¶ Liber. III IDe actionibus

trinitatis de actionibꝰ pretorijs pre udicialibus. Primū exemplū ē de actōne in reꝫ ꝑquā querit̉ an aliqͥs ſit liber vl̓ ſeruus ſimpliciter. Scd̓m exemplum eſt in actione ꝑquā vendico te in libertū meū. Hec em̄ actōeſt p̄toriā ⁊ realis ⁊ p̄iudicialis. Terciū exēplū eſt in actione quā te dico filiū meuꝫ eſſe⁊ heredē vēdico te in filiū. tu aūt econtra viriliter te defendis. hec em̄ actio ſil̓r ē realis⁊ pretoria ⁊ preiudicialis. Scire tn̄ debetisꝙ vna iſtaꝝ triū actionū fere legittimā habet cauſam .i. fere eſt ciuilis. illa ſcꝫ qͣ queritur an aliquis ſit liber vl̓ ſeruꝰ. Certe auteꝫdue bn̄ ſunt p̄torie. Hoc dicit. Et nota h̓ qquatuor reperiunt̉ actiones p̄iudiciales. q̄rū due ſunt p̄torie mere. tercia ē mere ciuil̓.quarta ē fere ciuilis. Prime due ſūt actio inrem qua vendico aliquē filiū meū ⁊ actio qͣvēdico aliquē in libertū meū. Tercia aūt p̄iudicialis que ē mere ciuilis ē petitio bereditatis. Quarta aūt que eſt fere ciuilis ē actioqua vēdico aliquē in ſeruū meū. Sꝫ dn̄e ꝓdeo que ē ratio ꝙ due prime ſunt p̄torie. tercia eſt mere ciuilis. Frater hec ꝓprie actio īrem ẜm ius ciuile cōpetit ei qui ē dn̄s rei petite de iure gentiū vel ciuili. Hoc aūt nō eſtreꝑire in duabꝰ primis actionibꝰ. Patronꝰem̄ nō dn̄s liberti ſed ſolū ius habet patronatus in eū. Simil̓r pater nō ē ꝓprie dn̄s filij. ſꝫ magꝭ habet poteſtatē qͣꝫ dn̄ium in filioHereditas aūt ē res que de iure gentiū velciuili pōt dn̄o noſtro ſubijci. ⁊ ꝓpter hoc dicit̉ ꝙ tercia ē ciuilis. Simil̓r ⁊ ſeruus dn̄onoſtro ſubijcit̉. vnde quarta actio ſimil̓r dicit̉ ciuilis niſi aliud conſtaret. Sꝫ quid ēillud. Frater qꝛ in ea nō contingeret diſcernere inter re petitā ⁊ ꝑſonā a qua res petit̉ ⁊ꝓpterea dicit̉ fere ciuilis. Hoc em̄ ē vnde deillis quatuor que in ciuilibꝰ queſtionibusꝯſiderant̉ vt habes notatū ſuꝑ illo ꝟ̓bo fere. que notula deficiebat dn̄o Gui. Et ꝓpterea in his q̄ hic recitant̉ fecit magnā ſolennitatē ⁊ mirabiliter repp̄hēdebat notatorem.Sic itaqꝫ diſcretis ⁊c̄. Inter omēs pͥncipales diuiſiones actionū hec pͥncipalior eſt .ſ.ꝙ actōnes aūt ſūt in re aūt in ꝑſonā. Hec eīdiuiſio locum habet in iureciuili ⁊ in iure p̄torio. Cum igit̉ ſuperius dictū ſit ꝙ actiones quedam ſunt in rem ⁊ quedam in ꝑſonam. ⁊ etiam que ſunt reales ⁊ que ꝑſona-

les. ⁊ hoc ſiue ſint ciuiles ſiue p̄torie. SiItaqꝫ diſcretis ⁊ diuiſis actionibꝰ ſcꝫ ꝙ q̄dāſūt in rē ⁊ q̄dā in ꝑſonā neceſſariū eſt naturāvtriuſqꝫ videre. Natura aūt actionis realis eſt vt ꝑ eam petat aliquis rem ſuam ſibireſtitui. Iſta autē natura realis non tangitur hic niſi in fine. §. Quaſi incidēter vbidicit̉ qͣꝫuis ſit aduerſus eos hec in rē actioper quam aliquis rem ſuam petat Naturaaūt actionis perſonalis eſt vt per eam petat quis rem alienam ſibi dari. Eertum eſtergo aliquem non poſſe petere rem ſuam ꝑactionem ꝑſonalem per quam perſonalemdicat aduerſarium dare oportere. quia qd̓meum eſt meum amplius fieri non poteſt.ſed dare eſt accipientis facere. quare nō poterit aliquis agere ad rem ſuam petendamactione perſonali. quia intendit aduerſarium ſuum dare oportere. hoc verum eſt cōmuniter loquendo. In quibuſdam tamencaſibus poſſum petere rem meam per actionem ꝑſonalem vt patet in conditione furtiua. Quamqͣꝫ em̄ hoc regulariter ſit verumꝙ actione ꝑſonali non poſſit quis rem ſuam petere. in odium tamen furti eſt ſtatutum contrarium in hoc caſu vt ſcilicet contra fures ſi actio fuerit ad petitōnem dupliſi ſit furtū nō manifeſtuꝫ vel ad quadruplum ſi manifeſtum competat dn̄o ad remſuam recuperandam conditione furti. queeſt ꝑſonalis actio non obſtante ꝙ dn̄s reieſt ⁊ eam poteſt vendicare. Hoc dicit. Sꝫvidet̉ in principio ꝙ dicat falſum dicens ꝙab alio qͣꝫ a fure non poſſet aliquis rem ſuam petere actione ꝑſonali. In actione em̄cōmodati depoſiti ⁊ ſimilibus bene petit aliquis rem ſuaꝫ actione perionaⁱi. Frater īhis actionibus competit actio perſonalis.ad hoc vt ſibi tradat̉ ⁊ non vt ſibi detur vtpatet in glo. videtur etiam ꝙ non ſit in odium furum ꝙ pluribus actionibus teneantur ſcꝫ reali ⁊ ꝑſonali. Bene em̄ video ꝙ cōtra alios qͣꝫ fures dantur plures actiones.veluti realis et perſonalis vt contra cōmodatarium. Poteſt em̄ qui rem ſuam commodauit actione cōmodati rem ſuam petere que eſt ꝑſonalis vel rei vendi. ſic etiam video in pignora. actione ꝙ ſoluto precio poſſit dn̄s rem ſuam petere actio. pignora. queeſt ꝑſonalis vel rei vendica. qͣꝫqͣꝫ non ſit ei