Druckschrift 
Commentaria in libros Physicorum Aristotelis secundum viam Albertistarum cum textu
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

PhyſicorumAreſtotelis.

expellitur. et ideo habet ſimilitudinem pulſu ꝑficit̉pulſu. vectio vero eſt motus per accidēs in alijs fundatꝰqꝛ illud qd̓ vehit̉ mouet̉ ad motū alterius Et ſic ex p̄cedentibꝰ manifeſtū eſt. ſi pellens trahens ſimul ſunt eo quod pellitur et trahit̉. inter ea nihil eſt medium tunc etiam inter circūducens vertigine et circūductūnihil eſt mediū neqꝫ plenū neqꝫ vacuū. ergo illud quodmouet̉ eſt muoentis. ꝯn̄s mouens motū ſtꝭ ſil̓.Hoc aūt manifeſtū ex definitōnibus dictisPulſio quidē em̄ aūt a ſeipſo aūt ab alio ad aliud motus eſt Tractus aūt ab alio ad ip̄m autad aliud eſt. Adhuc aūt ſyneſis et dyaſis diſgregatio. Hic ph̓s oſtendit duabꝰ rōnibꝰ in pulſione tractione mouens motū ſunt ſil̓ Quare prima ſumit̉ ex definitōibꝰ vtrorūqꝫ. qꝛ pulſio ſicut an̄ dcm̄ eſt ē motꝰ auta ſeip̄o aūt ab alio ad aliud. qꝛ ꝑficitur duobꝰ motibꝰ impulſionis expulſionis. nihil aūt mouet alterū a ſe qͦd ēei ꝯiunctū in principio Tractio etiā vt dictū eſt. ꝑficiturduobꝰ motibꝰ qꝛ vel fit ab alio ad ip̄m trahens. aut abip̄o trahente ad aliud. igit̉ in oībꝰ his motibꝰ verū eſt.inter mouens ꝓximū et motum non eſt mediū Secūdaratio ſumitur ex nominibꝰ qm̄ pulſio apud grecos appellatur dyaſis id eſt diſgregatio ſed tractio eſt ſyneſis hoceſt congregatio aut vnio ſed non poteſt aliquid congregare aut diſgregare niſi aſſit ei quod congregatur autdiſgregatur.Proiectio aūt qn̄ velocior motus fiat qͣꝫ quiẜm naturā lati fortiori facta pulſione et hoc facto tam diu accidit ferri quouſqꝫ fortior fit motus eius qd̓ fertur. Manifeſtū igit̉ qm̄ qd̓ mouetur mouēs ſil̓ ſunt nullū mediū ē ip̄oꝝ Hic ph̓s oſtendit ꝓiectio fit duobꝰ modis. autfit ẜm naturā motus ꝓiecti. aut ꝯtra naturaꝫ. ſi ꝯtra naturam motus ꝓiecti fiat tūc ceſſat motus qn̄ ceſſat īpetus ꝓijcientis. ſicut fit lapis iacit̉ ſurſum. Et ſi fiatẜm naturā motꝰ ꝓiecti tūc non ceſſat motꝰ qn̄ ceſſat impetus ꝓijcientis Et ſi īpetus in talibꝰ addat ſuꝑ motūnaturalē rei ꝓiecte. vt ſi lapis ꝓijciat̉ deorſum ille velociter fertur deorſum qͣꝫ ſi ẜm naturā moueret̉. in talibus verū eſt. ꝓiectio fit qn̄ velocior motꝰ fit eo motuquē habet id qd̓ ẜm natura fertur. eo fortior fiat īpulſio qͣꝫ ſit inclinatio ad motum naturalem in eo qd̓ ꝓijcit̉.et tunc ille motus fortior vſqꝫ ad hoc fit quouſqꝫ fit motus eius qd̓ fert̉ qͣꝫ ſit naturalis motus eiꝰ. qꝛ violentiaet īpetus ꝓijcientis addūt ſuꝑ motū naturalē aliqͥd intali etiā vltimū ꝓiectiuū ꝓximū eſt rei ꝓducte ſic in eanullū eſt mediū. igit̉ manifeſtū eſt ſint ſimul id qd̓uetur et mouens ꝓximū.Atuero neqꝫ alterati neqꝫ alterātis nullummediū. Hoc aūt manifeſtū ex inductione. Inomnibus em̄ ſimul eſſe accidit alterans vltimum et primum qd̓ alteratur.3 Hic ph̓s ꝓbat inter alterans et alteratū nullū eſtmediū inductione. et rōne Inductione ſic̄. qꝛ in oībꝰ motibꝰ alteratōis accidit ſic alteratio. vltimū alterantis

