Liber III
Qui. mo. re cōtr. obli.
cum tamē non teneat̉ magis intēdat diſtrahere negociū qͣꝫ cōtrahere eo ꝙ ſolutuꝫ intendit deliberare. ⁊ hec dicit ¶ Item is cui⁊c̄. Expeditꝭ duobus modis quibus re cōtrahit̉ obligatio. ſcꝫ ꝑ cōmodatū. Si eniꝫres alicui vtendi gr̄a det̉ .i. cōmodet̉ re obligat̉ ⁊ tenet̉ actione cōmodati. Sed diceretaliquis. dn̄e ſatis ptꝫ ſimilitudo inter illuꝫqui recipit mutuū ⁊ illū qui recipit cōmodatum. quia vterqꝫ re obligat̉. ſed ſi placetdicatis mihi que eſt differētia inter eos. frater dicit ip̄e dr̄ntia eſt. qꝛ qui mutuū recipitſit dn̄s rei mutuate ſi dn̄s fuerit ille qui reꝫſibi mutuauerit. qui aūt cōmodatum accepit. nō fit dn̄s rei cōmodate vnde tenet̉ reſtituere idē corpus qd̓ accepit. Dn̄e iuſti. dixi ego. Nunquid alia differentia inter eosreperit̉. vtiqꝫ dicit ipſe. Ille em̄ qui recipitmutuū re obligat̉. ⁊ ab illa obligatōne ꝑ caſum fortuitū nequaqͣꝫ liberat̉. ſecus in illo qͥrecipit cōmodatū quoniā is exactam cuſtodiam tenet̉ p̄ſtare circa rem ſibi cōmodatāſi tamē eam ꝑ caſum fortuitū amiſerit nō tenet̉. ⁊ hoc verū eſt niſi culpa ſua p̄ceſſit caſum illū. Sed dn̄e ꝓ deo ponatis mihi exēplū de culpa fortuitū caſum p̄cedente. Libenter dicit ip̄e. Si ego tibi cyphos meosargenteos cōmodauerim vt eis domi intervicinos tuos quos ad ꝯuiuium inuitaueras vtereris ⁊ tu eos tecum ꝑegre portaſti.ſi poſtea eos aliquo caſu fortuito amiſeristeneberis eo ꝙ tua culpa preceſſerit caſumillum. ⁊ hec dicit. ¶ Cōmodati ⁊c̄. Queſiui a iuſti. Dn̄e ꝓ deo dicatis mihi qn̄ dicit̉res ꝓprie cōmodata. Frater dicit ipſe. Restūc dicit̉ cōmodata ꝓprie eſſe. qn̄ nulla merces interuenerit qꝛ tunc ſi merces interuenerit diceret̉ potius locata vl̓ conducta qd̓non eſt in cōmodato. qꝛ cōmodatū debet eēgratuitū ⁊ hec dicit. ¶ Preterea. Hic ꝓ ſeqͥtur iuſt. qͣrtū modū quo ꝯtrahit̉ re obligatio dicens. ꝙ p̄ter p̄dictos modos re cōtrahit̉ obligatio. ſcꝫ in depoſitio. Un̄ ſi tu remtuā penes aliquē depoſueris ip̄e re tibi obligat̉ ⁊ cōpetit tibi actio. depoſitariꝰ non tenet̉ niſi de ſolo dolo ſubaudi ⁊ de lata culpade alio ꝟo nō. vn̄ ſi rē depoſitā ꝑ modicamculpā amiſerit depoſitariꝰ nō tenet̉. qꝛ ē qd̓imputet̉ deponēti. Sue em̄ facultati impuare debet ⁊ ꝯqueri qͥ rē ſuaꝫ cuſtodiendam
amico tradidit negl̓igenti. ⁊ hec dic̄. Creditor ⁊c̄. Nō ſolū dictis qͣtuor modis re cōtrahit̉ obligatio ſꝫ etiā creditor qͥ pignꝰ accepit a debitore re obligat̉. ⁊ tenet̉ de ea re r̄ſtituenda quā accepit pignoraticia actio Sꝫdn̄e dixi ego tenet̉ ne d̓ leui culpa. Rn̄det ꝙnon. qꝛ pignꝰ vtriuſqꝫ gr̄a datū ē. creditorisvt magis pecunia ſua in tuto ſit. ⁊ debitorꝭqꝛ forſā nō crederet̉ ei pecunia ⁊ ꝓpt̓ erea ſufficit vt exactā diligentiā adhibeat. ⁊ hec eſtilla quā rebꝰ ſuis adhibere ſolet. quā ſi preſtiterit qͣꝫqͣꝫ pignꝰ amiſerit nō tenet̉ ⁊ nihilominꝰ creditū petere poterit. ⁊ hec dicit.De verboꝝ obligationibus.Erbis ꝯtrahit̉ obligatio ⁊c̄. In ti.p̄cedenti dictū eſt qͥbꝰ modis re cōtrahit̉ obligatio. modo reſtat videCre qual̓r verbis ꝯtrahat̉ obligatio. ⁊ de hoctractabit̉ in oībꝰ titu. vſqꝫ ad ti. de lr̄arū obligatione. Pone gͦ ſic caſū. Queſiui a iuſti.dn̄e qual̓r obligatio ꝯtrahit̉ verbis. ⁊ rn̄dꝫex interrogatiōe p̄cedēte ⁊ rn̄ſione ſubſeq̄nte cū qͥd dari fieri ve ſtipulamur ex qua obligatōe ꝟboꝝ due ꝓficiſcūt̉ actōes .ſ. certi cōditio ex ſtipulatōe ⁊ actio ex ſtipulatu ſi resincerta deducat̉ in ſtipulatōeꝫ. Sꝫ dn̄e qd̓eſt nomē verb. obliga. Et rn̄det dn̄s imꝑa.ꝙ vocat̉ ſtipulatio. ſꝫ dn̄e qͣre d̓r hec obligatio ſtipulatio. Et ad hͦ rn̄. d. ꝙ hͦ ē ideo qꝛ ſtipulū apud veteres firmū appellabat̉ a ſtipite deſcendens ⁊ ideo hec obligatio tanqͣꝫ firma vocabat̉ ſtipulatio. ⁊ hͦ dicit. ¶ In hacre olim queſiui a legiſlatore ſub qua formafieret ſtipulatio. ⁊ dicit legiſlator .i. ipſe iuſti.frater recitabo tibi antiquitatē circa hoc etetiam nouitatē ⁊ recitat primo antiquitateꝫdicens ꝙ antiquitas erat ꝙ ꝑ illud idē verbum ꝑ quod fiebat interrogatio debebatfieri reſponſio mutata ſcꝫ ꝑſona ſecunda aparte querentis in primam ꝑſonam a parte reſpondentis. Verbigratia. Spondesſpondeo. ſed hec ſolennitas identitatis verborum per dn̄m Leonem fuit ſublata perconſtitutionem ſuam quam habes. C. decontrahen. ⁊ cōmit. ſtipula. l. Omnes. vnde ꝯſtitutio illa imꝑatoria de ſolēnitate verboꝝ nō curauit ſed intellectum conſonanteꝫ inter ꝑtes deſiderauit vt ſtipulantes adinuicē ſe intelligerent. nec curauit illa conſtitutio per quecunqꝫ verba fieret ſtipula-