Legitima portioqn̄ qͥs capit de manu alterius: puta. relinquo tibifundū. ⁊ volo vt illū reſtituas ſempronio. nam reſpectu tui eſt legatū. ſꝫ reſpectu ſempronij eſt fideicōmiſſum. Sic appellatū. quia fidei tue cōmittit̉.vt reſtituas ſempronio. Sed hodie fideicōmiſſa ⁊legata ſunt adequata. vt. l. j. ⁊. ij. C. cōmunia del̓.Et dicit̉ fideicōmiſſum particulare qn̄ nō hereditas. ſed certa bona particularia veniunt reſtituenda. Et per hoc habes quid ſit fideicōmiſſum vniuerſale.Quero. legata minuunt̉ quandoqꝫ ꝓpter defectum patrimonij. vt ſi teſtator legat plus qͣꝫ habeat. Ite minuunt̉ qn̄qꝫ ꝓpter falcidiā. vt. l. in quartam. ff. ad. l. fal. An legata ad pias cauſas recipiātdiminutionē ꝓpter defectuꝫ patrimonij: ſicut alialegata ad nō pias cauſas. Bar. in. d. auten. ſed etin ea. dicit ꝙ ſic. Nec obſtat. qd̓ poſſet dici ꝙ detrahitur vt es alienum. Intellige quo ad quid .ſ.quo ad computationem falcidie. nō quo ad alia.quod apparet in eo. quia talia relicta ad pias cauſas minuuntur ꝓpter legitimā debitam iure nature. vt notatur in. l. ſi quis ad declinandam. C.de ep̄i. ⁊ cle.Quero an teſtator poſſit ꝓhibere trebellianicā.Bar. in. d. l. marcellus concludit ꝙ ſic. Et dicit ꝙOdofr. Iac. de are. ⁊ Cy. tenent idē.Quero quid ſi eccleſia vel aliqd̓ hoſpitale inſtituitur heres. ⁊ adeat abſqꝫ beneficio inuentarij.An teneat̉ inſolidū. Bar. in. d. auten. ſꝫ cum teſtator. Rn̄dit per verbū. cogitabitis. Sed in. l. j. C.de ſac. ſan. ec. tenet ꝙ nō. quia iura ciuilia nō pn̄tobligare eccl̓iam ⁊ pia loca vltra vires hēditariascū talis obligatio nō ſit de iure naͣli ⁊ in legatis adpias cauſas ceſſat omnis ſolennitas iuris ciuilis.Si tamē aliquis ſacerdos inſtituat̉ heres rōne cōſanguinitatis vel amicicie. nō reſpectu religionisdiuine. tunc putat teneri inſolidū. vt in autenticode here. ⁊ fal. §. pe. Secus ſi amore dei vel pro anima ſua.Nunqͥd autē quis poſſit deducere duas qͣrtasſcꝫ debitā iure nature ⁊ trebellianicam. Rn̄. olimfuerunt opiniones. vt patet in. l. qͣꝫqͣꝫ. C. ad. l. fal.Sed hodie dic cum Bar. in. l. papinianus. §. meminiſſe. ff. de inoffi. teſ. vbi diſtinguit ꝙ ſi ſubſtitutio: aut rogatio ſit pure facta. Et tunc nō detrahit niſi vnā quartā. Aut ſit rogatio de reſtituēdoſub cōditione. puta. ſi decedat ſine liberis vel poſtcertū tempus. Et tunc detrahet duas. Et iſta opinio eſt approbata de iure canonico in. c. rainuciꝰ.⁊ in. c. raynaldus. de teſta. licet nō videat̉ vera deiure ciuili. vt in auten. de reſti. §. quā obrem. tamēita obſeruat̉. vt decre. dicunt. Sed vbi quis eſſetrogatus de reſtituendo incōtinēti vel pure. Bar.dicit. ꝙ illas decre. non obſeruaret. Et ſic dicit ſepluries cōſuluiſſe. quod ſepe accidit. qn̄ diſpoſitionō valet iure teſtamēti. ⁊ eſt appoſita clauſula. ꝙſi nō valet iure teſtamēti valeat iure codicilloꝝ ⁊c̄.tunc em̄ ſi teſtamentū non valet aliqua rōne. quiain eo nō ſunt teſtes debiti vel alia rōne nō valeatteſtator videt̉ voluiſſe. ꝙ hereditas reſtituat̉ venientibus ab