De ob. que ex qua. ma. na¶ Liber IIII

⁊ nobis non tamē tantū debet iniuria ſuaeſtimari qͣꝫtū iniuria facta nobili ad. l. auteꝫinductā ꝑ ꝯtrariū. ff. eo. l. ſꝫ nō eſt equū. Rn̄det ſic exponēdo. l. ſed nō eſt equū ꝓ maioriꝑte qͣꝫ ꝓ qua dn̄s eſt damnatiōeꝫ fieri. Hocſic intelligo ꝙ quilibet dn̄oꝝ habebit dimidiam emende reſpectu facto ad ſuū totum.Si em̄ ſeruus cui facta eſt iniuria totus fuiſſet nobilis. eſtimaret̉ iniuria ſua. xx. ſolid̓.ſed qꝛ nō eſt niſi dimidius eſtimabit̉. x. ⁊ itaeſtimatio nobilis viri deducit̉ ad ſuū totuꝫaut illud eſtimabit̉ habito reſpectu ad diuturnitatē. Si aūt ſeruus cui facta eſt iniuria nō valeat. x. Cū ergo nō habeat niſi medietatē in ſeruo ſuo nō eſtimabit̉ qͥnqꝫ. alijſaūt modis ſoluit̉ ibidē. Sed qͥd ſi fiat iniuria ſeruo in quo aliqͥs habet vſumfructuꝫcui cōpetit actio iniuriarū. Et rn̄det̉ ꝙ dn̄eꝓprietatis. Sed pone ꝙ alicui libero homīqͥ tibi bona fide ſeruiat fiat iniuria. dabiturne tibi actio iniuriarū. Et reſpōdet̉ ꝙ nō ſꝫſibi. ⁊ hoc verū eſt nui in ꝯtumeliaꝫ tui dn̄icui bona fide ſeruit ſit vulneratus vl̓ pulſatus. Idē eſt in ſeruo alieno tibi bo. fi. ſeruiēte. vt tunc ꝓ iniuria ei facta tibi ꝯcedat̉ actōiniuriarū qn̄ in ꝯtumeliam tui iniaria fueerit ei facta. ⁊ hec ſūt que in lr̄a ꝯtinent̉. Pena aūt iniuriaꝝ ⁊c̄. dixi iuſt. Dn̄e dicatꝭ mihi quę pena imponit̉ ꝓ iniuria in actione īiuriaꝝ ⁊ ipſe notat mihi antiquas fabulasdicens ꝙ antiquitꝰ imponebat̉ vna pena ꝓiniuria ꝑ. l. xij. tab̓. ⁊ alia ꝑ pretores. Poſteaſcd̓a. ⁊ vt breuiter dicā membꝝ ꝓ membroꝓpter autem os fractū. vt ſi aliqͥs in ore percuteret̉ ita ꝙ ſanguis vndiqꝫ flueret. ẜm dominū Guid. ſunt pecuniarie pene ꝯſtituteꝓpterſ veteꝝ paupertatē. qꝛ ita pauꝑes eranttūc ꝙ ſatis puniebant̉ ꝑ os fractū ſi paruꝫde pecunia ſoluerent. Maluerūt em̄ tūc tēporis ſuſpendi qͣꝫ aliquid d̓ pecunia ſua dare. vl̓ poteſt hoc qd̓ dicit ꝓpter nimiā pauꝑtatē veterū referri nō ad ꝓximū dictū ſed adaliud qd̓ dicit erat pena talis. Quia em̄ itapauꝑes erant olim ꝙ nō habebāt pecuniāvnde ſatiſfacere poſſent membꝝ ruptū ⁊ ꝓpter hoc fuit ſtatuta pena taliōis ſed poſteapretores circa naturā iniuriarū tractantesſtatuerunt ꝙ ꝓ iniuria agat̉ ciuiliter. ⁊ tuncdebet iudex intantū condemnare iniuriantem qͣꝫti ille cui fit iniuria. iniuriam ſibi fa-

ctam eſtimauerit vel minoris ſcd̓m ꝙ ſibiequū viſum fuerit dicit etiā iuſti. ꝙ pena legis. xij. tabu. in diſſuetudinē abijt. pena aūta pretoribꝰ introducta hodie habet locum.nam ẜm qualitatē ꝑſone cui fit iniuria creſcit vel minuit̉ iniurie eſtimatio. ⁊ hoc dicitSed ⁊ lex corne. ⁊c̄. Scire debes ꝙ ꝓ om̄iiniuria de md̓o debet agi actiōe iniuriaruꝫex. l. cor. de iniurijs qd̓ ꝯtingit in tribꝰ cafibus. puta ſi aliquis dicat ſe pulſatū veberatum vel domū ſuā vi introitam ⁊ appello domū tuā ſiue ꝓpria tibi fuerit ſiue locata ſiuegratis ꝯceſſa. ⁊ hoc dicit. Atrox iniuria ⁊c̄.Intelllexi dn̄e iuſti. ſuꝑius fieri mentioneꝫde atroci iniuria. ſed dn̄e qual̓r cognoſcamattrocem iniuriaꝫ. Et ip̄e reſpon. dicens ꝙatrox iniuria quatuor modis cognoſcit̉. videlicet ex loco duplex ſcꝫ ex loco vbi fit vl̓ exloco vulneris. Iteꝝ ex facto. vt ſi aliqͥs vulneratus fuerit vel grauiter leſus. ⁊ etiā ex ꝑſona vt ptꝫ ex lr̄a. ⁊ hoc dicit. Parum reſert⁊c̄. Sciredebetis ꝙ nō refert vtrum atrox īiuria fiat filio familie an patrifa Equaliterem̄ dicit̉ atrox ⁊ hoc dicit. In ſumma dicendum eſt de om̄i iniuria ille qui patit̉ iniuriam poteſt agere de iniuria ſibi illata ciuiliter ſi voluerit vel criminaliter. Si aūt ciuiliter agat eſtimatione facta ẜm ꝙ ſupra dictū eſt iudex penam reo irrogabit. Si aūtcriminaliter. tunc extraordinaria pena reoeſt imponēda. Hoctamē vult ſemꝑ obſeruare dn̄s Iuſti. quia illuſtres ⁊ ſuꝑilluſtres īiurias ſibi illatas ꝑ ꝓcuratores agere poſſint tam criminaliter qͣꝫ ciuiliter ẜm tenorēꝯſtitutionis leonis quā habes. C. eo. l. finali ad quam recurre. Non aūt ſolū ⁊c̄. Scire debes ꝙ non ſolum tenet̉ actione iniuriarum qui fecit iniuriam. ſed ⁊ ille qui ꝓcurauit vt ab alio fieret. ⁊ hoc dicit. Hec actio⁊c̄. Si aliquis fecerit mihi iniuriam ⁊ egodiſſimulauerim. ſi peniteam poſtea ⁊ velimagere iniuriarum non poſſum. ⁊ hoc. d.¶ De obligationibus que ex quaſi maleficio naſcuntur.Uia de obligationibꝰ que ex maleficio naſcunt̉ dictum eſt. ſequit̉ deobligatōibus que ex quaſi maleficio naſcunt̉. ⁊ ꝓpterea ꝯuenienter ponit̉ hicrub̓. de obliga. que ex quaſi malefi. na. Siiudex ⁊c̄. In toto titulo iſto nihil aliud dicit̉

L