Druckschrift 
Commentaria in libros Physicorum Aristotelis secundum viam Albertistarum cum textu
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

PhyſicoꝝAreſtotelis

et nunqͣꝫ eſt fieri niſi aliquid factū ſit prius. neqꝫ corrūpitur niſi aliqͥd corruptū ſit prius. neqꝫ ecōuerſo factū eſſeaut corruptū eſſe niſi aliquid fiat corrūpat̉ prius. qꝛ ſiin ip̄o corrumpi eſt corruptum eſſe prius. in ipſo corruptum eſſe prius eſt corrumpi in potentia ẜm diuiſionem ꝯtinue mutatōnis. quia in quolibet per diuiſionēaccepto ſunt duo. ſcꝫ continuum rōne cuius eſt mutariet terminus ꝯtinui rōne cuius ineſt ei mutatuꝫ. Igit̉manifeſtū eſt qd̓ factū eſt ncc̄e eſt prius fieri qd̓ fit neceſſe eſt pͥus factū eſſe. qꝛ oīs magnitudo et tꝑ̄s diuiſibilia ſunt ſꝑ et in quocūqꝫ tꝑe vel magnitudine fiteſt in ipſo ſicut in primoQm̄ aūt qd̓ mouet̉. in tꝑe mouet̉. in pluri maior magnitudo et in īfinito tꝑe īpoſſibileeſt moueri magnitudinē finitā eandē ſꝑ illius aliqͥd qd̓ mouet̉: ſꝫ in omnē quidē igitur ſi aliqͥd moueat̉ eque velociter neceſſe ē finitū infinito moueri manifeſtū eſt. Acceptaꝑte mēſurabit totū in equalibus tꝑibꝰ tantisquot ꝑtes ſunt totū motū eſt. Quare qm̄ hefinite ſunt ī qͣꝫtitate vnaquaqꝫ tot modis oēset tēpus vtiqꝫ erit finitū. Totius em̄ erat tātūquātū tempus. quod eſt ꝑtis multiplicatio ẜmmultitudinem partium Iſtud eſt ſextū capitulū in quo Areſto. determīat definito et infinito qūo ſe habeant ad motū. Et diuidit̉ induas ꝑtes. In quaꝝ pͥma ph̓s in textu ꝓbat. reqrit̉ tp̄s infinitū vt mobile finitū ꝑtrāſeat magnitudineꝫfinitā. In ſcd̓a ꝑte ph̓s ꝓbat. infinitū pōt mouerineqꝫ quieſcere. ibi. eadē aūt. Quātū igit̉ ad primātem ph̓s duo ſupponit. quoꝝ pͥmū eſt. qͦd mouet̉.mouet̉ in tēpore Scd̓m eſt in maiori tꝑe ꝑtrāſit̉ maiormagnitudo in minori minor. ſꝫ finitā magnitudinē ẜmvltima īpoſſibile eſt moueri in tꝑe infinito aut ẜm tēpusinfinitū. niſi illa magnitudo eadē ſꝑ iteret̉ ẜm ſitū in motu vno ſicut celi circulatio aut niſi ſit aliqua pars illiꝰ qd̓mouetur ſicut dicerent̉ aliq̄ ꝑtes moueri in toto aut aliqͣſed de tali motu ſit accn̄s fit mētio in propoſito.Oportet ergo in toto tēpore pͥmo ꝓpͥo motus alicuius magnitudinis expleatur totus motus tota magnitudo. Iſtis igitur ſuppoſitis ph̓s ꝓbat qd̓ intendit.ſcꝫ reqͥrit̉ tēpus infinitū ad ꝑtranſeūdū magnitudine finitam. ſi em̄ motus finite magnitudinis eſt in tꝑeinfinito aūt eſt eq̄ velox aūt eſt eqͥ velox in toto motuſi fuerit eq̄ velox tūc manifeſtū eſt. motus talis mobilis fit in infinito tꝑe. qꝛ tale mobile ꝑtrāſit aliquā ꝑtēaliqͦtā talis magnitudinis puta mediā tertiā vel decimāin aliqͦ finito tꝑe. qꝛ ſicut ſe hꝫ totū tēpus infinitū ad tota magnitudinē motā. ita ꝑs tꝑis ad ꝑtē magnitudinisqꝛ ſicut tota mouet̉ in toto tꝑe ita ꝑs in ꝑte tꝑis. medietas in medietate tꝑis tertia in tertia. decima ī decima. ꝑtes tꝑis ſunt equales ꝑtibꝰ magnitudinis. ſedꝑtes magnitudinis mote ſunt finite nūero extenſioneẜm vltima. ergo etiam ꝑtes tꝑis nūero extēſione ſuntfinite ẜm vltima. qꝛ tot ſunt ꝑtes magnitudinis moteqͦt ſunt ꝑtes tꝑis qd̓ multiplicat ꝑtes ẜm oēm multiplicatōem ꝑtiū. velox qd̓ diuidit tēpꝰ vt ſupͣ dictū ē.tiens velox diuidit totiens tp̄s ponit diſtinctōem in ꝑtibus magnitudinis mote. et ille erūt eqͣles. ſuppoſituꝫ

