Druckschrift 
Commentaria in libros Physicorum Aristotelis secundum viam Albertistarum cum textu
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

PhyſicorumAreſtutelis.

definitōe duo tāngūtur. Primū eſt. ip̄m violentuꝫ fiata pͥncipio extrinſeco. Secūdū eſt paſſum habeat aptitudinē ad fieri extrinſecum. quādocūqꝫ em̄ aliquid fit apͥncipio extrinſeco ꝯferente vim paſſo. tūc d̓r fieri violēte. Ex quo pꝫ. naturale d̓r illud ſolum qd̓ fit a pͥncipio intrinſeco. ſed etiā extrinſeco. dūmodo tn̄ paſſum adip̄m hꝫ naturalem aptitudinē. Concluſio ſequit̉ et primiſſis. ex quo in om̄i genere motuū fieri motus ab aliqͦextrinſeco ꝯtra ꝓpriam naturā mobilis. vt patuit Areſtotelem in textu. Maior alterius diſcurſus Sicut ſunt q̄dā generatōes naturales fatate extra naturā alie fatate. ita ſunt quedam corruptōes naturales dulces. alie violente triſtes Minor Sūt alteratōesnaturales violente ſimpl̓r augmentatōnesſupra modū nature veloces. q̄dā ſunt curſuinature ꝯformes. Cōcluſio Igit̉ in ſingulismotuū generibꝰ eſt naturale violētū licꝫ hocin motu locali ſit magis manifeſtū. Maior quo ad pͥmā ꝑtem pꝫ Areſto. in textu. Dicūtus em̄ generatōes fatate ſiue naturales que fiūt ẜᵐ ordinē curſum fatalem. hoc eſt ẜm cōem influentiā curſum nature vl̓is ꝑticularis. Que aūt fiūt ẜm cōemcurſum nature dicūtur eſſe fatate. vt generatiōes roſarū in hyeme. Un̄ fatū ẜm Boetiū ſic definit̉. Flatū eſtdiſpō inherens rebꝰ mobilibꝰ qua diuina ꝓuidentia queqꝫ nectit ſuis ordinibꝰ. Et ipſius fati eſt triplex origo.ma eſt ẜm quā exijt deriuat̉ ab vl̓t ordine diuine ꝓuidetie. Secūda eſt ẜm quā deſcendit ordinē cāꝝ vl̓ium adꝓpagatōem nature ꝯcurrentiū. illis duobꝰ modis fatūeſt oīno īmobile. Tercia eſt ẜm quā deſcēdit in ꝑticipationē cāꝝ agentiū vſqꝫ ad vltimos effectus naturales. ſiceſt mobile impedibile. ꝯn̄s violentabile. ideo natura ſubiecta huic fatali diſpōni eſt capax ꝯtrarietatis. pͥmis duobꝰ modis. Un̄ fatū ẜm eſſe qd̓ hꝫ in generabili corruptibili eſt mobile. ſic em̄ eſt modificatū propriam naturā ſpecificā talis generabilis. vn̄ eſt genelatio egrediens ordinē menſurā ꝓprie ſpēi ꝓxime generātiū ꝓpter aliqd̓ accn̄s ſuꝑueniens talibꝰ generātibꝰ d̓r nonfatata. illa fit ẜm ordinē nature vl̓is ꝑticularis d̓r fatata vt dcm̄ eſt. Secūda ꝑs etiā pꝫ Areſto. Et corruptōes naturales q̄dā ſunt dulces. aliq̄ triſtes. eſt intelligendū quo ad appetitū ſenſitiuū. ſed ꝓpter ſenectutēdefectū caloris naturalis. cuius virtus. qꝛ finita eſt deficit in ſua periodo. ſed corruptōes ſunt interruptōemſunt violente. Et qͣꝫuis triſticia ꝓprie dicta non inueniat̉in rebꝰ pure naturalibus in appetitu naturali. ſed dūtaxat in appetitu ꝯſequēte appetituꝫ ſenſitiuū. in eis tn̄ reꝑit̉triſticia cōiter dicta. Minor pꝫ ph̓m in textu. vt alteratōes naturales dicūtur fiūt in die cretica. qꝛ fiūt adiutoriū nature vl̓is coadiuuātꝭ nature ꝑticulari ad ſanitatis effectū. ille fiunt in die cretica fiunt cōtra curſuꝫnature vl̓is ex poteſtate nature ꝑticularis. Ex pꝫ. illa ſanatio fit in die cretica d̓r naturalis. Sil̓r eſt de augmentatōibꝰ. vt patuit etiā ī textu. Cōcl̓o ſeqͥt̉ ex p̄miſſisAd obiecta in oppoſi.Ad pͥmū dd̓m eſt. qͣꝫuis in augmētatōe alteratōe ſe

