ꝓſequor vtrūqꝫ. Ad hūc finē ſiue vtilitateꝫtendūt vt ignorātes doceāt. ꝯtumaces coherceāt qͦd faciūt. ꝓpt̓ duo bona .i. aucͣte ⁊ ptāteAucͣte docēt errātes. ptāte cohercēt cōtuniaces. hͨ eſt ꝯmunis oīm principū intētio. hͨ ē vtilitas. Propͥa aūt materia iuſtiniani ſunt trescōdices. gregorianꝰ. hermogenianꝰ. theodo.et extrauagātes ꝯſtōes. ¶ Intētio āt ſuā eſtex illis tribꝰ cōdicibꝰ. et extrauagātibꝰ ꝯſtitutōnibꝰ hunc cōdicē ꝯpone̓. et qͣſi ꝓpriū et ſacratiſſimū tēplū iuſticie ꝯſecrare. ſue felici nomīedecorandū. reſecatis om̄ibꝰ ſuꝑfluitatibꝰ ⁊ cōtrarietatibꝰ. nec enī inueniri poterit cōtrarietas. ſi qͥs ſubtili aīo diuerſitatis rōes excuciet.ſꝫ eſt aliquid inuētū nouū. vel occulte poſitumqͦd diſſonātie q̄relā diſſoluit et aliā naturaꝫ inducit. diſcordie fines effugientē. qͦd aūt corrigit̉. nec poſitū eſſe videt̉. et ideo ponit̉. vt nihil antiqͥtatis penitꝰ ignoret̉. vt inſti. de teſt.in pͥn. ¶ Finis aūt ſiue vtilitas ſumma eſt. quiahoc oꝑe ꝑlecto. facili mō erit acceſſus ad ciciores cāꝝ diffinitōes. et qꝛ ex hͦ nouo cōdice fietrecitatio ꝯſtitutōi. et qꝛ nō eſt opꝰ maxīa mōle pecuniaꝝ. Supponit̉ ethicē. qͥa tractat demoribꝰ. ſic̄ et om̄es libri legal̓ ſcientie. vt. jͣ. deſcd̓is nup. l. i. ⁊cͣ.n nomīe dn̄i ihēſu xp̄i iuſtiniani ſacracratiſſimi pͥncipis ꝑpetui auguſti repetite codic̄ liber pͥmus Incipit de nouocōdice faciendoAperator iuſtinianꝰ de iuſticia ⁊ iure tractaturꝰ. p̄mittit tres ꝯſtitutōes. q̄ vicē obtinentꝓhemij. et ꝯſtōis. ꝓhemij. qꝛ auditorē beniuolū. docilē. ⁊ attētū reddūt. vt in fine pͥme notauimꝰ ꝯſtitutōis. q̄ iꝑat. vetat. ꝑmittit. punit. q̄qͣtuor v̓tuteſ legis ſunt. vt. ff. del̓. et ſe. ꝯ. v̓tꝰ.imꝑat cū. x. ph̓is ꝯmittit. vt Cōdicē ꝯponāt vt.jͣ. e. l. §. ideoqꝫ ad hͦ ma. vſqꝫ illuc. itaqꝫ tn̄ ⁊cͣPermitttit adiectōeꝫ. detractōem. mutatōeꝫvt ibi adiciētes ⁊cͣ. Vetat ex alio cōdice. recitatōem fieri. vt in fine legis. Punit vt. jͣ. ꝓx. §.falſi cri. Docet etiā qͥd ip̄e ſit agreſſurꝰ. cū tradit. hͦ q̄ neceſ. ⁊cͣ. et ita qͦdāmō ſuū opꝰ ꝯm̄datet lr̄am et ꝯſtructōem. al̓. ꝯſtōeꝫ expone vt nōtauimꝰ ibi.¶ De iuſtiniano cōdice confirmandoperior ꝯſtitutio facta fuit nondūcompoſito cōdice. hec auteꝫ cū iamerat complerus vt probatur. jͣ. e. l. §.hiſdem. prū. Et ideo ponitur in rubrica. de iuſtiniano cōdice confir. ¶ In principio autem huius conſtitutōis cōmendat vtilitatē ſui operis probādo. qualiter ad rem pub.ſpectat. Secūdo mandatū certis ꝑſonis iniunctum repetit. ⁊ eoꝝ ſtudium ꝯprobat. ¶ Tercio tradit. de ui. legū. et adicit de penā allegātium illicitas leges.