ſit id qd̓ mouet̉ eſſe eq̄ velox in toto motu. finite erūtꝑtes tꝑis nūero extenſione ẜm vltima ſꝫ ex finitis ẜmvltima nūerū ꝯponit̉ infinitū. tp̄s totiꝰ magnitudinis mote eſt infinitum neqꝫ ẜm nūeꝝ neqꝫ ẜm vltima. ꝯͣ ypoteſim. qꝛ poſitū fuit eſſet infinitum.Sed ſi eque velociter differt nihil. Sit in quo a. et b. ſpaciū finitū qd̓ motū ſit in infinito tꝑe. et tp̄us infinitū in quo. c. d. Si igit̉neceſſe eſt prius alterū altero motū eſſc. Hocaūt manifeſtū. tꝑis in pͥori poſteriori alteꝝmotū ē Semꝑ ī pluri alteꝝ erit motū ſiueeq̄ velocit̉ mutet ſiue eq̄ velocit̉ mutet ſiueintēdat̉ motꝰ ſiue remittat̉ ſiue maneat nihilminus. Accipiat̉ igit̉ aliqͥd a b. ſpacij qd̓ ſit a eqd̓ mēſurat ab hoc itaqꝫ infiniti in quodā factum eſt tꝑe In infinito em̄ p̄t eſſe Om̄e em̄in infinito eſt. Et iterū alterū iam ſi accipiamꝰqͣꝫtum eſt a e. neceſſe eſt ī infinito tꝑe. em̄in infinito. ſic accipiens qm̄ infiniti quidemnulla pars menſuret. Impoſſibile infinitū ex finitis et equalibus et inequalibꝰ ꝓpter idqd̓ menſurat̉ infinita multitudine et magnitudine a quodā vno ſiue equalia ſiue inequalia.finita aūt magnitudine nihil minꝰ Spaciū ātfinitū tātis ſunt a b. mēſurat̉ in finito tꝑe a. bmouet̉ Sil̓r aūt et in quiete quare neqꝫ fieri neqꝫ corrūpi poſſibile eſt ſꝑ aliqͥd vnū et idem Hic ph̓s on̄dit ſcd̓m. ſi fuerit eq̄ velox tūc ſequit̉idē incōueniēs. qꝛ et ſi ꝑtes tꝑis ſint ineqͣles in motu. qͥain vna ꝑte velocius mouet̉ in alia tardius. tn̄ oēs ꝑtesſunt finite ẜm multitudinē vltima. igit̉ ex ip̄is non pōtinfinitū ꝯſtitui. Et p̄t ſic̄ oſtēdi lacius ponat̉ ſpaciuꝫfinitū ſignari lineā ab. dicamꝰ id qd̓ motū eſt inpore infinito qd̓ ẜcat̉ cd̓. et ex his in tertio phiſicorūdetermīata ſtꝭ in diſtinctōe motus. reſumat̉ moueri in motu illiꝰ nature in qua eſt motus ſicut in generep̄dicamenti aūt ſpē alteruꝫ altero ſit prius ẜm motū qd̓vocat̉ alterū altero prius motū eſſe ibi oſtēſum eſt.motus ē gn̄atio aūt ꝓductio forme poſt formā qͦdāmōhoc manifeſtū eſt ex tꝑe qꝛ ẜm ꝓceſſuꝫ tꝑis ex pͥori inpoſteriꝰ ꝓcedit etiā motꝰ ex ꝑte pͥoris in poſteriorē. qͥaẜm tꝑs plus etiā motū eſſe motū. et plus ſiue eq̄ velociter. ſiue motꝰ diminuat̉ ſiue ꝓlonget̉ et extendat̉ ſiueetiā maneat extēſus aut diminutus. ſcd̓m veꝝ eſt ẜmſubiectū motꝰ qd̓ eſt res p̄dicamēti in quā ad quā eſtmotꝰ generaliter in motū lꝫ ſꝑ verū ſit ſubiectū motus qd̓ ē indimidiū ſubſtātie qd̓ mouet̉. Illud em̄ aliqn̄fit in plus plus ẜm ꝑtes In mutatōe ei gn̄atōis alicuiꝰ alteratōis fit ip̄m plus plus. qꝛ id qd̓ factū eſt iaꝫtm̄ fiebat qd̓ fit an̄ factū eſt ẜm ꝑtē ꝑtē. in alteratōne aliqͣ ſil̓r eſt. ſicut calefit lignū. qꝛ illud calefit ẜmꝑtē et ꝑte. ſꝫ in motu ẜm locū. et in motu augmēti ſil̓ mouet̉ id qd̓ mouet̉ ẜm totū et ẜm ꝑtē et ꝑte. Sꝫ qd̓dictū eſt generaliter eſt veruꝫ ẜm id qd̓ mouet̉ d̓r idqd̓ ſubicitur motui. vt genus predicamneti ſiue natura in qua eſt mutatio. Peis igitur habitis accipiamus