pe reperiat̉ aliqd̓ pͥncipiū naturale a quo fiant. in aliqͥbustn̄ reꝑitur defectus alicuius pͥncipij naturalis aut reſpectu nature vl̓is. aut reſpectu nature ꝑticularis rōne cuiꝰille mutatōes fiūt p̄ter naturam p̄ter actū determinatūa natura Ad ſcd̓m dd̓m eſt. generatio d̓r naturalis qꝛ fit ad eſſe. nec corruptio p̄ter naturam qꝛ fit adeſſe. ſed d̓r generatio naturalis corruptio aut p̄ter naturam qn̄ fit p̄ter determinatū tempus ad talem generationem. ẜm ordine quo natura vl̓is reſpicit diſponitnaturā particularē. ſicut qn̄ aliqͥs gladio interficit̉ talis corrūptio fit ẜm ordinatū motū nature. Ad terciū dicendū eſt. naturale violentū poſſunt dupl̓r ꝯparari.Uno ad potentiā actiuā mouētis. ſic d̓r ea fiūtviolente fiunt ſicut apta nata ſunt fieri. qꝛ potentia violentantis fortior eſt in mouendo qͣꝫ mobile in reſiſtendo Alio fit ꝯparatio ad naturā mobilis ad formā intrinſecam quam ponit̉ in ſpē. talis motus eſt violentꝰ Exēpli gratia. ſi lapis moueat̉ p̄t eius motus naturalis violentus. Naturalis qͥdem ſi moueat̉ ẜm virtuteꝫ ipſiusforme ipſum deorſum inclinātis. ſi vero moueat̉ ẜm virtutem alicuius impellentis ipſum deorſum. tūc talis motus eſt violentusIncidūt dubiā quorūprimū eſt. An in motu locali inueniat̉ violentū. Et videtur. nam mobile quodcūqꝫ rōne ſue materie poteſt eſſe in quolibet loco. Sol̓o ſic. vt ptꝫ de motu lapidis ſurſuꝫ Et ad obiectū in oppoſitū dd̓m eſt. mobile motu locali natū eſt eſſe in quolibet loco potentia remota mediate. ſed potentia ꝓpinqua immediate.Et ideo ſi mobile moueat̉ ad locū a mouēte quod imprimit formā. ita locus formā ꝯſequat̉. tunc nullus talismotus localis erit violentus. ſed quādo fit motus localis a mouente qd̓ imprimit formā non ſit hmōi motus ẜm formam mobili pͥus ꝯceſſam. ſicut eſt motus terre ſurſum. tunc motus talis ſemper eſt violentus niſi fiatẜm influentiam vniuerſalis nature ꝯtra particularē. talisem̄ qui eſt ẜm influentiam vl̓is nature eſt motus violentus ẜm quid ſicut quādo mouetur elementum inferiusgraue ẜm naturam vl̓em ꝯtra naturam particularē ſurſum ad repellendū vacuū aūt ad locū mixtionisSecundum dubiuꝫ ei.Quotuplex eſt ſtatus violentie Solutio. quadruplexPrimus eſt in generatione eius quādo incipit mouere.qꝛ motus violentus non eſt intenſior qͣꝫ poteſt in pͥncipio ẜm opinionē Areſtotelis. licꝫ ita ſit ẜm opinioneꝫ platōnis. Secūdus eſt in augmento. quādo ſcꝫ violentiafecte eſt inducta ab ipſo opponente. ſic eſt in maximo poſſe. tūec eſt intenſior motus violentus in fine qꝫ in eiusprincipio. Tercius eſt in decremento eius. quādo ſcꝫ virtus impellentis incipit deficere. ſic tam ẜm Areſtoteleꝫqͣꝫ ẜm platōnem motus violentus in fine eſt remiſſiorQuartus eſt in deſitione motus violenti. quādo ſcꝫ virtus impellentis in tantū debilitatur non ſufficit amplius mouere. tūc ſtare incipit violentia. tenet tamē aliquātulū id qd̓ violente ante mouebat. hoc modo generat qͥetem. Et ſic patꝫ hec quies non generat̉ acceſſione omnimoda violentie. qꝛ tunc oporteret generaretur a natura. quod falſum eſt. Et patet etiam non fit per motū

on fit per meCc i.