¶ De emēdatōe iuſtiniani codicis.Icut due premiſſe teſtantur conſti-tutōes ex tribus cōdicibꝰ. et multisynouellis conſtitutōnibꝰ. cōdex domini iuſtimani fuit ꝑ ſepe dictos uiroſcōſumatꝰ. et a iuſtiniano approbatus. et cōfirmatꝰ. Sꝫ qꝛ ml̓tas formas edere nat̉a de ꝓperat. ſicqꝫ noua emergunt negociā. que legū laqueis nō ſunt innodata. neceſſarium viſum eſtpoſt cōdicem confirmā. auguſti implorare remedium. vt no. jͣ. de vet̓. iure. e. l. ij. §. ſed quia diuine. Ideoqꝫ propter noua negocia. quinquaginta deciſiones compoſuit iuſtinianuſ. Item ⁊alias multas. que videbantur de eſſe ad perfectōnem cōpoſiti cōdicis. quo facto vtile viſumeſt iuſtiniano prefatas conſtitutōes. non vt erraticas relinquere. ſed in iam dictum cōdicemcollocare. et ideo eundem cōdicem perſonis p̄dictis diſſolui ⁊ predicta ſuis locis ſupponi iuſſit. ⁊ iterum ꝯſcribi. ⁊ de cetero nunꝙͣ diſſoluipermittit. Si autem aliquid fuerit neceſſariuꝫſcribi in ſpeciali libro nouellarum nomine aſſignabitur.De ſumma trinitate ⁊ fide catholicaAperator iuſtinianus equitatis. iuſticieqꝫ ſtatuta exquiſituius. premittit de ſumma trinitate. a qua iuſticia. ſicut ex eius patet diffinitōeducit originem. et omnis equitas ſplēdeſcit inlucē. et quia ſuper ſumma trinitate. noſtra fides que dicit̉ catholica .i. vniuerſalis conſiſtitde fide catholicā videamꝰ. de qua qͥa publicetractari ſepe nō expedit. ſupponit vt nemo ⁊cͣ.Videndū ergo vnde dicat̉ ſumma trinitas. Etquidem ſumma dicit̉. qꝛ maior ymo maxima eſtomniū rerum. vtpote cum ab ea cuncta procedant. vt. jͣ. de vet̓. iu. e. l. i. circa prin. ¶ Trinitaſdicit̉ ꝓpter tres perſonas que in diuinitate cōſiſtūt. vt enim alius eſt pater alius filius. aliusſpirituſſan. Ita eſt alia perſona patris. alia filij. alia ſpirituſſan. Non tamē tres dij. ſed vnustantū deus. nec tres ſubſtātie. vna patris. aliafilij. alia ſpirituſſan. ſed vnā tantum. que grecovocabulo vſion. dicit̉ .i. idiuiſa ſubſtātīā. ¶ Itēquid ſit fides. Et quidem quādoqꝫ ponit̉ pro ꝓmiſſione. vt inſtit̓. de rerū. di. §. vendite. Quandoqꝫ dicit̉ ꝓpoſitum. ſiue mentis intentio in cōtractū vel extra cōtractū adhibita. q̄ ſi fueritin re alteriꝰ ꝯtrahentis. vl̓ nō ꝯtrahentis adhibita ad eū decipiendū. vel vt ei p̄iudicet̉. dicit̉. mala fides ſeu intētio ceteꝝ. ſi fuerit. vt tibi cōſulas. d̓r bona fides. vt. ff. de. v̓. ſig̓. l. bonafides et inſtit̓. de reꝝ. di. §. vendite. et in. C. deact̓. et ob. l. bonā. ¶ Itē d̓r fides credulitas. etin hac ſigͥficatōe hic ponit̉. ¶ Vn̄ apl̓s. Fideseſt ſubſtācia ſperādarū rerū. argum̄tū nō apparentiū. Vn̄ d̓r fides qꝛ fiet. qͦd d̓r. futurū eſtquod ſperat̉. dicit̉ autem catholica .i. vniuerſalis. et ideo dicit̉ cūctos ppl̓os ⁊cͣ. ¶ Que ſitfides catholica. et quidē nr̄a fides in trinitate