eſt primo alterati. igitur ſunt ſimul. et inter ea non eſtmedium aliquod.Quale em̄ alterat̉ eo ſenſibile eſt. Senſibilia aūt ſunt qͥbꝰ differūt corꝑa adſeinuicē. vtgrauitas leuitas duricies mollicies ſonusſonus albedo nigredo dulcedo amaritudo humiditas ſiccitas dēſitas raritas et horū mediaSil̓r aūt et alia ſub ſenſu ſunt qͦrū eſt caloret frigus et lenitas aſꝑitas Hec ſunt paſſiones ſubiecte qͣlitatis. His differūt ſenſibilia corporū aūt ẜm aliqͥd horū maiꝰ et minꝰ etin patiendo aliqͥd horū. Calefacta em̄ et frigefacta aūt dulcefacta aut amaricata aūt ẜꝫ aliqͥdaliud predictoꝝ. Similiter et aīata corpoꝝ etinaīata Et aīatoꝝ quecunqꝫ ꝑtiū ſunt inaīateEt ip̄i ſenſus alterant̉ patiunt̉ em̄. actio enimip̄oꝝ motus eſt per corpus patiente ſenſu aliquid. Scd̓m quecūqꝫ igit̉ aīata alterant̉ nonẜm hec alterant̉ inaīata Scd̓m em̄ ſenſusalterant̉. Et latet alterant̉ inaīata. Nihil ātꝓhibet et aīata latere. alterant̉ ẜm ſenſus accidit qd̓ eſt alteratōis ip̄is. ſiqͥdē igit̉ ſenſibiles paſſiones hoc aūt alteratio Hic ph̓s oſtendit idem rōne alterans et alteratuꝫſunt ſimul. om̄is alteratio eſt ſimilis alterationi que eſtẜm ſenſum In alteratione aūt ẜm ſenſum alterans et alteratum ſunt ſimul. igit̉ ſic̄ eſt in omni alteratione. Qaiorem tripliciter probat accipiēs vnā ſuppoſitōnem quāpoſtea ꝓbat ſolum alterat̉ alteratōne propria. et phyſica quale hoc eſt ẜm qualitatem informatā in eo. ipſaeſt ſenſibilis qualitas ẜm aliquod obiectū ſenſus. Secūdo ꝓbat. corpora tam animata qͣꝫ inaīata alterāturẜm iſta ſenſibilia hoc eſt ẜm iſtas qualitates ſenſibiles.quāqͣꝫ diuerſimode. qͥa corpora naturalia inaīata alterātur per iſtas qualitates alteratione corruptiua. ſed animata alterantur per iſtas qualitates ſenſibiles alteration perfectiua. Tertio quia ẜm illas qualitates fit alteratio ẜm quas corpora differunt. ſed corpora naturaliaper iſtas qualitates differunt. igitur per illas nata ſuntalterari. igit̉ alteratio fit per qualitates ſenſibiles. Etph̓us. in textu enumerat aliquas qualitates naturalesſenſibiles. ſcꝫ grauitas leuitas duricies mollicies. ſonnōſonus. ſiue ſonꝰ grauis et acutꝰ. albedo nigredo dulcedo amaritudo. huiditas ſiccitas dēſitas et raritasſunt media inter iſta. Similiter aūt et om̄ia alia ſuntſub ſenſu aliquo hoc eſt que ſunt obiecta ſenſuuꝫ de quorum nūero ſunt calor et frigus. aſperitas et lenitas. Etomnes iſte qualitates ſunt paſſiones et paſſibiles qualitates ſubijciunt̉ contrarijs ſicut ſpecies generi et perea differunt naturalia corpora ſenſibilia aūt per aliquidhorum in eo magis aut minus patiuntur aliquid horum Senſibilia corpora dicuntur que ſenſibilibꝰ qualitatibus diſtinguuntur. ſed quecūqꝫ ſenſibilibus diſtinguuntur neceſſe eſt primis ſenſibilibus diſtinguāturPrima autem ſenſibilia ſunt calidum frigidum humidum et ſiccum. Et his primo differunt homogeniaque ſunt elementa ſicut patebit latius in ſecundo libro