Sunt auteꝫ libertini qui ex iuſta ſeruitute manumiſſi ſunt vt. jͣ. e. in prin. vt iuſta ſeruitus dicat̉ qͥa eſt de iuregentiū vel de iure ciuili vt ⁊diximus. sͣ. ti. ꝓx. licꝫ ſit cōtra ius naturale veliuſta .i. vera. Vel iuſta quia adeo. ⁊ ita iuſte ẜuierūt dn̄o ſuo vt merent̉ ab eo mānumitti.Quid auteꝫ ſit manumiſſio diximus. sͣ. de iuſ. ⁊iu. ¶ Nec diſtinguo inter libertū ⁊ libertinumvt garamātes. vt libertꝰ dicat̉ mānumiſſus. libertinus dicat̉ filius mānumiſſi. Nam ⁊ qui manumittit̉ libertinus eſt vt dictū eſt. Dicit̉qꝫ libertinus quaſi liberatus a ſeruitute. proceditaūt mānumiſſio vel libertinitas ⁊ inter viuos.et in vltimis voluntatibꝰ inter viuos pluribusmodis vt ecce ꝑ vindictam manumittit qͥs. vtno. in. C. de manū vin. Item ⁊int̓ amicos autꝑ epl̓aꝫ. ſolēt enim ſerui a dn̄is māumitti adeovt vel in trāſitū mānumittant̉ veluti cum pretor vel preſes in balneū vel in theatrū vaditItem ex cōſtitutōibꝰ fiūt. mānumiſſiōes vt notaui in. C. ſi māci. ita ve. vt ma. vl̓ circa. Et notandum eſt in omni manumiſſiōe qͦd ꝓcedit nolente vel inuito ſeruo. ſed tamen inuito ſeruo.non petit alius bona ſibi adijci cā libertatū cōſeruādarū vel ſeruum redimi et mānumitti excā fideicō. C. de teſta. ma. l. vl. §. ſin vero quidāet. ff. de fideicō. li. l. ſed ſi alienare. ¶ Libertinoꝝ autē diuiſio antea triꝑtita erat. nā quidādicebant̉ latini. alij dediticij. alij ciues rhomani. Qui autem eſſent latini vel dediticij et qͣredicerent̉ liberti ⁊ de ſublata cōdictōe eoꝝ notauimus vt. C. delati. lib̓. tol. et dediticia li. tol.Hodie g ſola ciuitas obtinet rho. i. pleniſſimalibertas quā hn̄t om̄s rhomani ciues. Nec diſtinguit̉ ſuꝑ etate manumiſſi. vel manumittentis. dummō ſit maior. xx. an. nec mānumiſſiōismō. quicūqꝫ enim manumittit̉ pleniſſimā habꝫlibertatē vt. jͣ. e. §. vl. Hodie g ead̓ poſſunt mānumiſſi q̄ et mānumittētes iur̄ tamen patronatus illeſo vt in aut̓. vt liberti de cetero. Fierip̄t alia diuiſio hoīm. qꝛ alij ſunt legitimi vt quinaſcunt̉ de legitimo matrīo. alij non legitimivt qui naſcunt̉ vel concipiunt̉. ex nō legitimacōiunctōe. Nā qui ignorante patre de matrīo.filie cōcipit licet poſt mortē patris naſcat̉ nonerit legitimus et ſecunt̉ liberi cōdictōem pr̄isin honoribꝰ et in curiali cōdictōe. matris auteꝫſecunt̉ cōdictōeꝫ in libertatē vt. ff. de ſta. ho..l. cum legitime et. l. paulus ⁊. l. ⁊ ſeruoꝝ. §. ingenui et. C. de decuri. eos et. l. exēplo. et. l. nullus. nec eſt p̄termittēdū qͦd quidā liberi habētur ꝓ nō liberis. vt qui naſcunt̉ ex damnato coitu. vt in autē. quibꝰ mō. na. eff. fui. §. diſcretis.Item qui cōtra formā hūani generis cōuerſomore ꝓcreant̉ veluti ſi mulier mōſtruoſum autꝓdigioſum ſit enixa. partus autē qui mēbroꝝofficia ampliauit puta quia ſex digitos habetvel. iiij. tātū aliquatenus videt̉ eſſe effectus .i.creatus vt homo et ideo cōnumerabit̉ int̓ liberos vt. ff. de ſta. ho. l. nō ſunt. Qd̓ aūt dixi mōſtruoſos vel ꝓdigioſos liberos non computari ꝓ liberis. verū eſt quantum ad inſtitutōnem

