Druckschrift 
Commentaria in libros Physicorum Aristotelis secundum viam Albertistarum cum textu
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

PhyſicoꝝAreſtoteus

vno triū modoꝝ. vt dcm̄ eſt in pͥncipio huiꝰ qͥnti. ſcꝫ autin eo qd̓ eſt ẜᵐ accn̄s. aut in eo qd̓ eſt ꝑs eiꝰ aliqua moueī̉aut ſe. ẜm accn̄s ꝯuenit ſolū mutatōis eſſe mutatōemvt aliqͥs ſanat̉ tūc currat. talē aūt mutatōnem eſtaccn̄s dimittenda eſt. vt ſupra dictū eſt. eſt mutationis mutatio In oībꝰ aūt his rōnibꝰ videt̉ eſſe idē ſit motum eſſe motus qd̓ actōem eſſe actōis. vel paſſionē paſſionis. et hoc ideo eſt. qꝛ vno motus eſt paſſio. ſemꝑ ꝯtingit actiōi. ſicut ſue cauſe. ꝓpter hoc vlterius ſequitur motū eſſe motus. ſicut nec paſſionis paſſioQm̄ aūt neqꝫ ſub̓e neqꝫ ad aliqͥd neqꝫ ip̄ius facere aūt pati Relinqͥtur ẜm qͣle aut qͣꝫtuꝫ vbimotū ſolū in vno qͦqꝫ em̄ hoꝝ ē ꝯtrarietas Hic ph̓s ex p̄dictis ꝯcludit diuiſionē motus in ꝑtesſubiectiuas dicēs. neqꝫ ſub̓e. neqꝫ adaliqͥd. neqꝫ ipſiusfacere. aut pati. neqꝫ habitꝰ. neqꝫ ſitus. neqꝫ qn̄ eſt motus.vt ꝓbabit̉ ſtatim infra. igit̉ relinqͥtur motus ſolū eſt ẜmquale. qͣꝫtū. vbi. qꝛ motꝰ eſt de ꝯtrario in ꝯtrariū. ſed invnoqͦqꝫ iſtoꝝ eſt ꝯtrarietas. in his tribꝰ eſt ſolū motꝰMotus qͥdē igit̉ ẜm qͣle alteratio ſit: huic em̄alludit ꝯmune nomē Dico aūt qͣle in ſub̓aet nāqꝫ drn̄a quale eſt. ſed qd̓ paſſiuū ẜm qd̓ d̓rpati aūt impaſſibile eſſe Hic ph̓s oſtēdit motus reꝑiat̉ in qualitate d̓r alteratio Un̄ etiā motui in qͣlitate ꝯuenit hoc ꝯmune nomēqd̓ eſt alteratio. ideo qꝛ alterū d̓r qd̓ ab altero differt ẜmqͣlitatē. Et accipit̉ hic qͣlitas qͣlitate ſub̓ali. qꝛ que ſicdifferūt qualitate. illa differūt eſſential̓r. ſed capit̉ hic qualitas ẜm refert̉ ad ſpēm qͣlitatis eſt paſſibilis qͣlitasQui ꝟo ẜm qͣꝫtū ẜm cōe qͥdem innoīatꝰ eſt ſedẜm vtrūqꝫ aūt augmentū aut decrementū Qd̓quidē eſt in ꝑfectā magnitudinē augmentū eſtqd̓ ꝟo ex hoc decrementum. Hic ph̓s oſtēdit motus eſt in qͣꝫtitate. ille ēminatus ẜm vnū nomen ꝯmune ſiue ẜm ſuuꝫ genꝰ. ſicutmotus qui eſt in qͣlitate. ſed noīat̉ ẜm ſuas ſpēs. ſtꝭ augmentū decrementū. Motꝰ em̄ qui eſt in magnitudineꝫꝑfectā vocat̉ augmentū. qui in magnitudinē imꝑfectaꝫdicitur decrementumQui aūt eſt ẜm locū ẜm ꝓpriū cōe innoīatus eſt Sit aūt latio vocata qd̓ cōe eſt. qͣꝫuisdicātur ferri hec ſola ꝓprie cum in ſeip̄is ſitſtare mutantibꝰ locum. Et quecūqꝫ non ſeipſamouent ẜm locum Hic ph̓s oſtendit qūo inuenit̉ motus in vbi dicēs.motus eſt ꝯmunis ẜm locū vbi hꝫ nomen ꝯmunequo ad genus. nec nomē ꝓpriū quo ad ſpēs. qd̓ vno noīeẜcat motū. ſed circūlocutōem d̓r loci mutatio in ꝯmuniqꝛ ſola illa que mouent̉ ẜm locū dicūtur ferri ꝓprie moueri qn̄ mouent̉ a natura. ab aīa. Qouent̉ aūt a natura que habent in ſeipſis pͥncipiū ſtandi ſiue quieſcendiſed ncc̄ario ferūtur ad ſua loca. hec ſunt quecūqꝫ ſeipſa mouent ẜm locū. ſicut aīalia mouent ſe qn̄ vbi volunt qͥeſcūt a ſe qn̄ vbi volūt. ideo nihil natural̓r metum mouet̉ in loco ſuo ſed eſt extra ipſum i

