¶ Incipit liber. v. De ſpōſalibꝰ et arris ⁊ſponſalicijs ⁊ ꝓ ſeneticis Rubricaxpediuimus inſuperiori libro. deſocietate que cōtrahit̉ ꝓpter pecuniā querēdā Nūc audiamꝰ exſocietate cōiugali que celebrat̉ꝓpter prolē ꝓcreādā. ¶ vel alit̓Audiuimus de cōtractibꝰ rerū audiamus ⁊ diſſeramus de contractractibꝰ ꝑſonaꝝ quibꝰ ꝑſona ꝑſone ꝯiungit̉ maſ femine ſociat̉ qꝛ hoc fitꝓpter nupcias dicamus de nupcijs ⁊ qꝛ ſpōſaliavelut p̄paratoria p̄ueniūt nupcias de ſpōſalibꝰvideamus ⁊ de arris que dānt̉ gr̄a ſpōſaliaꝝ ⁊de ꝓſeneticis quibꝰ int̓ueniētibꝰ iſta ꝯtrahunt̉vt. ff. e. l. vlt̓. in fi. l. ¶ Vidend̓ gͦ q̄ dicant̉ ſpōſalia et vnde et qͣliter cōtrahant̉ et inter qͣs ꝑſonas ¶ Itē qualit̓ ꝯtracta ſoluant̉ et ꝑ que. etqn̄ cū pena arraꝝ vel ſine pena. Et poſtea dicemus de ꝓſeneticis. ¶ Sūt aūt ſpōſalia mentio ⁊repromiſſio futuraꝝ nupciaꝝ ⁊ iſte cōſenſuseſt de futuro matrimonio. Conſenſus vero nuptiaꝝ eſt de pn̄ti mr̄imonio licꝫ pla. dixerit eūdem eſſe cōſenſum ſpōſaliaꝝ et nupciaꝝ Spōlia aūt dicta ſunt a ſpondendo nā moris fuit veteribꝰ ſtipulari. et ſpōdere ſibi vxores futurasinde ſpōſi ſpōſeqꝫ āppellatio facta eſt et certeſtipulatio poteſt interuenire. ſed nō eſt neceſſaria qͥa et inter abſentes cōtrahunt̉ vt. ff. e..l. ſufficit et. l. vl. Vel dic eſſe ſpēale in ea vt cōtrahat̉ inter abſentes Alioquin ꝯtra vt inſti.de inutili. ſtip̄. §. itē v̓boꝝ. Ex hac tn̄ ſtipulatōne nō reperio agi ſic̄ ⁊ ait pla. qͥa mr̄imonia debēt eſſe libera in cōtrahēdo ⁊ diſſoluēdo ⁊ retinēdo adeo etiā vt ſi fuerit pena ꝓmiſſa nō teneat ꝓmiſſio. vt. ff. de v̓. obl̓. l. ticia et. l. ſi ſtipulatio facta fuerit vt. jͣ. e. l. vlt̓. in fi. l. nā nec valet ſtipulatio cā libertatis honorande facta vt.ff. quaꝝ rerū actio nō dat̉. l. i. §. q̄ honorand̓.Secꝰ tn̄ ſi arre fuerit date vt patebit ex ſequētibꝰ cōtrahunt̉ ſponſalia nudo ꝯſenſu. et ꝑ ſe ⁊corā id ē int̓ preſentes et per principales perſonas ac ꝑ nūciū vel epl̓am nnt̓ abſentes deniqꝫcōſtat et abſentē abſenti deſponſari poſſe. ⁊ hͦqͦtidie fieri hec ita ſcꝫ ſciētibꝰ his qͥ abſunt ſpōſalia fiāt Aut ſi poſtea ratū habuerint vt. ff. e..l. ſufficit et. l. hͦ ita. et. l. vlt̓. nec neceſſaria ſcriptura eſt. vt. ff. e. l. in ſponſalibꝰ ¶ Qd̓ aūt dixiſolo cōſenſu cōtrahi ſpōſalia. verū eſt int̓ eos qͥſui iuriſſunt. filia enim f. ſicut mr̄imoniū ſine cōſenſu patris non cōtrahit ita ⁊ ſine eiꝰ ꝯſenſu n̄p̄t cōtrahere ſponſalia intelligit̉ tn̄ pat̓ ſemꝑfilie cōſentire niſi euident̓ diſſentiat vt. ff. e. l.in ſpōſalibꝰ. §. in ſpōſalibꝰ Sic et ecōuerſo ſi pat̓nomine filie fa. ꝯtrahat ſpōſalia oportet filiaꝫfa. ꝯſentire. ſꝫ que patris volūtati nō repugnatꝯſentire intelligit̉ tūc aūt ſolū diſſenciēdi a patre licētiā filie ꝯcedit̉ ſi indignū moribꝰ vl̓ turpē ſpōſum ei pat̓ eligat vt. ff. e. l. ſpōſalia. et. l.ſꝫ que patris. ſic et filio fa. diſſentiēte ſpōſallaeius nomine non pn̄t fieri vt. ff e. l. filio ¶ Con
