Libel. III

Qui mo. re con. obli.

dn̄s iuſti data diffi. dat obligationis diuiſionem. vt ſic obliga. in ſe ⁊ in ſuis partibusplenius ⁊ ꝑfectius habeat̉ noticia. ⁊ primodat dn̄s iuſti. obligatōis diuiſionē generaliorē ⁊ breuem. ſcd̓o ſpecialiorē ⁊ pͥmā ꝯtinētem. Itē pͥmo diuidit. ſcd̓o mēbra diuidentia exponit ⁊ ſic vno modo ponit̉ caſus. aliter aut ponit̉ ẜm dn̄ꝫ Gui. ſic caſus. Ego iuuenis volēs legalibꝰ fulciri nutrimētis acceſſi ad iuſti. ⁊ talia ꝟba ꝓpoſui coram eo. domine vidi ꝑ ꝯtinuatōnes ml̓tiplices ꝙ nūceſt ad tractatū de obligatōibus tranſeūdū.ꝓ deo dicatis mihi qͥd eſt obligatio Fraterlibenter dicit iuſti. Obligatio eſt ⁊c̄. Omnium aūt. obligationis poſita diffinitiōe hicponit eiꝰ duplicē diuiſionem que ptꝫ in lr̄adū tn̄ ſciat̉ ꝙ prima diuiſio ſumit̉ reſpectuiuriū a qͥbꝰ ꝓcedit obligatio q̄libet. ſcd̓a ꝟoꝓcedit a cauſis ꝓpter qͣs ītroducūt̉ obligatōes. qꝛ oīs obligatio ē ex ꝯtractu. vl̓ qͣi ⁊c̄.Quibꝰ modis re ꝯtrahit̉ obligatio.E ꝯtrahit̉ obligatio ⁊c̄. In tit. iſto.intendit iuſti. narrare ꝑ qͥnqꝫ exempla qual̓r quinqꝫ modis re ꝯtrahit̉obligatio. ⁊ ſcire debetis ꝙ qͥlibet iſtoꝝ modoꝝ habet ſuā ꝓpriā rub̓. in. ff. veteri. vndequotienſcunqꝫ inuenies in pͥma rub̓. allegatū. ff. eo. hoc intellige. ff. ſi cer. pe. in ſcd̓o aūtmodo qn̄ inuenies ff. eo. intellige. ff. de condi. inde. ⁊ tercio. ff. cōmo. ⁊ ita de alijs ponecaſum ſic. Dixi iuſti. Dn̄e ſupra dixiſtis mihi ꝙ obligationū q̄ ex ꝯtractu naſcunt̉ qͣtuor ſūt ſpēs. Quaꝝ pͥma eſt ꝙ re ꝯtrahit̉ obligatio. Dn̄e ꝓ deo dicatꝭ mihi. qual̓r re cōtrahit̉ obligatio. ⁊ dn̄s imꝑator rn̄. ꝙ mutui datione ꝯtrahit̉ obligatio re. Sed dn̄eꝓ deo in quibus rebus ꝯſiſtit mutui datioAd hoc rn̄. dn̄s imꝑator ꝙ mutui datio cōſiſtit in his rebꝰ que conſiſtūt pondere numero ⁊ menſura. veluti vino. oleo. frumento ⁊c̄. Hoc ē in rebꝰ iſtis que ſunt vt qͣꝫtitasnō vt ſpecies qͣs res aūt in numerādo ⁊ hͦrefert̉ ad pecuniā numeratā. aut in metiendo ⁊ hͦ refert̉ ad vinū oleū ⁊ frumentū. aut īappendēdo ⁊ hoc refert̉ ad es. aurū ⁊ argentū in hoc damus vt accipientiū fiant ⁊ denatura mutui ē vt nō idē corpꝰ r̄ddat̉. ſꝫ qd̓in eodē genere. Tranſit em̄ dn̄ium rei mutuate in accipientē. licet teneat̉ de corporeequiualenti in eodem genere. Ideo em̄ di-

citur mutuum. quia de meo fit tuum. Seddn̄e vos tota die loquimini de ꝯtractu mutui. ſed pro deo que actio naſcit̉ ex iſto cōtractu. Reſpondet imꝑator ꝙ naicit̉ ex iſto cōtractu quedam actio que vocat̉ certi conditio ſpecialis. ⁊ hoc dicit dn̄s Guido. Uelalio modo pone ſic caſū. Poſuit iuſt. determinando ſpecies obligationis ⁊ ſpecieruꝫſpecies. Unde primo de prima ſpecie ſubdit: exemplū. Dixi etiam ei dn̄e vos dixiſtismihi ſupra ꝙ qn̄qꝫ re contrahit̉ obligatio.ſed dicatis mihi ſi placet qn̄. Reſpōdet imꝑator. Re ꝯtrahit̉ ⁊c̄. Et qꝛ ꝯſiſtit primo inrutui datione ideo ꝯſequēter deter. ī qͥbꝰconſiſtit mutuū ſiue mutui datio. ibi Mutui. Conſequēter modū deſignat ⁊ addit rōnem quare ſic appellat̉. ibi. Unde ⁊c̄. In fine dicit ꝙ actio ex eo naſcit̉ determinando.⁊ ita qͥnqꝫ pͥncipal̓r in hoc reſponſo ꝯtinentur. Is quoqꝫ. Hic ponit̉ ſcd̓s modus qͣl̓rre ꝯtrahit̉ obligatio. vnde pone ſic caſum.Dixi imꝑatori. Dn̄e iam bn̄ vidi qualiter īmutuo re ꝯtrahit̉ obligatio. ꝯtrahitur nealio modo Ad qd̓ rn̄det dn̄s imꝑator ꝙ ſicqꝛ nō ſolū qͥ mutuū accepit re obligat̉. ſꝫ etiam ille qui indebitū ſibi ꝑ errorē ſolutū recipit. re obligat̉. vnde ſi aliquis putat ſe tibiteneri in. c. cum in veritate non teneat̉ ⁊ illa tibi ſoluerit. re obligatus es ei. ⁊ cōpetitſibi contra te conditio indebiti que dat̉ ꝓpter indebita ſolut. Nam ab eo qui indebita recipit a ſibi ſoluente per errorem poterunt condici per conditionem indebiti ſicut ab eo qui accipit mutuam pecuniaꝫ pōteſt illa pecunia condici per conditionemcerti ſpecialis d̓ mutuo. ⁊ ita nunciſta duoparia ſunt in effectu ⁊ in modo obligatōisSicut em̄ qui muruam pecuniam recipitibi re obligatur ⁊ poteſt ab eo pecunia recepta condici per conditionem certi ſpecialis de mutuo. ſic ⁊ iſte qui indebitum recipit ab eo qui indebitum ſoluit per erroremre obligat̉. ⁊ ab eo pōt pecūi a illa ꝯdici Sicut gͦ paria ſūt ī ponēdo ſiue in affirmādoſic ⁊ paria dn̄t eē in negādo. vn̄ ſic̄ pupillusſibi mutuaret̉ pecunia nō tenebit̉. ſic nec tenebit̉ ſi indebitū ſibi fuerit ſolutū. In finedicit ꝙ q̄dā iniuria videt̉ fieri huic ſpēi eoꝙ ponit̉ inter ſpēs que ex ꝯtractu oriunt̉.eo ꝙ ille qͥ indebitū ſoluit credens ſe teneri

4