Liber II IIDe actionibus
ſanum conſilium illam rem vendicare dūalia ſibi. competit actio. eo ꝙ ſi alius probauerit ſe dn̄m rem ſuam amittet. dicunt tn̄ qͥdam ꝙ licet ei a quo res petit̉ queſtionemdominij referre abſqꝫ iuſt. īmo certe introductum eſt in odium furum ꝙ teneanturactio. reali ⁊ ꝑſonali que infamat. Sed domine nōne dicit. l. ꝙ ceſſat infamia in conditionibus. vt. ff. de act. ⁊ obli. ceſſat. frater igͦminia iur. ceſſat ſed nō facti. De facto infamat conditio furtiua. ⁊ ſi non de iure. vndedicit̉ alibi ꝙ conditio furti nō competit liberto contra patrē. ⁊ hoc qꝛ infamat de fciō⁊ ſic intellligo illā. l. ff. de obſe. pa. preſtand.Dn̄s Iaco. dixit ꝙ legū conditores non fuerunt contenti ꝙ fures eſſent infames d̓ iure tm̄. ſed etiam voluerūt ꝙ eſſent infamesde facto. ⁊ ꝓpterea inuente ſunt contra eosdue actiones. ſcꝫ act. furti que infamat deiure. vt. ff. de fur. l. Sicut pōt. ⁊ cōditio fur.que infamat de facto. Adhuc contra ſolutionem ſupra in princi. dicam ſic. Oppono: actio directa depoſiti infamat quia cum illaactione agit̉ quaſi de ꝑfidia. ⁊ ſimiliter penalis eſt in quatuor caſibus. veluti quando aliquis deponit cauſa incēdij. ruine naufragij vl̓ tumultus. ⁊ ſimil̓r actio manda. directa infamat. ⁊ iſte dant̉ ei vt dictū eſt ſupͣ.in prima oppoſitōne cui datur rei ven. ⁊ ſicprima reſponſio nulla. Frater dicit dn̄s iaco. vt ceſſent om̄es iſte anguſtie dic ꝙ nunqͣꝫ comperies ꝙ reus qui nō habet cauſamab actore teneat̉ actione ꝑſonali ad rem reſtituendam preterqͣꝫ in fure ⁊ ſic ceſſant oppoſitiones de depoſito ⁊ cōmodato ⁊ ī alijsex ꝯtractu vbi inter reū ⁊ actorem naſcituractori actio ꝑſonalis. Inqͣꝫtum tn̄ fere dn̄srei eſt dat̉ ſibi vēdicatio. Appellamꝰ aūt ⁊c̄Iā dicta eſt natura realiū actionū ⁊ ꝑſonaliū qꝛ realis dat̉ ad rem ſuā ꝑſequendam. ꝑſonalis aūt ad debitū. Modo qꝛ de realibꝰ⁊ ꝑſonalibꝰ dixerat actionibꝰ dn̄s iuſt. Advberiorē eoꝝ doctrinā plus de illis in lr̄a p̄ſenti determinat. ⁊ dicit ꝙ appellamꝰ actōesin rem vendicatōnis. ⁊ ideo vbi in. C. ⁊. ff.tractat̉ de realibꝰ actōibꝰ ab illis qui erāt legū cōpoſitores ītitulant̉ ti. de rei ven. Actiones aūt in ꝑſonā qͥbꝰ dare vl̓ facere oportere aliqͥd intendimꝰ vocamꝰ ꝯditiōes. ⁊ itaoēs actōes ꝑſonales de md̓o ꝯditōnes pn̄t
dici. ⁊ hoc erat olim conſonū effectui actionis in ꝑſonam. ſed hodie nō eſt ita. In actionibꝰ em̄ ꝑſonalibꝰ olim fiebant denūciationes que fiebāt ꝑ verba ſolennia in actioneꝑſonali tm̄. ⁊ quicūqꝫ cadebat a ſillaba cadebat a cauſa. Alijs modis exponit̉ iſta denunciatio in notula. ſꝫ hodie ceſſant iſte denunciatōnes. ⁊ ꝓpterea vocant̉ abuſiue actiones in ꝑſonā. Sequēs illa diuiſio ⁊c̄. Dicit gloſator ⁊ male ꝙ hic ponit̉ quarta diuiſio. Si em̄ loq̄mur de principalibꝰ diuiſionibus que tradunt̉ a p̄deceſſoribus noſtrꝭnon eſt niſi tercia pͥncipalis. Prima em̄ fuit hec. Actionū quedā ſunt in rem ⁊ quedāin ꝑſonā. ſcd̓a fuit hec. Actionū quedaꝫ ſūtciuiles ⁊ quedā pretorie. tercia aūt principalis eſt diuiſio iſta. cōnumerando aūt ſubdiuiſiones prehabitas cū prīcipalibꝰ diuiſionibus. hec eſt quarta diuiſio. Prima em̄ fuit hec q oīs actio aut eſt in rem aut in ꝑſonam. Scd̓a hec eſt. oīs actio aut eſt ciuilisaut ē pretoria. Tercis hec eſt. Pretoriaruꝫalia in rem alia in ꝑſonā. Quarta hec ē. omnis actio ꝑſonalis p̄toria aut eſt penal̓ autnon penalis. Quinta hec eſt. pretoria in rēaut eſt p̄iudicialis aut nō ē p̄iudicialis. Ethecde qͣ agimꝰ in pn̄ti eſt ſexta. Supponendo gͦ ꝙ ſit tercia diuiſio pͥncipalis venio adcaiū in hūc modū. Poſt duas diuiſiōes pͥncipales de qͥbꝰ ſupͣ dictū eſt ponit hic iuſti.terciā diuiſionē pͥncipalē. ⁊ eſt talis diuiſio.Inter om̄s actōes de mūdo quedā ſūt īuēte cauſa rei ꝑſequēde. ⁊ q̄dā cauſa ꝑſequēdepene. ⁊ quedā mixte tā gratia rei ꝑſequendeqͣꝫ pene. Rei ꝑſequēde cā inuēte ſūt oēs reales actōes ⁊ fere oēs ꝑſonales que ex contractibus naſcunt̉. veluti cū aliquis pecuniaꝫmutu am vel in ſtipulatum deductaꝫ petit.Et de hoc etiam potes hr̄e exemplū in commodato ⁊ mandato etiam ꝓ ſocio ⁊ in actione ex empto ⁊ vendito ⁊ locato ⁊ cōductoꝑſonales que ex contractibꝰ naſcunt̉ ideodixi ad differentiam illarū que ex delictꝭ naſcunt̉. Fere aūt ideo dixi ꝓpter quandā actionem perſonalem que ex contractu procedit. ⁊ tamen in quatuor caſibus eſt perſecutoria rei ⁊ pene. Hec autē eſt actio depoſitiSi em̄ rem meam penes te depoſuerim cāincendij vel ruine vel tumultus vel naufragij ⁊ poſtea non vis mihi eam reſtituere