PhyſicoꝝAreſtotelis

tutē mouēdi et ſic ꝓmouet motum. et iſtud habet̉ in calefactiōe aque. qꝛ aqua de ſe impedit calefactōnem cū ſuẜm ſe frigida. tn̄ ipſa calefacta ꝓmouet qm̄ decoquit carnes aqua calida Ad tertiū dd̓m eſt. licet aer ẜm ſe nōhabeat virtutē ſuſtinendi neqꝫ mouendi talia corpora.tn̄ ẜm ꝙ fortiter motus eſt a ꝓijciēte ẜm hoc poteſt mōuere talia corꝑa multū grauia ſicut videt̉ de fulmine aliqn̄ ꝙ aera nubibꝰ īpulſus ꝓſternit arbores et edificia. etideo in machinis qͥbꝰ ꝓijciuntur lapides aer fortiter motus poteſt talē cauſare motum Ad quartū dicitur ꝙſi cādela ponat̉ ꝓpinq̄ ad lapidē ꝓiectū ⁊ ſpēaliter retroip̄m vbi fit magna cōmotio aeris ncc̄ario extinguitur.Auartum dubium eſt.In quo predicamento eſt virtus ꝓiectiua. Soº ipſainqͣꝫtum eſt in ꝓijciente eſt de predicamēto qͣlitatis. qͥaeſt quedā naturalis potentia. ſed inqͣꝫtum eſt in aere nōeſt ꝓprie in aliquo p̄dicamento. qꝛ nō eſt in eo informatiue et actualiter. qͥa alias aer haberet actu potentiā motiuā. ⁊ ſic moueret̉ ip̄m ꝓiectū abſqꝫ amminiculo alicuiꝰextrinſeci ſicut nūc facit ꝓijciēs. igitur neceſſariū eſt dicere. ꝙ ſit in aere virtualiter ⁊ ſaluat̉ ī motu locali eiuſdēqui motus eſt de predicamento vbi. ip̄a tn̄ poteſt accipidupliciter ẜm ꝙ eſt in aere Uno mō quo ad eius fundamentū ⁊ ſic eſt in predicamento vbi quia eſt motus localis aeris. Alio mō quo ad actū. ⁊ ſic nō eſt in aliquo predicamento Sed diceres ſi nō eſt virtus ꝓiectiua ī aeretunc aer nō moueret ꝯn̄r ꝓiectū. Ad hoc dd̓m eſt. ꝙnon valet cōſequētia qͥa ſufficit ad hoc ꝙ moueat ꝙ etiāmoueatur a ꝓijciente ⁊ in illo motu ſaluatur vlteriꝰ virtus ip̄ius mouētis et nō ẜm actuꝫ. Et hoc poteſt oſtendi per duo ſil̓ia quorū primū eſt de motu locali. ſcꝫ baculo moto et vlterius mouente lapidem quia et ſi baculusmoueat lapidē nō tn̄ pōt dici ꝙ baculus in ſe habeat potentiam mouēdi ẜm actū. qꝛ alias baculus per ſe moueret lapidē. Secūdū ſignū eſt de motu alterationis de aqua calefacta qꝛ aqua calefacta vlterius calefacit et tamen nō poteſt dici ꝙ aqua in ſe habeat potentiam calefaciendi ſed ignis quia eſt eius naturalis potentia. igiturin aqua eſt potentiā calefaciendi ẜm virtutē et nō ẜm actuꝫ q̄ virtus fundat̉ in calore recepto ꝑ alteratōem in aqͣQuintum dubtum elt.Quare ꝓiecta velocius mouent̉ in certa diſtātia a ꝓijciente qͣꝫ iuxta ip̄m. vt ſagitta fortiꝰ ledit in diſtātia ab arcū qͣꝫ qn̄ eſt ꝯiūcta cū chorda ꝑcutiente Solutio quiaꝓiecta mouent̉ ab impetu generato ſucceſſiue in ꝑtibusaeris cū quadā inundatione et circulatōne aeris ſicut fitin aqua qn̄ ꝓijcit̉ lapis. talis aūt motio ꝑtiū aeris nō eſtadhuc ꝑfecte genita qn̄ ꝓiectū eſt ꝯiūctu ꝓijcienti. ſꝫ hocſolū fit qn̄ ē in certa diſtātia aꝓijciēte. iō ī tali diſtātia fortius mouetur que tn̄ diſtantia magis eſt ꝓpe principiumqͣꝫ ꝓpe finem. qꝛ in motu violēto eſt quadruplex eē. pͥmuꝫeſt generatio. ſcd̓m eſt augmentū in qͦ eſt in optimo eiuspoſſe. tertiū eſt decremētū. ⁊ qͣrtū eſt deciſio eius.CSextum dublum el.An motus ꝓiectōnis ſit vnus et cōtinuꝰ Et videt̉ꝙ ſic. qꝛ alias motus celi non eſſet vnus et cōtinuꝰ. eoꝙ a pluribꝰ motoribus dependeat Solutio ꝙ nō. qm̄

