Druckschrift 
Commentaria in libros Physicorum Aristotelis secundum viam Albertistarum cum textu
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

PhylicoꝝAreſtotelis

bis. et hoc menſura vniuoca. Qenſurat̉ etiam vnūqd̓ qꝫ vniuoca mēſura. dupl̓r .j. eſſentialiter accn̄tal̓r.Eential̓r qn̄ qͣꝫtitate mēſure accipimꝰ qͣꝫtitatēmēſurati ſic̄ mēſuramꝰ vlnā pānū. lagenā vinū Accn̄tal̓rſicut qn̄ menſuratū accipimus qͣꝫtitate menſurantis.ſicut qͣꝫtitate vin cuius qͣꝫtitas eſt nobis nota accipimus qͣꝫtitatē lagene. hoc em̄ menſurat̉ tempus motu. et motus tꝑe qꝛ tēpus et motus mēſurant̉ ſub terminato quodā motū qui eſt ſimplicior oībus.Si igit̉ qd̓ eſt primū menſura oīm ꝓximoꝝcirculatio que regularis menſurat maxime qͥanūerus huius notiſſimus eſt. Alteratio quidēigit̉ neqꝫ augmentatio ſunt regulares lociautem mutatio eſtL Hic ph̓s ex premiſſis ꝯcludit illud qd̓ eſt primuꝫeſt menſura oīm ꝓximorū que ſunt ſui generis ideo ncc̄eeſt motus circularis qui eſt maxime regularis hoc eſtꝯtinuꝰ vniformis ſit mēſura oīm aliorū motuū nonſunt regulares eo nec ſunt vſquequaqꝫ ꝯtinui. nec ſtꝭequalis velocitatis. Et qꝛ mēſura debet eſſe certiſſimaqualia ſunt illa maxime vniformiter ſe habēt. primmotus circularis eſt maxime vniformis eſt menſuraoīm aliorū motuū. tempus aūt primo menſurat primuꝫmotū circularē. et per illū oēs alios motus. et inde eſtꝓpter vnitatē primi motus eſt vnū tempus. Et diciturnotanter mēſura oīm aliorū ſunt regulares. alterationis em̄ motus eſt regularis neqꝫ generatōis neqꝫoīs loci mutatio ſꝫ circularꝭ vt lacius patebit in octauoEx ptꝫ correlarie motus circularis pͥmꝰ ſiue pͥmacirculatio eſt mēſura oīm aliorū motuum.Unde et videt̉ tp̄s eſſe ſphere motꝰ qꝛ hocmenſurant̉ alij motus et tp̄s hoc motu. ꝓpterhoc āt et ꝯſuetū dici accidit. Dicūt em̄ circulūeſſe hūanas res et alioꝝ motū habentiū naturalem et generatōem et coruptōem. Hoc āt eſtqꝛ oīa tꝑa iudicant̉ et accipiūt finē et principiūſicut ſi ẜm circulatōem ſit. Et tp̄s em̄ ip̄m videt̉ circulus quidā. Hoc āt iterū videt̉ ob hoc huiꝰ loco mutatōnis menſura eſt et menſurat̉ ip̄m ab hmōi. Quare dicere eſſe reꝝ ſuntcirculū. dicere eſt tp̄s eſſe quēdā circulū. Hecāt eſt qꝛ mēſurat̉ circulatōne. Extra em̄ metrūnihil aliud videt̉ eſſe qͣꝫ qd̓ mēſurat̉. ſꝫ aut multa metra totum.Hic ph̓s approbat duobꝰ ſil̓ibꝰ ſit vnū tempus oīmſubiectiue exn̄s in primo motu. Quorū primū eſt teſtimoniū antiquorū dicentiū tp̄s circulatōnem celi ſiuemotū pͥme ſphere. eo motu illius mēſurant̉ alij motꝰ.et ip̄m tempus etiā meſurat̉ per accn̄s hoc motu Scd̓meſt teſtimoniū vuglariū. qꝛ ꝯſuetū eſt dici apud vulgares. hūane res ſunt ſicut circulꝰ rota fortune. ſil̓roīm alioꝝ motuū habētiū naturalem generatōem et corruptōem d̓r eſſe circulus periodalis. eo oīm hoꝝ fortuna iudicat̉ tꝑe. finem pͥncipiū accipiūt ſue fortunein genere. qͣſi tp̄s dicat̉ ẜm quādā inſtabilē circulatiōemet tꝑ̄s hac de d̓r circulus. qꝛ cātur a circulatōne celi.Et hoc videt̉ ob fieri tꝑ̄s eſt mēſura talis loci muy .

