Li

¶ De litigioſis

facere poteſt. ſed mihi videt̉ magis eam eſſetemporalem. nam ſi ſoluat̉ repeti non poteſt.vt. ff. de cōdict. inde. nam maritus. qͦd fieret ſieſſet perpetua cū ſit fauorabilis. vt. ff. de condict. inde. qui exceptōeꝫ. ⁊ bene poteſt eſſe qͦdꝑueniet ip̄e ad meliorē fortunā vel heres eiusvel heres heredis et ſic in infinitum non enimomnes ſucceſſores ſemper erunt egentes. neceſt hoc veriſimile. plerunqꝫ enim ſic accidit vtſupra de arbi. tu. ſi defūctus. ¶ Itē exceptōnialie ſunt odioſe. vt macedoniam. Alie fauorabiles vt velleiani. Alie inducte ſunt ad rigorēiuris cōſeruandū vt rei iudicate vt notauimusſupra de cōdict. inde. vel ꝓpter cām a naturali equitate non aborrentē vt non numerate pecu. et mētus et doli et rei litigioſe. et tranſactionis et pactōnis expreſſe vel tacite et errorisvel ignorātie. ⁊ p̄ſcriptōis temporalis ⁊ etatiset militie ⁊ ſimilibꝰ. ſicut quilibet in ſuis tractatibꝰ poteſt conſiderare ¶ Item exceptōi alieſunt in rem vt que cōpetunt alicui. ⁊ his qͥ cōueniunt̉ ex perſona ſuā. Alie ſunt in perſonamvt que non tranſeunt ad alium. vt eam quamhabꝫ quis vt cōdemnet̉ in quantū facere p̄t etpacti perſonalis vt. ff. e. l. exceptōes. ¶ Opponunt̉ exceptōes dilatorie in prin. litis. probantur vero poſtea ꝙͣ actor monſtrauerit qͥd aſſerit vt. ff. de probatō. l. exceptōem hͦ in dilatorijs exceptōnibꝰ que ſunt dilatorie ſolutōis. nāexceptio fori que declinatoria eſt iudicij ſiquid̓neſciat aliquis eam ſibi cōpetere quandocunqꝫpoteſt cōponi etiam poſt ſentēciam. quia ſentēcia a non ſuo iudice dicta neminem tenet vthabuimus. sͣ. ſi a non cōpete. iudi. Si vero quisſciat eam ſibi cōpetere debet eam opponere inprin. et probare vt. jͣ. e. l. vl. aduocatus autemqui pretermiſſam dilatoriā exceptōem poſteainſtat opponere mulctat̉ in vnam librā auri. vt.jͣ. e. l. penl̓. quod dixi in exceptōe fore pret̓miſſe ab ignorāte ſeruat̉ in exceptōe falſi procuratoris quia per eam dicit̉ iudiciū retro. nullūfuiſſe vnde ⁊ dici p̄t qͦd ante litē opponat̉ vt. sͣ.de procur̄. licet Perpetue autem et peremptorie exceptōes opponunt̉ a reo quādocunqꝫ ip̄ecōueniat̉ etiaꝫ ſi per mille annos ſteterit actorqͦd non conuenit eum nec enim eſt de poteſtate rei quando cōueniat̉. vt. ff. de doli ex. l. pure. §. vl. et opponūt̉ a reo quādocunqꝫ ante ſentenciam ſed non poſtea niſi in caſibꝰ ſpecialitervt habuimus et notauimus ſupra ſententiamreſcin. non poſ. pponunt̉ exceptōes a reis eteoꝝ heredibꝰ ⁊ fideiuſſoribꝰ niſi ſint perſonaleſvt dictū eſt. Non autem tranſit ab vno fideiuſſore in aliū. vt. ff. de fideiuſ. amiſſi. §. vl. Preterhͦ notandū eſt qͦd om̄is exceptō ſua nitit̉ equitate vt notari poteſt. inſti. e. ti. dicit̉ enim in qͣlibet exceptōe. ſed quia iniquū eſt eū cōdemnari ⁊cͣ. et ſic dicit̉ in vacatōnibꝰ muneruꝫ. vt. ff.de vaca. mū. l. i.

