SextusLiber

ꝯcauo vel ꝯuexo eius Et hoc ſic oſtēdit̉. qꝛ cum eleuat̉a pūctū et redit in vbi in quo eleuabat̉. ⁊ ſimiliter eſt dec ⁊ de oībꝰ alijs. et cū forma circuli deſcripta ꝑ a pūctū ēꝯpleta. nōdū ē ꝯpleta forma circuli deſcripta ꝑ. b ⁊c̄ijsſed vna deſcriptio ꝯtinue ꝯpletur poſt aliā. ⁊ ſic manifeſtum eſt. ꝙ in circulatione circuli continue talia pūcta ſibi ſuccedūt. ⁊ vnus ſemper eſt vt pellens et alter vt pulſus poſt alium. et ita ꝯtinue ſe pellunt et pellunt̉. igiturꝯtinue forma deſcriptōis circulorū formaliter variaturet precipue in circulo naturaliter mobili in quo eſt oriēset occidens ⁊ dextrū et ſiniſtrū. gͦ ꝓcedit ꝯtinue circulꝰin formas multorū circulorum licet ſubiecto ſit vnꝰ Similiter aūt eſt de loco. locus em̄ motus circuli eſt ſupracentrum. et qͣꝫuis ille locus idē ſit ſubiecto tn̄ formalitervariatur. locus em̄ vnꝰ forme circuli deſcripti nō ꝯplet̉cū deſcriptione alterius circa centrū. Eſt em̄ formaliterlocus circularis vbi in quo ꝯpletur deſcriptio circuli. etergo circulus totꝰ formali totalitate procedit de loc̓o adlocū. ⁊ de circulo ad circulum continue in motu circuli.et iſti circuli nō ſunt ideꝫ formaliter ſꝫ ſubiecto ſicut idēnūero ſunt. et ꝑ accn̄s homo et homo muſicus. et ideoper ſe mouentur circulariter de loco ad locuꝫ. et per accidens eſt in loco vno et ergo falſum eſt. ꝙ ꝑtes mutāt locum et totū manet vt quidā dicūt. qꝛ tūc circulus nō moueret̉ niſi per accidens ⁊ nō ẜm ſe. Etiam falſum eſt qd̓d̓t Auicenna ꝙ motus circuli ſit ẜm ſitū ⁊ non. ẜm locūmotus. qꝛ in ſitu nō eſt motus niſi ꝑ accidens. eo ꝙ ē forma indiuiſibilis. Etiam ſitus nō eſt ſine eo qd̓ eſt ad aliquid ⁊ in illo nō eſt motus niſi ꝑ accn̄s. Uerū tamē eſtꝙ circulꝰ ꝓcedit ẜm ꝑtes de ſitu ad ſitū ſꝫ hͦ ꝯuenit etiāei qd̓ mouet̉ ẜm motū rectū. qͣꝫuis in recte motis ſit diuerſus locꝰ et ſitꝰ ⁊ forma et ſubſtātia Sꝫ in circularitermotis locus diuerſus eſt ẜm formā ſed nō ẜm ſubſtantiā et illud eſt ꝓpriū eoꝝ q̄ mouent̉ ẜm circulū. Et ſicutdc̄m eſt de circulo ꝙ variat̉ ẜm formas circulorū ꝓpterpuncta orientia ⁊ depreſſa ita eodem modo dd̓m eſt deſphera ſi ſignētur ſuper eā ſemicirculi aūt pūcta inter polum et polum ex ꝑte dextre ſphere. vn̄ eſt motus. qꝛ illiactus ẜm pūcta ꝯducta variāt formalit̓ ⁊ deſcribūt ꝯtinue ſpheras diuerſas ī forma. ⁊ cū hoc ꝯtinue fiat ī motu ſphere ncc̄e eſt ꝙ locus deſcriptōis vnius differat formaliter a loco deſcriptōis alterius ꝑ eādē q̄ de circulatione eſt inducta rōem. et ideo tota ſphera procedit de loto ad locū formaliter licet ſubſtātia maneat in eodē loto. Sphera eī eſt qd̓ generat̉ ⁊ deſcribit̉ ſemicirculo īducto vt ait eūclides. Hoc em̄ ncc̄ario habet tria pūcta īmobilia ſcꝫ centrū ⁊ duos polos. igit̉ ſphera ſꝑ mutaturab altera ſpheralitate in alterā ẜm forme ſue totalitateꝫet nequaqꝫ quieſcit et ſic circulus de vna circulatiōe ī aliam ẜm ꝯtinuū motū q̄ circulatio vocatur Sic aūt ē deoībus q̄ mouent̉ in iſtis q̄ ſunt circulus ⁊ ſphera. et hecaliqn̄ dicunt̉ in ſeipſis moueri. qꝛ nō egrediuntur eundēlocum ẜm ſubſtantiamOſtenſis aūt his. dicimus ꝙ imꝑtibile nōcōtingit moueri niſi ẜm accn̄s vt corpore moto aut magnitudine in qua eſt. ſicut vtiqꝫ eritqd̓ ī naui mouet̉ a nauis motu aut pars totiꝰmotu Imꝑtibile aūt dico qd̓ eſt ẜm qͣꝫtitatemindiuiſibile. et nāqꝫ ꝑtium motus alij ſunt ẜmꝙ ptium ⁊ ẜm ꝙ totius motus. Uidebit aūt

