ſiſſe. vt dicit Ric. in. iiij. diſtinc. xxix. ar. primo. Etaddit ꝙ tali perſone que conſenſit non eſt licitumcum alia contrahere illa viuente. quia ſi contraheret ſe periculo ꝓbabili exponeret. niſi in caſu ſupradicto: cum non conſentiens: qui verbis ſignificauit ſe conſenſiſſe: incontinenti reuocat. Et tūcperſona que conſenſit ſtare poterit verbis ſecundo prolatis. Nam hoc caſu credo quod perſoneque conſenſit licitum eſt cum alia contrahere etiāpriore viuente.¶ Quid conſulendum eſt alteri coniugum. cumalter affirmat ꝙ nunqͣꝫ ꝯſenſit. Reſpon. ẜm Ri.in. iiij. diſtin .xxvij. ar. j. conſulendum eſt ei ꝙ hocnon credat. quia nec alteri coniugum in hoc tenetur credere dicto. c. per tuas. Si autem temerariecredat ꝙ alter coniunx verum dicat: durante iſtacrudelitate. non licet ei cum illo carnaliter commiſceri. nec ad petitionem ꝓpriam. quia credit ꝙ nōſit coniūx nec ad petitionem alterius. quia ſibi inhoc preiudicat ꝙͣdiu affirmat ſe coniugem nō eſſeSi autem poſtea affirmet ſe eſſe mentitum ⁊ petat debitum. ſi alter coniunx remaneat in priſtinacredulitate: perplexus eſt qͣꝫdiu durat illa credulitas. quia illa credulitate durante: non credit alterum ſuum coniugem eſſe ⁊ ſi redderet debitum:contra conſcientiam faceret. ſi autem non redditetiam peccat. quia ꝙͣuis alter coniunx in dicendoſe non eſſe coniugem preiudicaſſet ſibi quo ad poteſtatem exigendi debitum ꝙͣdiu hoc non reuocabat. tn̄ poſtqͣꝫ reuocat credo ꝙ expirat illud p̄iudiciuꝫ. quia reuocatio ꝯcordat verbis quibꝰ in ꝯͣctuexp̄ſſit ſuum.¶ Quid ſi ille qͥ ꝯtrahit ſponſalia vel etiam contrahit per verba de preſenti non habet intentionem contrahendi. ſed extorquendi copulam. deinde cognoſcit eam: nunquid eſt matrimonium?Reſpō. Ric. dicit debere preſumi ꝓ matrimonioextra eo. tua. ⁊ ita iudicaretur in foro iudiciali. ſedin foro conſcientie. ſi ille non ꝓpoſuit illam ducerenec vnqͣꝫ aſſenſit in eam: nō debet ex illo facto matrimonium iudicari. quando ex altera parte dolus affuit ⁊ defuit omnino cōſenſus: ſine quo nequeunt cetera fedus efficere coniugale dict. c. tua.Et illa ex parte cuius non affuit dolus excuſatura peccato. Alius autem ſi interim cum alia ꝯtraxerit. tenet matrimonium ẜm docto. communiter.licet quidaꝫ ꝯtradixerint: tenetur tamē deceptor:ſi nondum ꝯtraxit cum alia: illam ducere de nouo in vxorem. ſi eſt ſibi equalis vel paulominus.Et ſi alteri de facto nupſerit. ⁊ illa ex tali deceptione patitur notabile damnum. vel diminutionemſui honoris. puta: quia tale quid eſt factum publicum vel ſimile. tenetur de neceſſitate ſibi ſatiſfacere iuxta damnum paſſum. niſi fuerit multo melioris ꝯditiōis. vel ſi aliud ſignum euidens fraudisapparuit. qd̓ poteſt ꝓbabiliter preſumi ꝙ ſponſanō fuerit decepta ſꝫ ſe decipi finxerit. quia tunc nōtenetur ad predicta. vt quidam dicunt. tn̄ alteraque ꝯſenſit nō poteſt alteri nubere. vt dictum eſtẜm Ri.Matrimonium. iiij.