trahunt̉ ſpōſalia int̓ eas ꝑſonas que pn̄t mr̄imoniū cōtrahere vt. ff. e. l. oratō. Sed hͦ fallitin p̄ſide ꝓuincie qͥ licꝫ interimdū adminiſtratnon poſſit vxorē ducere tn̄ non ꝓhibet̉ ſpōſarevt. ff. de ritunup. ſi quis officiū ¶ Idē et in muliere que infra tꝑus. luctus ſine pena ſpondet̉ ꝑnon ſine pena ducit̉ vxor vt. ff. de his qui no.infa. l. ſolet. §. que. Item ꝯtrahunt̉ int̓ eos quinon ſunt minores. vij. ānis. vt. ff. e. l. ſpōſalibꝰSoluere aūt p̄t ſpōſalia ſpōſus et ſponſa. nā alideſpōſata renūciare ꝯditōi aut nubere alij nōꝓhibet̉ ¶ Itē pat̓ ſpōſi et ſpōſe qͥ habet eū veleā in ptāte. nā ſi emācipatꝰ eſt ſpōſus vel emācipata ſit ſpōſa eius ſolius requirit̉ cōſenſus etſufficit ſola voluntas. vt. ff. e. l. ſi in ptāte. Tutor aūt non ſoluit ſpōſalia niſi id fiat ex voluntate puelle qn̄qꝫ tn̄ et ſi faciat ex volūtate puelle nō ſoluunt̉ ſponſalla .ſ. qn̄ patris p̄cedenteaucͣte fuerāt ꝯtracta et hūana pat̓ ſorte ꝯſumptus ad vota nō potuerit ꝑuenire. ꝑ iniquumeſt enim vt ꝯtra pr̄iaꝫ volūtatē redēpti forſitātutoris vel curatoris ad mittat̉ arbitriū cū plerūqꝫ etiā ipſius femine aduerſus ꝓpria cōmodainueniāt̉ laborare ꝯſiliū vt. jͣ. e. l. ſi pat̓ et. ff. e. l.ſi puelle. In ſponſalibꝰ tn̄ diſſoluēdis verba exquirunt̉ talia .ſ. ꝯdictōe tua nō vtar vt. ff. do repudijs. l. ij. §. in ſpōſalibꝰ. Item ex quirunt̉. vij.teſtes rogati pret̓ libertū eius. vel ꝑentū ip̄iˢqui diuertit vt. ff. de diuor. nullū. Item exquirit̉ vt ſane mētis ſit ille qui diuertit. Nā furioſus mittere nō p̄t repudiū licet poſſit ei mitti.vt. ff. de repu. l. iul̓. ¶ Itē exquirit̉ ꝙ fiat aīoꝯſtanti non ꝑ calorē iracūdie. Nā ⁊ ſi peniteateū qui libellū diuorcij dedit tradēdū. et ꝑ ignorantiā mutate volūtatis oblatꝰ eſt durāt ſpōſalia duret etiā mr̄imoniū niſi penitētia cognita. is qui accepit libellū uoluit matrimoniū velſpōſalia ſoluere tūc enī per eum qui accepit ſoluit matrimoniū vel ſoluunt̉ ſponſalia vt. ff. derepu. l. diuortiū. et. l. ſi penituit ¶ Liquet ex p̄miſſis ſponſalia impune ſolui ſi nō interueneritarraꝝ datio. Arris aūt interueniētibꝰ ſi qͥs ſoluerit ſpōſalia. ille qui dedit arras āmittit eas.Si vero ſoluit ſponſalia. ille qui acceplt arrasreſtituit eas et aliud tm̄ de ſuo et non plus niſiſpecialit̓ placuerit ꝑtibꝰ vt pena arraꝝ extendat̉ in quadruplū. tūc enī vſqꝫ eo extendet̉ ⁊ n̄vltra vt. jͣ. e. l. mulier. i. ℟º. et. §. quadrupli.Ceſſat aūt hec pena arraꝝ qn̄qꝫ rōne tēꝑis Sienim ſpōſus in eadem ꝓuincia degēs ſuꝑſederit intra biennium exequi nupciaſqꝫ ſpacij finedecurſu in alterius ꝯiūctōnem ꝑuenerit puellanihil fraudis .i. pene eſt ei que nupcias maturādo votā ſua diutiꝰ ludi n̄ ē paſſa vt. jͣ. e. l. ſi is. Sivero ſpōſus degeret alibi expectaret̉ ꝑ trienniū vt. jͣ. de repudijs. l. liberū. et h̓ ſi ſpōſus impediebat̉ nulla ncc̄itate exequi nuptias nam ſieſſꝫ cā ncc̄itatis deberet ſpōſa expectare vſqꝫ qͦea ceſſaret ncc̄itas vt. ff. e. l. ſepe ¶ Itē ceſſat pena arraꝝ ꝓpter mortr̄ ſponſi vel ſpōſe niſi cāꝫvt nupcie non celebrent̉ defūcta perſona iamp̄buit vt jͣ. e. l. arris. nec diſtinguo int̓uenerit