Familia.iam appareret vtilis que ante erat inulilis. Cumergo quecunqꝫ mutatio ſiue parua ſiue magna circa lr̄am pape. que ꝑ immutatōnem poteſt apparere vtilis pluſqͣꝫ erat: vel vtilis cum ante non eſſet.ſit ꝓhibita ſub pena excōicationis late ſnīe. videt̉ꝙ immutās aliquid circa lr̄am de qua eſt qō ſit excōicatus. De lr̄is tn̄ que ꝑ nullam raſuraꝫ poſſentapparere vtiles: vtputa. lr̄a citatoria data a. cc. annis. vel. ccc. Aliter eſſet iudicādum. quia ſi tota raderetur ⁊ de nouo ſcriberetur. non poſſet apparere vtilis propter bullam. quia in creatione cuiuſlibet pape. noui aliquid circa bullam mutat̉.An autem aperiēs lr̄as debeat puniri tanqͣꝫ falſarius? Rn̄. Panor. in. c. cum olim. el. ij. de offi. dele. dicit ꝙ aūt iſte aperit lr̄as oſtendēdo eas aduerſario mittentis. ⁊ poteſt puniri vt falſarius. ar. bonum in. l. j. §. is qui depoſita. ff. ad. l. cor. de fal. vbidicitur. ꝙ is qui depoſita inſtrumenta oſtēdit aduerſario incidit in crimen falſi. Et nota hoc cōtraaduocatos ⁊ procuratores. qui plerūqꝫ iura partisoſtendunt aduerſario. Nam poſſunt puniri penafalſi vt ibi notatur. Aut aperit quis litteras: ⁊ tamēnon oſtendit aduerſario. ⁊ tunc nō punitur penafalſi. de quo videt̉ text. in. d. c. cum olim. Nam papa dixit. ꝙ voluit ipſum punire in quo deliquit.Et tamen nō puniuit eum pena falſi. Ad ideꝫ lexqui teſtamentū. ff. de fal. nam ſpeciale eſt in eo quiaperuit teſtamentum clauſum: vt puniatur penafalſi: vt ibi. ergo aliud dicendum in eo qui aperuitalias litteras maxime priuatas. vnde debet puniripena ſtellionatus. id eſt extraordinaria. Idē Bartolus ibi. Et vide eundem Barto. in. l. j. ff. de preuaricatoribus. vbi dicit idem eſſe de eo qui cognouit iura vnius. ⁊ demum ſe contulit cum parte aduerſa.An autem aperiens litteras domini pape ſit excommunicatus? Rn̄. ꝙ non. quia nullo iure cauetur.An autem ſcriptura confecta per falſum notarium ſit nulla? Rn̄. Panor. in. c. fraternitatis. dehereti. de mente Inno. dicit ꝙ aut loquimur de inſtrumentis confectis poſt falſitatem commiſſam.vel ante. Si ante. tunc exquo notarius tolerabat̉in officio: valent. quia geſta ratione publici officijnō retractant̉ ꝓpter publicam vtilitatē. licꝫ poſteaſequat̉ depoſitio ꝑ. l. barbarius. ff. de offi. pre. Sedinſtr̄a confecta poſt damnationē notarij. nō valētvt in. d. c. fraternitatis.xxiSed dubium eſt: quando ante damnationemnotarij reperitur inſtrumentum habens plura capitula. Et in vno eſt admixta falſitas: an reprobet̉totum inſtrumentum? Barto. in. l. ſi ex falſis. C.de tranſac. diſtinguit. ꝙͣ aut falſitas procedit ex vicio notarij. ⁊ tunc inſtrumentum corruit in totumEt hoc placet Panor. ſicut dr̄ in teſte: vt ſi aliquaꝫfalſitatem adijciat teſtimonio ſuo. dictum eius intotum reprobat̉. qꝛ reperit̉ ꝑiurus. Sic eſt in notario. qui d̓r̄ quidam teſtis. Et hoc verum ſi eſt falſitas circa ſubſtātialia negocij. vel circa circūſtātiaseius: vt qꝛ debebat ſcribere. ꝙ ticius ꝓmiſit. x. ⁊ ſcripſit. xx. Sed ſi falſitas eſt orta circa alia accidētaliaFo. CIII.vel