Ictum eſt ſupra de exceptionibꝰ ingenere. Nunc autem ponit in ſpeciede ea exceptōne que propter cōtractum ſuper re litigioſa initum competit. Videamus ergo que res dicat̉ litigioſa et que ſit pena ementis vel ex alio titulo accipiētis rem litigioſam et que ſit pena tradentis. ¶ Eſt autēres litigioſa. mobilis vel immobilis vel ſe mouēs de cuius dn̄io cā mouet̉ inter petitorem etpoſſeſſorem aūt per iudiciariaꝫ cōuentōem autper preces principi oblatas et iudici inſinuataſac per eum aduerſario int̓pellatoris cognitasvt in autē. de litigio. i. ℟º ¶ Qd̓ dicitur in dominio ſubaudio in quaſi dominio vt ſi agat qͥspubliciaria actōe. Nam ip̄e dominus eſt de iure pretorio vnde permittit̉ ei rem vēdicare. vtinſti. de actō. §. alie. Item qd̓ dicit cām mouerinon eſt intelligendum qͦd neceſſaria ſit lit̓. conteſt. vt dicat̉ res litigioſa. ſtatim enī reſtrig̓verbum cum dicit iudiciaria conuentione et cūſubijcit de inſinuatōne precum. ¶ Eſt ergo neceſſariū reo dari libelluꝫ. et inſinuari petitōemſed non exigit̉ litis conteſt. licet multi dixerūtcōtrarium. ¶ Item qͦd dicit inter petitorem ⁊poſſeſſorem notat hunc titulum et penam litigioſi locum habere in rebꝰ corꝑalibꝰ tantum.ſicut et verba autenticoꝝ dicunt in princ̄. resmobilis ⁊cͣ. pe. tamē idem intellexit in corporalibꝰ quod ſatis dici poſſet per vetera iura vt innuit̉. jͣ. e. l. ij. et. l. vlt̓. ſed tamen per autē. videt̉hodie contraruim. mihi tn̄ tutius videt̉ nō ſeruari vetera iura cum nō ſint correcta. Vbi vero agitur ſuper re corporali hypothecaria actōne non eſt ideo res litigioſa. vt in autē. e. §.ab hoc. Itē et ſimplex interdictō rei non facitrē litigioſam vt. jͣ. e. l. i. et. ff. e. l. i. in pri. Penaautem ementis rem litigioſam hͨ erat iure veteri. quia ſi petat eam rem ab eo qui mouit litēdatur contra eum ⁊ eius heredem exceptio. ſitamen emptor ſciebat litigium cum emit perſe. nam ſi emit per aliū eius ſcientia. debet confiderari diſtinctōne tamen adhibita que adhibetur cum quis emit per alium rem morboſamvel vicioſam vt notauimus ſupra de edil̓. act.¶ Item et niſi aliquis emit ab eo qui non patiebat̉ litem ſubuenitur emptori. vt. ff. e. l. i. g.i. Si tamen cum tutore vel curatore vel ꝓcuratore alicuius iudicium ceptum ſit. conſequēseſt dicere quaſi cum ipſo litigetur. ita ad exceptōem pertinere. vt in eodem. 8. continetur.In caſu tamēm iure veteri imponit̉ penā alienanti rem litigioſam vt ecce ſi ille cui fiebat cōtrouerſia rem de qua cōtrouerſia eſt in ſacr̄. dedicauerit. punitur enim duplici pena quod preſtat aduerſario vt id veluti ſolatiuꝫ habeat ꝓeo qͦd potentiori aduerſario traditum eſt. vt.ff. e. l. vl. Hodie vero et danti ⁊ accipienti alieimponunt̉ pene. ille enim qui accepit emptōnisvel donatōnis titulo vel ex qͦlibet alio ꝯtractu