¶ Utrum autem copula carnalis poſt contracta ſponſalia de futuro. faciat talia ſponſalia omnino tranſire in matrimonium. Reſpō. ẜm Hanor. in. c. is qui. extra eo. ꝙ aut vir cognouit ſponſam de futuro affectu maritali: ita ꝙ tanꝙͣ vxorēcognouit. ⁊ tunc non eſt dubium ꝙ eſt matrimonium. ⁊ poſt ꝯtractum eſt nullum. cum primū inveritate teneat ex ꝯſenſu tacite preſtito in copula.Aut cognouit ſponſam nō affectu vxorio. nec ha.bens animum conſentiendi in eam tanꝙͣ in vxorem: tunc quo ad foꝝ iudiciale. ſcd̓m iudicabiturnullum: ⁊ primū erit validum. vnde tūc filij erūtlegitimi. ꝓ hoc tex. in. d. c. is qui. Quo v̓o ad deūtenet Uin̄. ꝙ ſcd̓m matrimoniū teneat ⁊ nō primum vnde potius debet pati excōmunicatiōemqͣꝫ adherere prime ſponſe. cū ſponſalia prima ſintſoluta per ſequens matrimonium. Sed Hoſtiē.dicit ꝙ in vtroqꝫ foro parendum eſt pape qui potuit ſtatuere quicquid voluit in matrimonio nonconſummato. Sed aliā opinio. approbat. d. an. ⁊illa videtur veriſſima. Naꝫ papa non poteſt ſupplere conſenſum quo matrimonium contrahit̉.Item tex. in. d. c. is qui. ānullat ſecundum matrimonium: non diſpoſitiue. ſꝫ illatiue .ſ. ſi primumeſt preſumptū de iure: ergo ſequit̉ ꝙ ſcd̓m eſt nullum. Ita ꝙ illatio nullitatꝭ eſt fundata ſuꝑ p̄ſumem vinantus ⁊ pptione. ſꝫ ſi p̄ſumptio eſt falſa: ergo quicqͥd ſequit̉corruit. Idem tenet Ri. in. iiij. Sꝫ circa hoc Monal. clarius ⁊ breuius declarat. puta. de eo qͥ poſtdatam fidem de ꝯͣhendo cum aliqͣ: cognoſcit eaꝫdicēs vtꝝ faciat aīo ꝯſummandi mr̄imoniū vtēdo ea vt iā ſua. ⁊ tūc ꝯſummat̉ mr̄imoniū: dū tn̄ ⁊illa ſil̓em intentōꝫ heat. tam ẜm iudicium eccl̓ie ꝙͣdei. Aut vtit̉ ea intentōe fornicaria. vel vt ſua ī futuꝝ. nō vt ſua in pn̄ti. ⁊ tūc nō eſt iudicandum inforo pnīali mr̄imoniū eſſe ꝯſummatū. Et ſi ſecūdam acceꝑit de pn̄ti: dꝫ remanere cum ſecunda.hec Monal.¶ An aūt papa poſſit voluere ꝯſenſum hoīs: vtfaciat ip̄m ꝯſenſiſſe in illam in quā nō ꝯſenſit. velimpediat ip̄m ꝯſenſiſſe in eā in quaꝫ pͥus ꝯſenſit.intantū ꝙ iſte hō hēat ꝯſcīaꝫ ſuaꝫ dimittere ⁊ ſeqͥmotū pape. v̓bigͣ. Cōtraxi ſpōſalia ⁊ cognoui eaꝫꝯcubinario affectu: poſtea ꝯͣho cū ſecūda ꝑ v̓ba d̓mnurſaunra tapn̄ti. Cum qͣ remanebo. papa dicit ꝙ cū pͥma. d.c. is qͥ. Rn̄. Guil̓. de lau. in ſuo ſacr̄ali. ꝙ poſſet papa ſtatuere ꝙ poſt carnalē copulaꝫ ſponſe nō poſſet ꝯͣhere cū alia: decernēs irritū ⁊c̄. Et tūc mr̄imoniū ſeq̄ns nō teneret. ⁊ eſſet cā iuſtior qͣꝫ cognatiolegalis. al̓s nō eſt obediendū pape. niſi in foro cōtentioſo. ⁊ nō pōt facere ꝯſenſum qͣꝫtū ad veritatēvbi nō eſt. vt no. Ho. in. d. c. is qui.Nunquid autem alijs modis ſponſalia de futuro poſſint tranſire in matrimonium de pn̄ti ꝙͣper copulam carnalem. Rn̄. ꝙ ſic. vt habet̉ ꝑ docto. ⁊ Ge. in. c. ſi infantes. de deſpon. impu. li. vjvbi habetur ꝙ ſponſalia que verbis ⁊ mente contrahentium ſunt de p̄ſenti. tamen iuris interpretatione ſunt de futuro: tranſeunt in matrimonium p̄ter copulam. per oſcula. amplexus. muneraIini.