extrinſeca: vt qꝛ ſcripſit contrahētes eſſe cōſanguineos: vel aliquid aliud qd̓ nō facit ad negociū:licet hoc ſit falſum. nō reprobat̉ inſtr̄m ꝓpter hoc:qꝛ illud nō ꝑtinet ad officium notarij. Idem in teſte. Aut defectus non ꝓuenit ex vicio notarij. Ettunc aut cōcernit ſubſtantialia inſtr̄i: vt quia fuitomiſſa indicio ⁊ dies. Et tunc inſtr̄m corruit in totum: vt notat̉ in. c. inter. de fi. inſtru. Aut defectusnō concernit ſubſtātialia negocij. Et debet tunc fieri illa diſtinctio. aut negocia ſunt connexa: aut ſeparata. primo caſu nō corruit in totum. ſcd̓o ſic. vtin. d. l. ſi ex falſis. Sed Bart. in. l. eadem lege. ff. adl. iul̓. repe. dat vnam limitationē ad p̄dicta. videlꝫꝙ inſtr̄a confecta ꝑ notarium damnatū ſunt nulla: qn̄ fuit damnatus ꝓpter falſitatem cōmiſſam inofficio tabellionatus. Secus dicit ſi al̓s fuiſſet dānatus de falſo cōmiſſo tn̄ extra officium: vel ſit effectus infamis ex alia cā. tunc em̄ cōcludit ꝙ ſi illudofficiū nō habet in ſe dignitateꝫ: vt qꝛ nō eſt notarius principis: vt. l. j. C. de man. prin. vel nō hab̓ꝫofficium de publico: vt qꝛ nō eſt notarius in bancho. ſed eſt aſſumptus a partibꝰ volentibꝰ: vt faciat publicum inſtr̄m. tūc nō videt quin talia inſtr̄aconfecta ꝑ iſtum non valeant. quantūcunqꝫ ſit infamis: Mouet̉ ꝑ. l. ſi aliquid. C. de ſuſcep. ⁊ arg. li.x. que facit tm̄ mentionē de falſitate cōmiſſa in officio. Itē qꝛ notariatus nō eſt dignitas. ſed quoddāmunus. Iteꝫ infamis pōt eſſe ꝓcurator. Inſti. deexcep. Uide glo. ad hoc. de ſen. excō. decernimus.in ſexto.AMilla. Quō paterfa. debet regere ⁊ corrigere familiam ſuam? Dic ꝓut̓habet̉ in ſum. confe. li. iij. ti. xiij. q. j. ꝙ paterfa. nō ſolum tenet̉ curam regiminis habere circa domeſticos .i. circa filios: vt exponit Augu. ſedetiā circa oēs ſuos ꝑ quos intelligunt̉ illi qui de familia ſua ſunt. ⁊ hec cura correctōnis. nō ſolum dꝫeſſe verberū. ſed etiā exempli boni ⁊ verborū. quiaeſt ſpēs elemoſyne: vt dicit Augu. Un̄ ſicut ad elemoſynā corꝑalem tenet̉ quis tēꝑe neceſſitatis: itaad hanc. Si v̓o nec ſic corrigunt̉: tenet̉ eos abijcere a ſe. ſi credit ꝓbabiliter ꝑ hoc eos corrigi. Et ſinehoc in malicia ⁊ ꝑtinacia ꝑſeuerare: ne ſit patronꝰcriminis. ſicut ptꝫ in vxore fornicaria. ꝙ ſi credit ꝓbabiliter ꝑ hoc eos licentius peccare. ꝑ ſuā aūt curam ⁊ ꝑ ſuum timorē videt eos a multis. ⁊ ſi nō abomnibꝰ malis ſe temperare. ei nno imputat̉ ꝑuerſitas filiorum qd̓ tunc fieret ſi nō erit quod ſibi imputetur.Querit̉ ad dn̄s teneat̉ paſcere famulos ſuos tēpore infirmitatis. Et an teneat̉ ad omnes impenſas: forte em̄ eget magna cura ⁊ diuturna. ⁊ in medicinis eſt exponēda magna quātitas pecunie? dehac. q. vide ꝑ Bart. in. l. ſi cum dotē. §. ſin autē. ff.ſolū. matri. ⁊ in. l. in rebus. ff. como. Et cōcludit ꝙad magnas expēſas nō tenet̉. qd̓ intellige rōne famulatus. ſed alia rōne: vt qꝛ ꝓximus. ſi ille nō habeat vnde ſibi ſubueniat: pōt implorare officiumiudicis contra eum: vt ſibi ſubueniat. ſi eſt ſoluendo. Et idem poteſt facere pauper cum quocunqꝫ