viij

rem litigioſam. ſi quidē ſciebat eam litigioſaꝫnon tantum cogit̉ rem redibere. ſed etiam priuatur precio qd̓ neceſſe hꝫ dare fiſco nec enimcedit lucro alienātis imo ip̄e tantundeꝫ de ſuoneceſſe habꝫ fiſco preſtare. Si autem ille qͥ accepit ignorat rem litioſam. redibitio quidē reifit omnino. ⁊ ei precium reſtituitur vel ip̄e abeo liberat̉. ¶ Item terciam partem eius precij reciꝑe debet a venditorē. quia decepit eum.debuit enim ei manifeſtare rem in lite eſſe vēditor. alias duas partes neceſſe habebit fiſcopreſtare. ⁊ habebit locum hec pena etiam indonatōnibꝰ vera extimatōne facta cum precijdatio non eſt rem ad alium tranſferens mulctet̉. ¶ In caſibꝰ tamen reo permittit lex alienare rem litigioſam. h̓ eſt titulo dotis vel donatōnis ante nupt̓. vel tranſactōis vel per diuiſionem rerum hereditariarum vel per legatum vt. jͣ. e. l. vl. autē. tamen corrigit in legatoet precipit vt heres legantis perficiat litemet ſi quidem vicerit rem ipſam cuius dominuseſſe apparet legatario preſtet. ¶ Si autem ſuccubuerit nihil habebit legatarius. cū litis euētus ei videatur relictus. ergo ⁊ liti poterit adeſſe ne colludatur vt in autentic̄. de litigio. §. i.ſed per legem iuſtiniani. jͣ. e. l. vlti. Legatariꝰꝑagebat litē ꝑ legeꝫ āt veterem ante iuſtinianum heres tantum perāgebat litem. ſed ſi legatarius habebit litis extimatōem. quicquidaccideret de cā vt. jͣ. e. l. quicunqꝫ. nec diſtinguitur in predicta aut̓. legauerit actori vel reusrem litigioſam. ¶ Quid autem iuris erit actorialiquo titulo alienante rem litigioſam int̓ viuos ⁊c erte rei redibitio indiſtincte faciendaeſt et lis eſt peragenda quaſi nihil actuꝫ ſit vt.jͣ. e. l. ij. et puto qͥd eadem pena locum habꝫ actore alienante que locum habet reo alienātede quo ſupra plene dictum eſt. ¶ Illud certuꝫeſt qͦd cum ſcd̓m me locum habeat iſte tituluſvel in rebꝰ corporalibꝰ tantū nō poteſt opponiqͦd alias habuimus. ſupra ne liceat potentioribꝰ. l. vltima .ſ. actōem amitti que ceditur potētiori. Ille enim titulus locum habet in corporalibus.¶ De ꝯtrahenda ⁊ ꝯmittēda ſtipulatōnexpediuimus de execptōibꝰ que adiuuant reos. reſtat vt loquam̉ de ſolutōnibꝰ que prorſus liberant. Et quiaſoluit̉ duobus modis naturaliter ſcilicet ꝑ numeratōeꝫ et non naturalit̓. vt per nouatōe indicamus de nouatōnibꝰ. et quia nouatō et delegatio fiunt per ſtipulatōem. Ponamus de cōtrahenda ſtipula. et quia ſtipulatio quandoqꝫſimul contrahit̉ et cōmittit̉. quandoqꝫ contra-

hit̉ tantum. ſed cōmittitur dudum poſtea ⁊ qn̄qꝫ etiam ſi nunꝙͣ cōmittit̉ puta deficiente condictōne. Aud amus de contrahendā et cōmittendā ſtipū. ¶ Videamus itaqꝫ. Quid ſit ſtipulatio et vendicat̉ et qualiter contrahaturet inter quas perſonas. Et qualiter diſtinguat̉et quādo committatur. ⁊ qualiter cōmiſſa purgetur. et que actōnes proficiſcantur ex ſtipulatōne. ¶ Stipulatio eſt verboꝝ cōceptio quibꝰ is qui interrogatur daturū facturū ve ſe idqͦd interrogatus eſt ſpondet. vt ff. e. l. v. §. ſtipulatio. et dicta eſt ſtipulatio. a ſtipulo quodeſt firmum et deriuatur a ſtipite vt inſtit̉. e. inprin. ti. ¶ Et nota ꝙ ipſa verboruꝫ conceptioſumit nomen a digniore parte ſui hoc eſt a ſtipulatōne que ponitur pro interrogatione vtinſtitut̓. quibꝰ modis ob. tol. §. adeo. et hec eſteius ꝓpria ſignificatio. quandoqꝫ tamē diciturſtipulatus ille qui promittit ſtipulatōem paſſiue ſcilicet. vt. ff. de condictōe inde. ſi non ſorteꝫ.§. vltimo. ¶ Et nota qͦd ſtipulatio contrahit̉per verba futuri temporis tantum. ſicut enimdicitur daturum facturum. ſi ergo verba preſentis temporis ponantur nulla erit ſtipulatiovt ſi dicas promittis qͦd das vel promittō qͥddo. ſed excipit̉ in quibuſdam ſtipulatōnibꝰ. vtinſtipulatōnibꝰ iudicio ſiſti. lex enim interpretatur eum promittere ſe Saturum intereſſe ſiid non egerit vt ille ſtet. vt. ff. e. l. quotiens qͥs¶ Et idem in edilitia ſtipulatōne cum promitto al̓. eſſe bibere vt oportet. vt. ff. de euictō. l.ſi ita quis. et forte eſt hoc quis verba in finitiui modi ne dum preſens ſed etiam futurum reſpiciunt tempus vnde et dicuntur indiffinitaquia om̄ia in diffinite reſpiciunt tempora namet competenter diceret̉ volui comedere nolocomedere volaꝫ comedere. ſic ergo diffiniturſtipulatio. ¶ Quid autem eſt verborum obligatio. dicunt quidam idem. vel quod veriusobligatio non eſt ipſa verborum cōceptio ſedex tali verboꝝ conceptōne naſcitur. ¶ Cōtrahebatur olim ſtipulatio ꝑ talia verba ſpōdes. ſpondeo promittis promitto. dabis dabofacies faciam. fideiubes fideiubeo. ¶ Podieautem et ſine ſolemnibus vel directis verbis.¶ Sed quibuſcunqꝫ cnoſenſu contrahentiumcompoſite ſunt vtriuſqꝫ cōſonante intellectumſuum habent legibus cognite. ſtipulatōes firmitatem vt inſtitu. e. §. in hac re. et. C. e. l. oēsContrahitur ſtipulatō in greca ligua. et inlatina et afficana et aſſiria ⁊ qualibet alia imoet ſi in latino fiat niterrogato ⁊ reſpondeaturin greco. vel ecōuerſo. tenet ſtipulatio ita tamen vt vterqꝫ linguam alterius intelligat ſiueper ſe. ſiue per verum interpretem vt. ff. e. l. i..8. vltimo et inſtitu. e. §. vtrum autem. ¶ Illudcerāum eſt qͦd in ſtipulatōe neceſſaria eſt interrogatio et reſponſio. et ideo neqꝫ mutus neqꝫ