Liber IIL
De le. acqui.
ſi alicui conuiciū aliqd̓ dictuꝫ fuerit. Itemplus dico ꝙ ſi aliqͥs vellet poſſidere bōa alicuiꝰ tanqͣꝫ bona debitoris ſui ſciēs euꝫ nihilſibi debere iniuriā cōmittit. Idē dico ſi aliquis ad infamiā alicuiꝰ libellū cōpoſuerit̉aut ediderit iniuriā cōmittit. ſi aliqͥs pudicitiā alicuiꝰ bone matrone attēptauerit velmatrifa. aſſociatus ſuerit vel pretextatū. ſcꝫfeminā affectatus fuerit. ⁊ alijs pluribꝰ modis. hoc dicit. De p̄textata aūt. de qua ī iſtotitu. fit mētio. antiqui diuerſas fabulas notauerūt. ſꝫ dn̄s Io. ⁊ eius ſequaces dicebātꝙ hoc nomē p̄texta habuit ortū a qͦdam nobiliſſimo iuuene filio ſenatoris. Referebatem̄ ꝙ quidā nobiliſſimꝰ vir quēdā filiū habebat. xiiij. an. vel. xv. Contigit aūt ꝙ quadam die ſecutꝰ fuit patrē ſuū ad capitolium⁊ ibidē cū pr̄e ſuo interfuit. vbi pater eiꝰ cumalijs ſenatoribꝰ de ſecretis vniuerſi orb̓ tractauerat. Finito ꝯſilio cū iſte tanqͣꝫ puer reuerteret̉ domū mater eiꝰ queſiuit ab ip̄o vnde veniſſet. Qui reſpondit ꝙ fuit cuꝫ patreſuo in ꝯſilio vbi pater eiꝰ cū vniuerſis alijsſenatoribus tractauerat de ſecretis multisMox mater eiꝰ more mulierū cepit a puero ꝑſcrutari quid in conſilio illo. ⁊ de qͦ tractaſſent. puer iſte qͣꝫqͣꝫ iuuenis nihilominꝰdiſcretus cogitās qꝛ nō eſſet bonū cōſiliuꝫſenatoꝝ matri reuelare. cepit dicere matriꝙ totū ꝯſiliū fuiſſet qual̓r pater eiꝰ pullosmatris ſue poſſet diſſipare. qꝛ multos habe̓bat. Domū aūt reuertente pr̄e ſuo incōtinēti dixit ei mulier inflāmata. Bene ſcio quidin cōſilio veſtro feciſtis hodie. Machinati eſtis in mortem pulloꝝ meoꝝ. Dn̄a dixitſenator. quis tibi hͦ intimauit. Que reſpondit filiꝰ meus qͥ vobiſcū erat in conſilio. ⁊ totū cōſiliū audiuit ⁊ mihi retulit. Mox aūtpater diſcetionē filij nolētis cōſiliū ſenatoꝝꝓpter aliqua blandimēta matris ſue reuelare perpēdēs. accepit pueꝝ ⁊ dixit corā ſenatoribus ⁊ ſeriem illiꝰ facti eis narrauit. qͥ ꝓpter diſcretionē ſuā incontinēti puerū in ſenatorē elegerūt. ⁊ ꝓpter miraculū tāte diſcretionis in puero fecerūt ſibi fieri quandā veſtē que vocabat̉ p̄texta forte dicta a pr̄e ⁊ tegogis. que p̄ alijs veſtibꝰ eum tegebat eratforte quedā veſtis ampla q̄ tegebat oēs alias veſtes ſicut faciūt cappe noſtre. ⁊ poſteaſtatutū erat nobiliū romanoꝝ vt filij eoruꝫ
hac veſte vterent̉. Patit̉ aūt quis ⁊c̄. Supͣdictū eſt quot modis fit iniuria. modo vidēdū eſt qual̓r quis patit̉ iniuriā. Patit̉ autēquis iniuriā nō ſolū ſi aliquo p̄dictoꝝ modoꝝ ei directo fiat iniuria vtputa qꝛ cōuicium ei dictū fuit vel aliqͦ alio modo. ſꝫ etiamſi liberis eius quos in ptāte habet aliquo p̄dictoꝝ modoꝝ fiat iniuria pater dicit̉ paſſiniuriam. vn̄ ꝓ iniuria facta vni ꝑſone. qn̄qꝫ tribus qn̄qꝫ qͣtuor dat̉ actio iniuriarumveluti ſi facta fuerit iniuria filiefam. nuptedat̉ actio iniuriarū patri mulieris ⁊ etiammulieri ⁊ marito ml̓ieris. Sed qͥd ſi marito fuit iniuria facta pōt ne vxor agere ꝓ iniuria ſibi facta ⁊ ecōuerſo. Reſpōdet ꝙ nō.Equū em̄ eſt vxores a viris defendi. ⁊ nonmaritos ab vxoribꝰ. Quatuor em̄ ꝑſoīs cōpetit actio iniuriaꝝ ꝓ iniuria facta vni ꝑſone in tali caſu. Pone ꝙ aliqua filiafa. nupta filio meo ſit quā in ptāte habebā. huic ſifacta fuit iniuria cōpetit actio iniuriaꝝ nupte ⁊ mihi ſocero ꝓ iniuria facta nurui mee⁊ etiā filiofa. marito mulieris. ⁊ etiā pr̄i mulieris. Seruis aūt ⁊c̄. Supra dictū ē ꝙ patit̉ aliquis iniuriā nō ſolū ꝑ ſemetip̄m ſed ⁊ꝑ vxorē ſuam ⁊ liberos ſuos quos in poteſtate habet. Hec aūt oīa intelligere debesvera eſſe in liberis. Si em̄ alicui ſeruo fiatiniuria nō intelligit̉ fieri aliqua iniuria eoꝙ inſpecto iure ciuili ſeruo ꝓ nullo habentur. ſed dn̄o ſerui fit iniuria ꝓ iniuria factaſeruo ſicut ꝑ iniuriā factā vxori vl̓ liberꝭ iniuria fit marito vxoris ⁊ illi in cuiꝰ ptāte liberi ſunt. Solū em̄ in duobꝰ caſibꝰ ſit dn̄oiniuria ꝑ iniuriā factam ſeruo vl̓ ſi in cōtumeliā dn̄i aꝑte facta fuerit ſeruo iniuria licet nō atrox. Ceterū ſi aliquis cōtra ſeruuꝫtuū cōclamauerit ⁊ eū leuiter pugno ꝑcuſſerit dabit̉ tibi actio iniuriarū. ⁊ hoc d. Si cōmuni ſeruo ⁊c̄. Supra dictū eſt ꝙ ſi ſeruoalicuiꝰ qui in totū alicuiꝰ eſt fiat iniuria ꝙ īduobꝰ caſibꝰ actio iniuriaꝝ cōpetit dn̄o ſedpone ꝙ ſeruo cōmuni alicuiꝰ ſimplicis hominis ⁊ alicuiꝰ nobilis viri ꝓ equalibꝰ ꝑtibus fiat iniuria ex qua naſcat̉ actio iniuriarū. qual̓r debeat iſta iniuria eſtimari. Et reſpondet ꝙ nō debet fieri iniurie eſtimatioea ꝑte ꝓ qua quiſqꝫ eoꝝ dn̄s eſt. ſꝫ ex ꝑſoniſdn̄oꝝ hoc eſt dignitatibꝰ; hoc eſt dicere ꝙ licet humilis ꝑſona tātū habeat in ſeruo qͣꝫtū