Phyſicorum.Areſtotelis
eſt de eternitate. ſed potius nihil amittit in toto preteritoeo ꝙ ipſa eſt menſura rei ꝑ oēm modū incōmutabilis etnihil acquirit in futuro. qꝛ eſt menſura eius qd̓ nullo mōeſt in potētia. ⁊ tota ip̄a eſt ſtans p̄ſentialiter. ꝓpter qd̓ d̓tBoetius. ꝙ nūc ſtans ⁊ nō mouēs ſe eternitatē facit. Etergo d̓t Auguſtinꝰ ꝙ vera eternitas nō eſt niſi vera incōmutabilitas. Et d̓r eternitas ſuū eſſe ſimul habere perfecte. ꝓpter quaſdā ſub̓as que in hoc ꝙ ſunt ſimul eſſe ſuumhabent. tn̄ in hoc ꝙ aliquid pn̄t vel volūt vel intelligūt nōhabent ſimul. qm̄ nō oīa ſunt p̄ſentia intellectibꝰ intelligētiarū ad que extendi p̄t intellectus intelligentie. ſed potiꝯtinue illuminātur ab intelligētia pͥma. ⁊ ideo vices qͣſdam hn̄t ẜm poſſe ⁊ ẜm ſuū intelligere euiternū licet ẜmꝙ eſt ſimul ſit ꝓpter qd̓ etiā nō ꝑfecte poſſidet ſuum eſſe ſimul ſicut eternū qd̓ totū eſt pn̄s. eo ꝙ oīa ſua ſibi ſunt p̄ſentia quo ad eſſe ⁊ viuere. ⁊ intelligere ⁊ velle. ⁊ nulla ꝑteobūbrat̉. ⁊ ideo apud ip̄m nec eſt tranſmutatio in eſſe necviciſſitudo obūbrationis in viuere ⁊ in intelligere ⁊ in velle. quin potius ea que ſparſa ſunt in toto tꝑe que fluūt abipſo eterno ſimul p̄ſentia ſunt ſibi. ꝓpter qd̓ etiā omīa p̄uidet ⁊ p̄ſcit anteqͣꝫ fiant ⁊ vno mō ſunt in ipſo p̄ſentialiter.ſcꝫ que fuerūt ⁊ que ſunt ⁊ q̄ futura ſunt. Hanc aūt poſſeſſionē ꝑfectā ſui eſſe ſimul ſic ſtantis nō hꝫ niſi eternū pͥmū. ⁊ eſt ſibi hoc eſt deo ꝓpria. Propter qd̓ eternitateꝫ ineterno ꝯſiderans boetiꝰ definit dicens. ꝙ eſt interminabilis vite poſſeſſio tota ſimul ⁊ ꝑfecta. ⁊ vocat vitā totā ſimul. que ẜm omnē modū ipſius eſſe ſtat in totalitate ſuaque nō eſt dicta tota eo ꝙ ꝑtes habeat. ſed qm̄ nihil ſui eſtextra ipſam. ſed oīa ſub ipſa ꝯtinentur. et d̓r ſimul. qꝛ nonhꝫ pͥus nec poſterius nec aliquā ſucceſſionem. Et d̓r ꝑſecta. qꝛ ſibi nihil deeſt. Perfectū aūt vt exponit Boetius attribuitur ad modū perfectiōis que eſt in eſſe poſſe ⁊ viuere. intelligere ⁊ velle ſimul. ⁊ habere. ⁊ nihil hoꝝ extenſumextra alteruꝫ ⁊ extra pn̄s nūc. Interminabile em̄ d̓r in cuius duratione nō eſt finis ante vel poſt. hoc eſt carens pͥncipio ⁊ fine. ſicut nō nulli dixerunt de mūdi duratione quiſi interminabilem haberet duratiōem. nō tn̄ eſſet eternuseo ꝙ eſſe ſuū ⁊ vitam ſuā nō ſimul poſſideret. ſed potius ꝑpartes amittit eam ⁊ acquirit. Preteritū em̄ amittit ⁊ futurū acquirit. Uiuere