ad vnitateꝫ motus requiritur vnitas mouētis. talis ātnon eſt in motu ꝓiectionis. videt̉ tn̄ vnus et cōtinuꝰ ꝓpter vnitatem mobilis. Etiā ꝓter vnitatē tꝑis. qꝛ noninterrūpitur quiete media Ad obiectū dd̓m eſt. qͣꝫuismotus celi dependeat a pluribꝰ motoribꝰ. illi tn̄ ſunt ſubordinati. et hoc mō nō eſt incōueniens vnū motū a pluribus dependere. qꝛ ſcd̓m mouens mouet in virtute primimouentis. ſic aūt nō eſt de motu ꝓiectoruꝫ. qꝛ ibi nō ſtꝭſubordinati motores. qͥa oīno accidit ꝙ vna pars aerisplus mouet aliā qͣꝫ aliapriorē. In motoribꝰ aūt ſuborditis vniuerſalior cā ſꝑ mouet ꝑticularē et nō econtra.Septimum dubium eſtAn motus celi ſit regularis ⁊ vniformis. Et videt̉ꝙ non. qꝛ motus celi eſt velocior circa centrū qͣꝫ in circūferentia. eo ꝙ luna infimꝰ planetarū eſt ꝓpinquior centro. velocius mouet̉ qͣꝫ aliquis aliarū planetarū Soºꝙ ſic. vt dicit in textu. Ad obiectū in oppoſitū dd̓meſt. ꝙ in celo eſt duplex motus. ſcꝫ diurnus qui cōpleturquo ad vnā reuolutōem in vno die naturali. ⁊ tali motumouentur om̄es celi et elemēta ſuperiora. ſcꝫ ignis ⁊ aerquo ad ſuperiorē eius regionē et ille motus eſt velociorin circūferentia qͣꝫ in centro. qꝛ velocius d̓r qd̓ in equalitꝑe ꝑtranſit maius ſpaciū qꝛ igit̉ circa circūferentiā ſuntcorꝑa maiora ⁊ tn̄ in equali tꝑe oēs ſphere ſuꝑiores deſcribūt ſuos orbes cū alijs corꝑibꝰ inferioribꝰ. igit̉ velocius mouent̉. Alius eſt motus in celo qui dicit̉ motusplanetarū in zodiaco hoc eſt ſubzodiaco et tūc oppoſitūdd̓m ē. qꝛ ſic̄ qͣnto corpꝰ magis appropinquat centro tāto velocius mouet̉. et hoc ptꝫ exēplariter qm̄ luna q̄ eſtinfimus planetarū et maxime verſus centrum ꝯplet motum ſuum vno mēſe venus mercurius. et ſol vno anno.mars duobꝰ annis. et iupiter qui eſt ſuꝑ eum duodecimannis. et ſaturnus qͥ maxime diſtat a centrotriginta annis. et firmamētum cōplet ſuū circulū ꝯtra motū diurnum tribus milibus annis De motū tn̄ tali ph̓s in ꝓpoſito non loquitur ſed de motu diurno.Cōmentarij in octo libros phyſicoꝝ Areſto.Burſe laurentiane famoſiſſimi agrippinenſisColonie gymnaſij ꝓceſſum cōtinētes ꝑ egregiū virū artiū liberaliū magiſtrū et in ſacra pagina licētiatū doctiſſimū Ioānē herder wiccēſem in eodē regētē ex diuerſis et potiſſimū diuiAlberti magni dū vixit ratiſponen̄ eccleſie ep̄icōmentarijs ſtudioſiſſime elaborati. et ꝑ aliosſacre theologie ꝓfeſſores licētiatos ⁊ baccalaūrios eiuſdeꝫ regentie accuratiſſime reuiſi et addeſideratū finē ſunt ꝑducti atqꝫ vt plurium vtilitati ꝓficerēt. ꝑ honeſtū ciuē Hēricū quentellniditiſſime Anno. xcvij ſuꝑ Milleſimū et quadringēteſimū ſeptimo. calendas Iunij imp̄ſſide qͦꝝ fine ſit bn̄dictus deꝰ trinꝰ ⁊ vnus. Amē