in ſphera aliquis maxime differentiam. nō em̄eadē erit velocitas eorū que iuxta centrū ſuntet que extra et q̄ totius. ſicut nō vnius exiſtente motu Sicut igit̉ dicebā. ſic quidē contingitmoueri imꝑtibile ſicut in naui ſedēs naue eunte per ſe autem non contingit.¶ Iſtud eſt ſecūdū capl̓m in quo ph̓s ponit opinioneꝫdemocriti dicētis īmobile moueri quā reprehendit Etdiuidit̉ iſtud capl̓m in duas ꝑtes. In quaꝝ prima reſumit aliqua q̄ in ꝑte dicta ſunt in principio quinti. In ſecūda ꝑte ph̓s probat quatuor rōibus ꝙ indiuiſibile nōp̄t moueri. ibi. Mutet̉ igit̉. Quantū igit̉ ad primā ꝑteꝫph̓s facit qd̓ dictū eſt Et d̓t ph̓s ꝙ ꝯcedendū ē ꝙ indiuiſibile mouet̉ ꝑ accn̄s ſicut motu corporis aut magnitudinis in qua eſt īdiuiſibile ſicut terminus ⁊ hoc eſt ſicut ſi aliqͥs moueat̉ in naui a nauis motu p̄ter id ꝙ mōuet̉ in naui a nauis motu extrinſecū eſt eēntia nauis. Etideo ſil̓e magis eſt id qd̓ mouet̉ exn̄s in corpore aliquoa motu illius corporis in quo ipſuꝫ eſt. ſicut pars mouetur motu totius corporis ⁊ indiuiſibile ad motū diuiſibilis in quo eſt Hic em̄ motus in hoc ſil̓is eſt motui accidentiū qꝛ ſicut accn̄tia nō mouentur ex ſe ſꝫ motu ſubiecti ita neqꝫ ꝑs qͣꝫdiu ꝯiūcta eſt toti ex ſe mouet̉ ſꝫ motu ſui totius. Imꝑtibile em̄ d̓r illud qd̓ oīno ē indiuiſibile ẜm qͣꝫtitatē. Et eſt hec diſtinctio neceſſaria. qꝛ licetpars nō habeat niſi motu totius tn̄ motus ideꝫ ꝑ accn̄sꝯueniens ip̄i aliqn̄ ſicut in ſphera mota habꝫ alietatemvelocitatis et tarditatis in ꝑtibꝰ diuerſam a motu totiꝰqꝛ motus totius vniformis eſt in toto. ⁊ tn̄ in ſphera maxime iudicat̉ eſſe definita in ꝑtes. qꝛ ꝓpinque centro autpolo ꝓpter hoc ꝙ tranſeūt ꝑuos circulos in eodē tꝑe inquo ꝑtes remote a polo aut centro tranſeūt magnos. neceſſe eſt eſſe tardioris motus qͣꝫ illas. ⁊ ideo ſtelle iuxtapolū in auſtro et aquilone tardi ſunt. et motus et ſtelleiuxta equinoxialem qͥ eſt vnus magnoꝝ circulorū ſphere ſunt velocis motus. ⁊ ſic īuenitur triplex diuerſitas inꝑtibꝰ a motu totius. qꝛ q̄ cū ſit intus in centro aut poloquieſcūt. ⁊ que iuxta centrū aut polū tarde mouētur. etſic q̄ ſunt remota ab vtroqꝫ polo et centro velociter mouentur et cū iſte motus eſt per ſe vnius totius et ꝑ accn̄sꝑtiū. igit̉ multo magis et in his in quibꝰ motus ꝑtiū eſteiuſdē velocitatis cū motu totius. et cū ꝑtibꝰ alijs motꝰattribuit̉ ꝑ ſe toti et ꝑ accidens ꝑtibꝰ Igit̉ ꝯcludit ph̓sꝙ nō ꝯuenit moueri imꝑtibile. cuꝫ ſphera ſit in alio niſiſicut mouet̉ ī naui ſedēs naui eūte. ꝑ ſe aūt nō ꝯuenit ip̄iipſum moueri. qꝛ ꝑ ſe d̓r moueri cui motus ꝯpetit per ſeMutetur igit̉ ex ab in bc:ſiue ex magnitudine in magnitudinē ſiue ex ſpecie in ſpēm ſiueẜm contradictōem Tempus aūt ſit in quo primo mutatur in quo eſt d. ergo neceſſe eſt ipſuꝫẜm ꝙ mutatur tēpus in a b. eſſe. aut in. b. cautaliquid quidē huius in hoc aliud vero in altero. Omne em̄ qd̓ mutat̉ ſic ſe habuit. In vtroqꝫ quidem igitur nō erie aliquid ip̄ius. ꝑtibileem̄ vtiqꝫ eſſet. Atuero neqꝫ in b. c. mutatū em̄erit. conceſſum eſt aūt mutari. Rel inquit̉ igit̉ip̄m in a b eſſe ẜm ꝙ mutatur tempus quieſcit