vel ex heredatōem ſi tamē matri eſſet relictuꝫſub illa cōdictōe ſi peperit et talē partū ediderit conditōem videtur impleſſe. ut. ff. de v̓. ſig̓.queret aliquis ¶. Fit et alia diuiſio hōim. quiaalij ſunt māſculi alij femīe. alij hermafroditi etdifferūt femine a maſculis in multis. qꝛ feminarū eſt cōditio deterior qͣꝫ maſculorū vt. ff. e..l. in multis. ut in iuriſditōe arbitrio tutele vl̓cure ſuſceptione poſtulatōe in iudicio ꝓcuratione tabularū depoſitōe interceſſione adoptōeteſtamētaria teſtificatōe inpoteſtate patria l̓materna quā nō habet et in officio argētarie.vt. ff. de iudic̄. cū pretor. §. non autē ⁊ C. de recept̓. ſancimus ⁊. ff. de fide inſtru. ſi de tabul̓ etff. de tutelis. l. vl. ⁊ de regū. iu. l. ij. ⁊. C. ad vell.l. i. ⁊. C. de accuſa. l. qui accuſare ⁊. ff. de iu. fiſ..l. deferre ⁊. C. de edendo. l. penul. ⁊ inſti. de adopt̓. §. ſed illud ⁊ de teſtamētis. §. teſtes ⁊ idemin ppl̓ari actōe vt. ff. de ppl̓ari actōe. mulieri.Permofroditus ꝯꝑat̉ maſculo tm̄ vel feminetantū ẜm p̄ualentiā ſexus incaleſcentis. vt. ff.de ſta. ho. l. qͣre.Quibꝰ ex cauſis manumittere nō pn̄t.Equis ex ſuperioribꝰ ti. vlt̓. §. crederetciuilibꝰ licere māumittere. ſupponit inh̓ titulo cās. ex quibꝰ hoīes manumittere non pn̄t que cauſe certe multe ſunt ex quibꝰ manumitti aliquis ꝓhibet̉ vel pignori ē ſeruus datus vel quia mānumiſſor nō eſt dn̄s. velquia ſeruus ad libertatē ꝑuenire ꝓhibitus eſtet alie cōnūerant̉ cāe vt notauimus in ſummaC. qui manumittere non pn̄t et in ti. qͥ nō poſad lib̓. ꝑue. et inti. qui a non do. ma. ſunt et deſeruo pi. da. manumiſſo. ſed in hͦ ti. nō ꝓſequit̉niſi duas cās ſcꝫ quia quis manumittit in fraudē. c̓. vel quia eſt minor. xx. an. et de prima cā.et ſcd̓a quō et qualit̓ ꝑ eas impediat̉ manumiſſio. dic vt notauimus in ſumma. C. qui ma. nonpoſ. Item alij nō manumittūt vt in ſumma. C.de vindic. lib̓. §. p̄t. et in ſumma. C. de fideiconmiſſi. lib̓. § poteſt.¶ De lege fuſia canina tollendaEx fuſia non permittebat in teſtamēto mānumiſſiōes niſi vſqꝫ ad certū numerū ẜuoꝝ. ſed inter viuos poteratquis manumittere ſeruos quot̓cunqꝫ volebathodie licet in teſtamento qͥd licebat et hodielicet inter viuos ſic et ecōtrario qͦd licet in teſtamēto licꝫ ꝑ pactū. vt. ff. de pactis. l. pactuꝫ¶ De his qͥ ſui vel alieni iuris ſuntVper ſtatu perſonarū perfectā traditurus doctrinam aliam ab his quaſſuperiori ti. ꝓſecuti ſumꝰ ſupponit diuiſiōem vt facilior ꝑ diuiſiōes trādat̉ doctrīapartitio enim ſiue diuiſio animū legētis incitat