Prohemium
N nomīe domuniHanc rubricaꝫ diuide in quatuor: ꝑtes. In prima ꝑte inuocat̉ nomēdn̄i. In ſcd̓a ponūt̉ noīa dignitatū ꝓpria etappellatiua. In tercia dicit̉ qͥbꝰ dirigit̉: qͥaiuuenibꝰ gr̄a principis: hic liber inſtitutionū appellat̉. In qͣrta ponit̉ quedā rubricaſpecialis ad hāc. ſcꝫ ibi inſtitutionū ſeu elementoꝝ: Ex prima nota nomē dn̄i inuocādū. Ex ſcd̓a nota noīa iuſtiniani Ex tercianota ꝙ occaſione rudiū fuit factus iſte liber: ex vltima rōne ꝙ iſte liber appellat̉ īſtitutionū ſeu elementoꝝ. Singula vocabula expone vt in gloſa dn̄i accurſij.MperatoriaTotū iſtud ꝓhemiū pōt diuidi in nouē ꝑtes principales. In prima forma caſumImꝑator iuſtinianus fecitpͥmo fieri vnū codicē quē nō habemus: ſꝫnouū loco illiꝰ ex tribꝰ codicibꝰ antiqͥs. ſcꝫhermogeneo: theodoſiano ⁊ gregoriano. ⁊ex alijs extrauagātibꝰ ꝯſtitutōibꝰ ſacrꝭ a ſevel ab alijs pͥncipibꝰ cōpoſitꝭ. Scd̓o fecit fieri libꝝ digeſtoꝝ ſeu pandectaꝝ ex antiqͥsvoluminibꝰ deſꝑatis. Tercio fecit fieri librū inſtitutionū ꝑ tres ſapiētes .ſ. tribunianū. theodo. dorotheū. Cōtigit aūt qͣdā dieꝙ venit an̄ pn̄tiaꝫ iuſtiniani qͥdaꝫ laicꝰ quitracto pileo ⁊ flexis genubꝰ ī pn̄tia dn̄i iuſtiniani talia ꝟba dixit. Dn̄e nō habeatis promalo id qd̓ vobis dicā. Imꝑator ridēs dixit. Dicas mihi qͥd tibi placebit: nō moleſte ferā. Dicit illi laicus. Dn̄e imꝑator vald̓miror ex eo ꝙ facitis: ⁊ om̄es etiaꝫ mirant̉.vos eſtis miles ⁊ qͥlibet imꝑator eſt miles.vt. ff. de teſta. mili. l. i. vbi imꝑator alios milites appellat cōmilitones: Ex quo gͦ eſtismiles armis debetis intēdere ⁊ nō legibus⁊ tamē ꝯtrariū facitis: qꝛ legibus tm̄ intendit is. Feciſtis em̄ fieri vnū codicē ex antiquis tribꝰ codicibꝰ: ſcꝫ Hermo. theo. ⁊ grego. ⁊ ex alijs extrauagātibꝰ ꝯſtitutionibus.Itē feciſtis cōpilari libꝝ digeſtoꝝ ſeu pandectaꝝ ex antiquis libris deſperatis: Iteꝫprecepiſtis tribꝰ viris ꝑitis. ſcꝫ tribunianotheodo. ⁊ dorotheo. vt librū in ſtitutionuꝫcōponerent. Dicite gͦ mihi qͣre hoc facitis.
⁊ quare intenditis legibꝰ tm̄ ⁊ nō armis cūſitis miles: ⁊ ſic armis debetis intendere: vtC. de iure deliberādi. l. fi. circa p̄ncipium.Ad hoc rn̄det benigne imꝑator aſſignansduo tꝑa .ſ. tp̄s belli ⁊ tpͣs pacis. Et dicit filimi ſic tibi rn̄deo. Decens eſt vt qͥlibet imperator ſit munitus his duobꝰ tꝑibꝰ .ſ. armis⁊ legibꝰ: ⁊ hoc ideo: qꝛ ſi his duobꝰ tꝑibꝰ eſtmunitus imꝑator: vtrunqꝫ tp̄us recte poterit gubernare: ⁊ tp̄us belli ⁊ tp̄s pacis. Nātempus belli gubernabit ꝑ arma ⁊ vſuꝫ armoꝝ: ⁊ ſic efficiet̉ victor ⁊ triumphator. Tēpus aūt pacis gubernabit ꝑ legē ⁊ vſum legis: ⁊ ſic puniet maleficia delinquentiū: ⁊ ꝑhoc fiet religioſiſſimus ⁊ ſanctiſſimus maleficia puniēdo qꝛ valde religioſum eſt ⁊ ſāctū punirę maleficia ſeu malefactores: Ethoc in prima ꝑte vſqꝫ ibi. Quoꝝ ¶ Quorū. Incipit ſecūda ꝑs in qua ſic forma caſūAdhuc ſtabat laicus ante principē: ⁊ iterūqueſiuit: dn̄e imꝑator dicite mihi ſi quilibꝫimꝑator debeat eſſe munitus his duobustꝑibus. ſcꝫ armis ⁊ legibꝰ: ⁊ vos dn̄e iuſtiniane qͣl̓r eſtis munitus his duobꝰ tēꝑibus.Rn̄det mixtim: certe ſū vtroqꝫ tꝑe munitꝰ.ſcꝫ armis ⁊ legibꝰ. Naꝫ circa arma ꝓbe mehabui: ⁊ circa leges diutius vigilaui. ⁊ hocin ſecūda ꝑte vſqꝫ ibi. Et bellicos ¶ Et bellicos quidē ſudores noſtros. Incipit tercia ꝑs in qua ſic forma caſū. Et ſtabat adhūc laicus corā principe iuſtiniano imꝑatore ⁊ dicebat. Dicite mihi qͣl̓r circa armavos habuiſtis probe. qꝛ diciſtis sͣ. ꝓximo. §ꝙ circa arma vos habuiſtꝭ ꝓbe: ⁊ qualitercirca leges: qꝛ ſupͣ ꝓximo dixiſtis ꝙ circaleges diutius vigilaſtis. Iuſtini. rn̄det dicens primo qualiter circa arma ſe habuit.Et dicit ſi vis ſcire qualiter circa arma mehabui: queras inimicis meis qͦs ſubiugaui ⁊ ſuꝑaui ⁊ deuici. Et queras oībꝰ de prouincia que appellat̉ affrica. Quia debes ſcire ꝙ antiquiſſimo tꝑe illa ꝓuincia ſcꝫ affrica ⁊ alie innumerabiles ꝓuincie erant ſubiecte imperio romano ⁊ romani ꝑdiderūtillas ꝓuincias: ⁊ ſteterūt ille ꝓuintie longiſſimo tꝑe extra iuriſditionē romanoꝝ. ſcꝫ ꝑſpaciū centūqͥnqꝫ annoꝝ: ⁊ tandē ego iuſtinianus ꝑ meā probitate valentiam ⁊ ſapiētiam recuꝑaui eas ⁊ ſubieci imꝑio romano: ⁊ hͦ in tercia ꝑte vſqꝫ ibi. Om̄es
A 2