aūt ponit̉ in definitione eternitatiseo ꝙ in eterno ẜm optimā ſui perfectiōem ꝯſiderat̉. ⁊ hoceſt ad nutū habere vitam. que vita eſt ẜm intellectuꝫ ⁊ cōtemplationis delectatōem. que nō habet ꝯtrariū. que etiam dum temporales homines afficit non ꝑcipere tempfacit. ⁊ quēdam guſtare ſtatum eternitatis. ꝓprie tn̄ magis eternitas refertur ad eſſe ſtans ſimul modo p̄dicto. ſicut ⁊ ip̄m nomē eternitatis demō ſtrat. qꝛ eternitas dicit̉eſſe interminatū om̄i modo. quod etiā ꝓpter ſui ſimplicitatē ⁊ pͥoritatē definit ꝑ negatōem. cū d̓r intermīabile eēctauū dubium eltAn tres menſure duratōis ſint ab inuicem diſtincte Etarguit̉ pͥmo ꝙ no. qꝛ ſi eternitas eſſꝫ menſura. tūc eſſꝫ mēſura ipſius prini. hoc aūt nō eſt dd̓m. qꝛ infiniti vt hmōinulla eſt menſura. ſed pͥmū ens eſt infinitū. igit̉ non habmenſurā ¶ Secūdo ſic. om̄is menſura realiter diſtinguit̉a menſurato. ſed eternitas nō eſt diſtincta realiter ab eterno. ergo eternitas nō eſt menſura eterni. Confirmat̉. omnis menſura certificat aliquā qͣꝫtitatem. ſi ergo eternitaseſt menſura certificabit aliquā quātitatem eius. qd̓ pͥmoet pͥncipaliter ⁊ ꝑ eſſentiaꝫ eternū eſt. ſed hoc eſt falſum. qꝛ
deus ſiue ſubſtantia diuina que pͥma ⁊ eſſentialiter eterna eſt quātitatem nō habet. ¶ Tercio ſic. nullū indiuiſibibile menſurat niſi ꝑ reiteratōem eius. ſed vnitas nō menſurat numerabilia. niſi per ꝯtinuā reiteratiōeꝫ ipſius. nūcaūt eternitatis reiterari nō poteſt. quoniā ibi eſſet pͥus etpoſterius. ⁊ eternitas nō eſſet tota ſimul. cū igit̉ ideꝫ nuncſit indiuiſibile. ſeqͥtur ꝙ non poteſt menſurare. ⁊ ſic eternitas nō eſt menſura diſtincta ꝯtra tempus ¶ Quarto ſicimpoſſibile eſt plures menſuras duratōis ſimul eſſe. ſꝫ tēpus euiternitas ⁊ eternitas ſunt ſimul. ergo non ſunt diuerſe menſure. Confirmatur. euum eſt totum ſimul ſicuteternū. ergo nō differt ab eternitate.¶ Solutio ꝙ ſic. qꝛ diuerſa menſurata diuerſas requirūtmenſuras. ſed diuerſa ſunt menſurata. ergo requirunt diuerſas menſuras. Minor patꝫ. qꝛ triplicia ſunt entiā quemenſurant̉. Nam quoddā eſt menſurabile qd̓ eſt totuꝫ ſimul ẜm ſubſtantiā ⁊ operationem. vt ipſum eternū ⁊ mēſura ipſius eſt eternitas. Alia ſunt menſurabilia que habent totum eſſe ſimul. vt ſunt intelligentie create ⁊ celuꝫ. qͣnō inceperūt per generatōem. ſed per creatōnem. ſed nonhn̄t poſſe ⁊ agere ſimul. ſed per quādam ſucceſſionem. etmenſura iſtoꝝ eſt