Liber. I.De iure natu. gen. et ciui.

cit quid eſt lex. certe lex dicit̉ illa quam Romanus populus faciebat conſuleſenatoꝝſinterrogāte ppl̓m. vt ecce qn̄ emergebat aliIqua queſtio q̄ nō erat ſoluta ꝑ aliqͣꝫ legeꝝIppl̓s pulſabat̉ cū campana ad arengam adarengam. ad arengam. ⁊ ſic ꝯgregabat̉ po-pulus romanus ⁊ tūc loquebat̉ mgr̄atꝰ ſenatoꝝ ⁊ dicebat ppl̓o ibi ꝯgregato Dn̄i meitalis queſtio emergit̉ de nouo quaꝫ queſtionē nō reperimꝰ deciſaꝫ in nr̄o iure. placꝫ nevobis ꝙ ad deciſionem illiꝰ ita ⁊ ita ſtatuat̉⁊ ppl̓s ſil̓ vel diuiſim clamabat. vel clamabant dicentes ſic fiat vel ſic fiat: ⁊ ſic illd̓ taliter ꝯſtitutū dicebat̉ lex. Quarto dicit qͥdplebiſcitū ⁊ certe plebiſcitū d̓r illud ius qd̓plebs romana faciebat tribuno plebeioruꝫinterrogāte plebē. Ecce em̄ qn̄ emergebataliqͣ q̄ſtio ꝑtinēs ad plebē ſeu plebeios q̄ n̄erat ſoluta ꝑ legē aliqͣꝫ. pulſabat̉ cū quadamalia cāpana ad arengaꝫ. ad arengā. ad arēgaꝫ ⁊ ſic ꝯgregabat̉ plebs romana. ⁊ ſic tūcſurgebat ingr̄atus ſcꝫ tribunꝰ plebis. ⁊ dicebat plebi talis q̄ſtio emerſit. placet ne vob̓ꝙ ad deciſionē illiꝰ ſic vel ſic ſtatuat̉. ⁊ ipſiclamabant dicētes fiat ſic ⁊ ſic. gͦ illud caliter ꝯſtitutū appellat̉ plebiſcitū. Quinto dicit. dicimꝰ ꝙ lex fit a ppl̓o. ⁊ plebiſcitū a plebe. Sed q̄ differentia eſt inter plebiſcitū etplebē. Rn̄ſio. ppl̓s eſt genꝰ qꝛ appellatōe populi oēs ciues romani ꝯtinent̉. ſcꝫ nobilespatricij ⁊ ſenatores ⁊ ignobiles. Sexto reſpondet cuidā tacite q̄ſtioni. nā poſſet aliqͦtdicere: nūqͥd tm̄ valēt plebiſcita qͣꝫtū leges.⁊ dicit ꝙ ſic ex qͦ fuit facta q̄dā lex que appellat̉ hortenſia in qͣ ꝯtinet̉ ꝙ plebiſcita obtinent vim legum. Septimo qͥd eſt ſenatuſconſultū ⁊ certe ſenatuſconſultū eſt ſtatutum a ſenatoribꝰ compoſitū ſiue leges a ſenatoribus promulgate. Octauo reſpondꝫcuidam tacite queſtioni. naꝫ aliqͥs poſſet dicere ſenatuſconſulta vident̉ ſuꝑflua nonne ſufficiebant leges ⁊ plebiſcita. Reſpondet dicens ꝙ ſenatuſconſulta non ſunt ſuperflua. Nam ppl̓s romanus erat intantūaugmentatus ꝙ erat quodāmodo impoſſibile ꝙ ſemper non debebant fieri alique leges noue ꝙ populus ⁊ plebs congregaripoſſet. ⁊ ideo vtile fuit viſum populo ꝙ ſenatores poſſent iura condere ſine populoet plebe ⁊ ſic quando congregabatur popu

lus conſul ſenatorum interrogabat. Nono quid eſt principis placitum. dicit̉ lex imperialis. Nam quod principi placuit prolege ſeruat̉. Decimo reſpondet cuidam taite queſtioni. nam poteſt aliquis quererequare princeps poteſt legem facere. Reſpōſio. quia populus romanus tranſtulit ī eūprincipem omne ius et imperium ⁊ maxime poteſtatem legis condende. Undecimodicit ꝙ imperator poteſt facere legemvt dixi. ergo id quod inſtituit imperator ſeruatur pro lege. etiam ſi in modū epiſtole faciat. vt infra de his qui ſui vel alieni iurisſunt. §. finali. vel ita ſi inter litigātes cognouit ⁊ diff. nitiue pronunciauit. volens ꝙ illa ſententia eſſet lex. vt. C. de legi. ⁊ conſtitu.l. fina. vel etiam ſi apponat in lege quam facit hoc vocabulum edictali vl̓ edicto. vt. Cde ſecun. nupt. l. hac edictali. Duodecimoꝙ leges imperiales proprie appellantur cōſtitutiones. Tredecimo dicit ꝙ legum ſiueconſtitutionū imperialiū quedam ſūt perſonales quedam generales Perſonales dicuntur que ad alias ꝑſonas extendūtur. vtecce ſi alicui ob meritū. id et. propter ſuuꝫmeritum princeps indulſit. id eſt pepercit.quia deliquit contra principem. ⁊ princepſvidens iſtuꝫ ꝙ bene ſibi ſeruierat dat ſibiſuam gratiam. Iſta gratia quā dat ſibi pͥnceps nō tranſit ad aliam perſonam. ideo dicitur in textu ꝙ priuilegiū perſonale nō trāſgredit̉ perſonam cui talē priuilegiū conceditur. Alie ꝟo generales cōſtitutiones ſūtin omnibus alijs hominibus. Quartode-cimo dicit de magiſtratuum ſiue pretoruꝫedictis dicens ꝙ pretorum edicta obtinētvim legum. etiam dicit ꝙ hoc ius pretoriūpoteſt etiam honorarium appellari ab honore ipſorum predictorum qui faciebāt huiuſmodi ius. Quintodecimo dicit ꝙ iſti p̄jtores romani erant multi. ⁊ ex his erant qͥdam qui appellabant̉ ediles curules qui ſimiliter faciebant ſuas leges ſuꝑ certis arti1culis vel capitulis. que leges ſūt ꝑs iuris p̄ītorij. Sextodecimo dicit que ſūt rn̄ſa pruſidentū. ⁊ certe reſponſa prudentū dicuntur5ſententie ⁊ opiniōes illoꝝ ſapientuꝫ romainorū quibus permiſſuꝫ erat a principe iuijra cōponere qui iuriſcōſulti appellabātur.oque rn̄ſa eoꝝ tantā habebant poteſtatem.i