tatōnis et ecōuerſo etiā mēſurant̉ tꝑa tali loci mutatōeigit̉ nihil aliud eſt dicere rerū generant̉ eſſe quēdā circulū. qͣꝫ dicere tꝑis eſſe quēdā circulū. Hoc at ideo eſt.qꝛ tp̄s mēſurat̉ a ꝗdā circulatiōe et tꝑs qd̓ mēſurat̉ hoc nihil aliud videt̉ extra mēſurā. qꝛ ip̄m eēntialitermetrū mēſura Ꝙeet totū tempus eſt multa mētra etmulte mēſure ad diuerſa menſurata ꝯꝑatumDicit̉ āt recte nūerus quidē idē eſt ouiūet canū ſi equalis vtriqꝫ ſit. Decē aūt idē. neqꝫ decē eadē ſunt. idem̄ aūt d̓r a quo differtdifferentia ſed a quo differt vt triangulus atriangulo differt drn̄a Alteri quidem em̄ trianguli ſunt a figura aūt. Sed in eadē diuiſione et vna. Figura em̄ hec quidē talis circulusAlia vero hmōi triangulus. hmōi aūt alia quidem equilatrū. Alia vero gradatū Figura quidem igit̉ eadē et hec triangulus em̄ eſt. Triangulus aūt idē eſt. Et nūerus ſil̓r. em̄differt a nūero drā nūerus hoꝝ Decē aūt nonidē eſt. In quibꝰ em̄ dicitur differūt. Hec quidem em̄ canes Alia vero eqͥ Et de tꝑe qͥdē ip̄oet de circa ip̄m ꝓprijs hac intētōe dictū eſtHic p. etiā ꝓbat a ſil̓i. ſit vnū tp̄s oīm. qm̄ eſt vnꝰ numerus diuerſarū rerū nūerataꝝ. vt eſt vnꝰ nūerus deceꝫhoīm et decem canū hoꝝ tn̄ nūerata ſunt eadē ſpecienūero vel genere neceſſario. qꝛ nihil multiplicat̉ nūerūniſi per dr̄am ſibi eſſentialē. qꝛ nūerata non ſunt de eēntianūeri. ideo multiplicāt nūeꝝ. nūerata decē ſtꝭncc̄ario eadē. Et pꝫ ſic. ſicuti eſt in figuris. ita eſtin nūeris. in figuris at̄ ſic ē. pluriū figurarū aliqn̄ eſtvna figura vt yſopleurꝰ ſcaleron iſocheles ſunt vna figura tn̄ idē triangulus. eo exeūt a figura īmediatā et eēntialē diuiſionē figure qꝛ figura diuidit̉ in triāgulū et qͣdratū et aliadrās figure Idē em̄ d̓r a quo.differt differentia ꝓpria et eēntiali. Non āt idē d̓r a quodiffert drā ꝓpria et eſſentiali. Triangulus aūt iſochelesdiffert a triangulo yſopleuron drā trianguli. qꝛ alteri triangulo ſunt. ſꝫ non differt ab eo drā figure. qꝛ figura diuidit̉ in trilaterā et quadrilaterā. ⁊c̄ijs clarū eſt illitrianguli cadūt ab vno mēbro diuiſionis. Sil̓r āt eſt denūero qn̄ ꝯꝑat̉ ad rem nūeratā. Non em̄ nūerus iſtorūformalis differt a nūero formali iſtoꝝ drām nūeratoꝝqꝛ nūeratū eſt de eēntia nūeri: ſꝫ potiꝰ par et īpar faciūt differre nūeꝝ formalē a nūero for̄ali. qꝛ iſte ſtꝭ differentie eēntiales nūeri. Decē igit̉ nūerata eadē ſtꝭ rerum diuerſaꝝ et tn̄ denarius eſt idē em̄ ſunt eadē resin quibꝰ d̓r denarius ſꝫ dn̄t he em̄ ſunt canes alie veroeqͥ. E oīno eodē ē de tꝑe ꝯꝑato ad diuerſos motus tp̄s quidē eſt in vno motu ſicut forma in ſubiecto ſicut et cetere res naturales In alijs aūt eſt ſicut nūerusextrīſecus applicatus rebꝰ nūeratis. De tꝑe qͥdē et deprietatibꝰ ſunt circa ip̄m hac intentione dictum eſtUtrū omm rerum tēporalium et motuū ſit tempus vnum.Et ar̄ pͥmo qꝛ ſicut illa augmētāt̉ in tꝑe augmētant̉. illa mouent̉ local̓r ī tꝑe mouēt̉. ſic illa alterant̉

X iij

M