euiternitas. ¶ Pro quo aduertēdū eſtꝙ euiterna ẜm ſubſtantiā eorū menſurant̉ euiternitate. ettn̄ quo ad operatōnes eorū menſurant̉ tempore. ẜm ꝙ d̓rin de cauſis. ꝙ alique ſunt ſubſtantie quarū eſſe eſt in momento euiternitatis. ⁊ operatio in tꝑe. hoc tamē eſt diuerſimode. ꝙ operatōes euiternoꝝ tempore menſurant̉. quoniam operatio intelligentie que eſt velle intelligere menſurant̉ quodā tempore diſcreto ⁊ nō ꝯtinuo ꝯpoſito ex indiuiſibilibꝰ. ẜᵐ ꝙ ille oꝑatōes fiunt viciſſitudinaliter. qꝛ talia indiuiſibilia nō ꝯtinuātur inter ſe. ſed celum ẜm operationem eius. que eſt motus menſuratur tꝑe ꝯtinuo. ſicut alia temporalia. Nec hoc eſt ꝯtra pͥus dicta. qꝛ licet pͥus dictum ſit ꝙ nulla ꝑpetua menſurant̉ tempore. hoc ītelligit̉ de tempore qd̓ eſt qͣꝫtitas ꝯtinua ⁊ menſura temporaliū. ⁊ nō de tempore diſcreto. qd̓ eſt qͣꝫtitas diſcreta.et alterius rōnis a tempore. qd̓ menſurat motū. Alia ſuntmenſurabilia que nō ſunt ſimul. nec ẜm eſſe. poſſe. ⁊ operari. vt ſunt generabilia que acquirūt eſſe ꝑ generationemquorū eſſe ſemper eſt in ꝯtinua trāſmutatōne ⁊ in quadātꝑis ſucceſſione. ⁊ menſura eorū eſt tempus. Et a quibuſdam aſſignatur alia drn̄a per hoc ꝙ eternitas caret pͥncipio ⁊ fine. ſed tempus habet pͥncipiū ⁊ fineꝫ. ⁊ euiternitashabet pͥncipiū ſed nō finem. que tn̄ differentia nō eſt omnino ſufficiens. qꝛ poſito per impoſſibile ꝙ mūdus nō haberet pͥncipium neqꝫ finem. adhuc nō menſuraretur eternitate ꝓprie dicta. qꝛ in ipſo eſſet pͥus ⁊ poſterius ⁊ ſucceſſio in ſuis partibꝰ qd̓ non ꝯuenit eternitati. Ex quibꝰ infertur. ꝙ ſunt tres menſure ab inuicē diſtincte. qm̄ omnismenſura menſurat eſſe alicuius rei. aut igit̉ rei que eſt tota ſimul ẜm eſſe poſſe ⁊ agere. ⁊ ſic eſt eternitas. aut que eſttota ſimul ẜm eſſe ⁊ nō ẜm poſſe. ⁊ ſic eſt euiternitas. autin omnibꝰ hꝫ pͥus ⁊ poſterius. ⁊ ſic eſt tēpus Et qͣꝫuis iſtemenſure ſint diſtincte. habent tn̄ quādā ꝯuenientiā interſe. qꝛ euū fluit ab eternitate ⁊ ꝯtinet̉ in ea tanqͣꝫ in ſuo exēplari. ⁊ ſil̓iter tp̄s fluit ab euo ⁊ ꝯtinet̉ in ipſa euiternitate. Un quecūqꝫ menſurant̉ tꝑe ſub euo ꝯtinētur. non ſicut menſura ꝓpria. ſed ſicut in menſura excedente q̄ eminenter ꝯtinet quicqͥd ꝯtinet̉ a menſura inferiori. ⁊ ſil̓iterquecūqꝫ menſurant̉ euo ꝯtinent̉ ſub eternitate que om̄esalias ꝯtinet ⁊ a quā om̄es alie ꝓceſſerūt in eſſe.licꝫ pͥmū¶ Ad obiecta in oppoſitū Ad pͥmū dd̓m eſt. ꝙ
licꝫy i.