Que aūt in eadēſpecie mutatio in magis minus alteratio eſt Aut em̄ ex ꝯtrario in ꝯtrariuꝫmotus eſt: aut ſimpl̓r aūt ſic In minꝰ quidemem̄ vadens in ꝯtrariū dicet̉ mutare In magisaūt tanqͣꝫ ex ꝯtrario ī ip̄m Differt em̄ nihil ẜmquid mutare: aut ſimpl̓r niſi ſic indigebittraria Magis aūt minus eſt in plus aūtminus ꝯtrarij inſunt aut. qͥdeꝫ igitur hitres ſoli motus ſunt ex his manifeſtum Hic ph̓s ſoluit vnā dubitatōem que p̄t moueri circap̄dicta. iſtā ſcꝫ. ad quā ſpēm debet reduci motꝰ ẜᵐ magiset minus. Ad illā dubitatōem rn̄det ph̓s. debeat reduci ad alteratōem. qꝛ eſt eadē in ſpecie ea. alteratio phyſica eſt motus ex ꝯtrario in ꝯtrariū. ita ꝯtrariuꝫſumat̉ in ꝯmuni ad vere ꝯtrariū. ſiue quodā ꝯtrariūet hoc eſt mediū qd̓ ꝯtrariū eſt ꝯparatū extremo qd̓ ip̄mparticipat aliquid de ꝯtrario. talis motus ſit in minus alicuius ſpēi. tūc d̓r remiſſio. fit tūc in ꝯtrariū. qꝛ inphyſicis forma alicuius ſpēi remittit̉ niſi ꝯtrarij interceptōem admixtionē. aūt motus ſit in magis alicuius ſpēi tūc d̓r intentio. tunc mouet̉ tanqͣꝫ ex ꝯtrario.qꝛ fit intentio in phyſicis niſi ꝯtrarij ſeparatiōem. eſt drn̄a quo ad genꝰ motus nomen. An motus ſitinter ꝯtraria ſimpl̓r. aut inter ꝯtraria quodāmō. em̄differūt iſti motus in genere. ſed potiꝰ in hoc oꝑtꝫ vno illa eſſe ꝯtraria ſimpl̓r inter que eſt motus. alio auteꝫ fit motus in eo plus vel minus ꝯtrarij inſit formeeiuſdē ſpēi. Qꝭ igit̉ tres p̄dicti motus ſoli ſint ẜm generadiuerſa ex his dicta ſunt ſatis manifeſtū eſtImmobile aūt eſt qd̓ oīno impoſſibile eſt moueri ſicut ſonꝰ inuiſibilis: quidē multo tēporevix mouet̉ aūt quidē tarde incipit aūt quidē d̓rgrauiter mobile Et qd̓ aꝑtū natū eſt moueripoſſibile mouetur autē tūc cum aptum eſtvbi. ſic qd̓ quidē qͥeſcere voco īmobiliū ſoluꝫContrariū em̄ qͥes motui eſt. qͣre priuatio eritſuſceptiui Quid qͥdeꝫ igitur motꝰ qͥd quiesqͦt mutatōes qͣles motꝰ manifeſtū ē ex dictis Hic ph̓us oſtendit tribꝰ modis accipit̉ īmobile.mo accipit̉ ꝯtradictorie qd̓ nullo mouet neqꝫ natum eſt moueri ſicut ſonus d̓r inuiſibilis. eo videre necvideri p̄t. ſic īmobile eſt qd̓ nullo p̄t moueri. Scd̓o ꝯtrarie. ſic d̓r illud qd̓ difficulter moueri p̄t. hoc fitduobꝰ modis ẜm Areſto. Alexandrū ph̓os. Unoqd̓ multo tꝑe vix mouet̉. hoc eſt in quo mobile continuevinet mouēs. Scd̓o d̓r īmobile qd̓ tarde incipit moueri. hoc d̓r grauiter moueri. hoc eſt illud in quo pͥmomobile vincit mouēs. ſed poſtea mouens ꝯualeſcit ex aliacauſa. tūc fortiter mouet̉. Tercio d̓r īmobile pͥuatiue qd̓ aptū natū eſt moueri. ſed mouet̉ tūc aptūⁿatum eſt moueri. de hoc numero īmobiliū ſolū dicit̉ qͥˡcere. qꝛ fit circa idem ſubiectū motū. ſicut pͥuatio hꝰbitus volūt circa idem ſubiectū eſſe. Cum em̄ quies ꝯtᵖꝰrla ſit motui. oꝑtꝫ quies ſit pͥuatio eius qd̓ eſt ſuſceptˡ motus ẜm eſt ſuſceptiuū. Eſt aūt mobile ſuſceptiuᵇmotus tꝑe quo debet vbi debet. vt debet moueri qͥes

ſoueriAa i.