͦ d.Sed veteres ⁊c̄. Dixi vob̓ qͣl̓r dn̄s ꝯuenit̉act. noxali. ⁊ qͣl̓r poterit ſe liberare dādo ſeruum ꝓ noxa. Hoc etiā habebat olim locū īfilijs vtriuſqꝫ ſexus. Noua aūt ꝯſtitutio recte reſpuēdo hāc aſperitatē exiſtimat ⁊ ſtatuit hͦ ſolū in ſeruis bre locū. ⁊ maxime qꝛ veteres legū actores ſcripſerūt filioſſa. ꝓ dilictꝭeoꝝ conueniri poſſe.Si quadrupes pauꝑieꝫ feciſſe dicat̉.¶Ubrica iſta bn̄ ꝯtinuat̉ in apparatu hͦ excepto. qꝛ loco illiꝰ ꝟbi ex maleficijs ſeruoꝝ ꝓpter q̄ maleficia ſerui dant̉ ꝓ noxa. qd̓ verbū ponit̉ in pͥncipiotituli p̄cedentꝭ. poni in pͥnci. iſtiꝰ ti. illud verbū aīaliū noīe. vn̄ dic̄. Aīaliū noīe ⁊c̄. Queſiui a legiſlatore qͣl̓r ꝯueniamur noīe aīaliūque rōne carēt ſi damnū dederint. Et rn̄. ꝙſi aīal rōne carens laſciuia vl̓ feritate dānūdederit vl̓ pauꝑiem fecerit alicui. poterit cōtra te agi act. noxali de pauperie. Que qͥdēact. deſcēdit ex. l. xij. tab̓. poteris tn̄ liberaridando illud aīal ꝓ noxa. Sed dn̄e qͣl̓r aīalirrōnale pōt dare damnū aut pauperiē facere. Et ip̄e rn̄det. Frater ſi equꝰ tuus calcitroſus calce ꝑcuſſerit. aut bos tuꝰ ſolitus cornū ꝑcutere cornu ꝑcuſſit. ⁊ dānū dant ⁊ pauperiē faciūt. ⁊ ꝓpter hoc locū hꝫ hec acti. ẜmꝙ de hͦ in ꝓxi. §. apparebit. Hec aūt actio ⁊c̄.Queſiui a dn̄o iuſt. Dn̄e ꝓ deo dicatis mihi vtꝝ hec act. locū habeat in oībꝰ aīalibusq̄ rōe carent ⁊ rn̄. Fr̄. hec act. locū hꝫ in oībꝰaīalibꝰ q̄ carēt rōe. dūmodo ꝯͣ naturā ſui generis ⁊ ꝯſuetudinē moueant̉ ⁊ alicuidamnū dederint. ceterū ſi ex naturali ſeritate alicui damnū dederint. ceſſat hec actio. vnd̓ ſivrſus a dn̄o ſuo fugerit ⁊ alicui nocuerit vl̓pauperiē fecerit nō pōt dn̄s eiꝰ qͦndā ꝯueniri. qꝛ ex qͦ fera euaſit deſinit eſſe dn̄s. Pauperies ⁊c̄. Dn̄e ꝓ deo exponatis ⁊ dicatis mihi qͥd ē pauꝑies. Et rn̄det. Frater. pauperies eſt damnū ſine iniuria. Aīalia aūt irrationabilia que rōne carēt nō pn̄t iniuriam fa
cere. qꝛ iniuria ꝑtinet ad noxalē act. Ceterūſciendū eſt ⁊c̄. Iam dictū eſt ſupra ꝙ nō habet act. noxalis de pauperie locum niſi aīal̓fuerit ſine rōne ⁊ cōtra naturā ſui generꝭ nocuerit. Et ſcire debetis ꝙ edilicio edicto ꝓhibitū ē ne quis habeat canē verrē vl̓ aprūvl̓ aliud aīal qd̓ tranſeūtibꝰ nocere poſſit eaꝑte qua vulgo iter ſit ⁊ ſi babeat ⁊ illud aīalibero homī nocuerit condemnabit̉ ille qͥillud animal habuerit inqͣꝫtū iuſtum viſumfuerit iudicanti non habendo deformitatiseſtimationē. quia deformitas humani corporis eſtimari nō pōt. Si aūt in alijs rebꝰdederit damnū condemnabit̉ in duplum.Preter has aūt ⁊c̄. Scire debetis ꝙ qn̄ aliquod aīal nocituꝝ ꝯtra naturā ſui generiseſt in eo loco quo vulgo iter ſit preter act. infactū que deſcendit ex edilicio edicto. ſimil̓rhabet locū ꝯtra eū act. noxalis de pauperievtilis. ſed dn̄e ſi ſic eſt ergo datis vos duasact. ꝓ eodem delicto. Frater verū eſt. Cumem̄ plures ſint act. penales ex eodeꝫ delictodeſcendentes vna alteram concurſu nō tollit. Et hoc dicit.ſDe his ꝑ qͦs agere poſſumus.Unc admonēdi ⁊c̄. Dictū eſt ſuprade his qͥ ꝓ ſeipſis Hic aūt agit iuſt.de illis qui ꝓ alijs iudiciū ſuſcipiūtvel agunt dicens. Nūc admonēdi ⁊c̄. Acceſſi ad dn̄ꝫ iuſti. ⁊ queſiui ab eo. Dn̄e quis eſtille qui poteſt ꝓ alio agere. Frater dicit ipſe.Scire debes ꝙ licitū eſt cuilibet nomīe ſuoage vl̓ nomine alieno. Nomine ſuo ſicut ꝓfacto ſuo. nomine alieno veluti nomine procuratorio vl̓ tutorio vl̓ curatorio. ⁊ ſic ſeruatur hodie. Olim autem potuit quilibet agere nomine ſuo ſed non nomine alieno. niſiin caſibus poſitis in litera. ⁊ quia antiquitas iſta modernis dura videbat̉ ⁊ magnaꝫafferebat incōmoditatem ꝙ alieno nomineagere non licebat. eo ꝙ multis de cauſis impediebantur homines quominus res ſuas exequi poſſent. Propterea ceperunt homines per procuratores litigare. hoc dicit.Procurator ⁊c̄. Acceſſi ad dn̄m iuſtinianū⁊ queſiui ab eo ſi procurator debeat inſtituicertis verbis ⁊ preſente aduerſario. ⁊ reſpōdet dominus Iuſtinia. dicens. ꝙ certa ⁊ ſolennia verba non oportet eſſe quibus ꝓcurator conſtituit̉. ſed ꝑ qͥcunqꝫ ꝟba conſtitui