inteſtato ſtatim. vt notat̉ in autentica ex cauſa. C. de li. prete. Et ſic non detraheret̉niſi vna quarta. hec Bar. de hac clauſula codicillari. vide ſingularia infra Teſtamentū. ij. Ratiov̓o diuerſitatis eſt ẜm doc. vt refert Aſten̄. lib̓. iij.ti .xxv. qꝛ vbi quis eſt rogatus reſtituere hereditatem poſt tempꝰ certū vel ſi decedat ſine liberꝭ: poteſt incontinenti deducere quartā debitā iure nature. quia illam ſine omni grauamine debet habere. vt dictū eſt ſupra. In ꝓceſſu autē temporis deducet trebellianicā: in qua cū fructus ꝑcepti computentur. minus diminuit̉ ſubſtantia hereditatqͣꝫ ſi reſtitueret incōtinenti. Et ideo tunc non deduceret. quia tunc ſubſtantia defalcaretur. nō aūtfructus.Que autē ſit ratio ꝙ in falcidia imputat̉ ſolumquod iure hereditario capitur. ⁊ aliud in trebellianica. Gloſa in. l. in quartam. ff. ad. l. fal. dicit. ꝙ ratio eſt. quia in falcidia plus grauat̉ heres. qꝛ onera hereditaria remanent penes eū inſolidū. Ideoreleuat̉ in hoc. vt ſolum qd̓ iure hereditario capitimputet in falcidiā. ſꝫ in trebellianica non ſuſtinetonera niſi ꝓ parte. ideo plus grauat̉.Que autē ſit ratio ꝙ illud qd̓ extra teſtamentūcapitur: in quartā trebellianicā non imputat̉. vtl. pater filium. ff. ad. l. fal. Et tamen imputatur inquartā iure nature. Bar. in. d. l. in quartā dicit ꝙratio eſt. quia falcidia ⁊ trebellianica debent̉ occaſione teſtamenti. Ideo in eam nō imputatur niſiqd̓ venit ex teſtamēto. debitū v̓o iure nature venitaliunde non em̄ proprie ꝓuenit ex voluntate patris. ſed ex diſpoſitione legis. Nam velit nolit pater. oportet ꝙ filius habeat legitimaꝫ ſuam. Et exp̄dictis habes ꝙ in alijs quartis que debentur exalijs diſpoſitionibus. vt mulieri vel viro ex formaſtatuti. tunc ſibi imputatur quicquid extrinſecusvenit. vt in autentica preterea. C. vnde vir ⁊ vxorNota etiam ẜm Aſten̄. ꝙ quo ad modū inchoandi huiuſmodi quartas ſi heres inſtitutus ſit de liberis teſtatoris. ad quem pertinet portio naturalis. primo ex tota hereditate deducet ipſam legitimam portionem .ſ. terciam .i. quatuor vncias. Exreliquis v̓o octo vncijs defalcabit per. l. falcidiamiure inſtitutionis quartā. id eſt duas vncias. Reliquas v̓o ſex vncias. id eſt medietatem hereditatis diuidet inter legatarios pro rata. Inſti. ad. l.fal. §. cum autem. Differt autem falcidia a trebellianica. quia per falcidiam deducitur quarta. nonex tota hereditate. ſed ex ſingularibus relictis. vtdictum eſt. Sed trebellianica detrahitur ex totahereditate. Item nota ẜm eundem. ꝙ ſi quis inſtitutus ſponte adierit hereditatem. tunc defalcata ⁊ retenta ſibi portione trebellianica. ſcilicet quadrante: reliquas tres partes hereditatis reſtituetſubſtituto. Si v̓o iudicis officio compulſus adierit totam hereditatem reſtituet. Inſtitu. de fideicommiſſa. heredi. §. in primis. Nota etiam ẜmPanormi. vnuꝫ ſingulare. ꝙ quarta trebellianicanō detrabit̉ per heredē inſtitutū in re certa. ſꝫ perheredē vniuerſalem. Et ita cōſuluit Bal. ꝑ. l. j. ff.