AMαQuartusLiper

ꝙ motus ſit in om̄ibꝰ ſcꝫ in mari in terra ⁊ in celo. ⁊ in oībꝰque in eis ſunt pꝫ. qꝛ hec om̄ia mouent̉ potentia vel actuqm̄ ipſa ſunt in loco. ſed locus ꝓpter motū querit̉. gͦ. Cuꝫigit̉ tp̄s ſit quidaꝫ habitualis nuerus motus. oportꝫ ꝙ inoībꝰ his ſit tēpus. qͣꝫuis nō in omnibꝰ equaliter. in celo em̄tēpus eſt ẜm actu. eo ꝙ ſemꝑ mouet̉. In alijs aūt ẜm potentia qn̄ quieſcūt. ⁊ ẜᵐ actu qn̄ mouent̉. tp̄s em̄ ⁊ motuset ea que ad motum referūtur ſunt ſimul ⁊ ẜm potentiaꝫ.et ẜm actum.¶ Utrū aūt cū nō ſit aīa erit vbiqꝫ tempus annō dubitabit vtiqꝫ aliqͥs Impoſſibile em̄ cumſit numerantē eſſe aliquē impoſſibile ⁊ numerabile eſſe aliqͥd. Quare manifeſtū. qꝛ neqꝫ numerꝰ. numerꝰ em̄ aūt qd̓ nūerat̉ eſt aut numerabile. Si aūt nihil aliud aptū natuꝫ eſt qͣꝫ aīanumerare ⁊ aīe intellectus. impoſſibile eſt tp̄seſſe aīa ſi nō ſit. Sꝫ aūt hoc qd̓ vtcūqꝫ ens ē tēpus vt ſi ꝯtingit motū eſſe ſine aīa. prius aūt ⁊poſterius in motu ſunt. tempus auteꝫ hec ſuntẜm qd̓ numerabilia ſunt¶ Hic ph̓s ſoluit pͥmā queſtionē iſtā ſcꝫ. an tempus dependeat ab aīa ſiue qualiter ſe habeat ad aīaꝫ. Et qͣꝫuishuius q̄ſtionis ſolutio nō ſit ꝓpria naturali ph̓o. eo ꝙ ipſaGnō eſt naturalis. ſed metaphyſica. de bonitate tn̄ doctrineꝯgruū eſt eaꝫ ſoluere. Anteqͣꝫ tn̄ eam ſoluit. arguit pͥmoꝙ tp̄s nō p̄t eſſe ſine aīa tali rōne. cū nō ſit poſſibile eſſe aliquē numerante niſi ſit aīa. cū ipſa ſit numerans. videt̉ ꝙimpoſſibile ſit aliqͥd eſſe numerabile ẜm actū numeratumexiſtens. ergo etiā impoſſibile videt̉ eſſe numerū. qꝛ numerus nō videt̉ eſſe niſi duplex. ſcꝫ quo numerat̉ qui eſt actio numerantis. ⁊ numerabile ip̄m qd̓ eſt materia numerantis circa quā eſt actio. ſi aūt nihil aptū natū ſit numerare niſi aīa. ⁊ nō oīs aīa ſed intellectiua dūtaxat. impoſſibile eſt tp̄s eſſe ſi nō ſit aīa intellectiua. Et ꝙ nihil numeret niſi intellectus pꝫ. qꝛ alia aīalia nō dep̄hendūt ꝑ numerū qͣꝫtitatem ſuoꝝ pulloꝝ. ſed ſolū hoīes. Deinde ſubiūgit ph̓s ſol̓onem q̄ſtionis mote dicēs. ꝙ tēpꝰ eſt ens vtcūqꝫ ſine aīa. hoc eſt ẜm intentōem auerrōis hꝫ eſſe potētiaUe ſine aīa ⁊ materiale. ſed non formale ⁊ actuale. ſicut em̄numerus hꝫ eſſe potentiale ſine aīa numerāte. ita tēpꝰ cūſit numerus motus ẜm pͥus ⁊ poſterius hꝫ eſſe potētialeſine aīa numerāte. ſed nō eſſe actuale. Sed ſolutōeꝫ iſtaꝫd̓t do. Alb̓. eſſe imꝑfectā. vt patebit infra v¶ Dubitabit aūt vtiqꝫ aliquis. ⁊ qualis motꝰtꝑ̄s numerus ſit aut cuiuſlibet. Et nāqꝫ fit intꝑe ⁊ augmētat̉ ⁊ alterat̉ in tꝑe ⁊ fert̉. Scd̓migit̉ ꝙ motꝰ eſt ſic. eſt vniuſcuiuſqꝫ motus numerꝰ. Un̄ motꝰ ſimpl̓r numerus eſt ꝯtinui. ſꝫnō cuiuſdā Sed eſt nūc moueri vnuꝫ ⁊ aliudquorum. vtriuſqꝫ motus erit numerus. Alterū ⁊ alterū igit̉ tp̄s. ⁊ ſimul duo tꝑa eqͣlia erūtaūt nō. Om̄e nanqꝫ tp̄s vnū ſil̓iter ⁊ ſimul eſt.ſpecie aūt ⁊ qd̓ nō ſimul Si em̄ ⁊ hi ſint canesilli vero equi. vtriqꝫ aūt ſeptē idē numerꝰ eſt. ſicem̄ ⁊ motuū ſimul terminatoꝝ idē tempus eſt

Sed hic velox fortaſſis. aliꝰ ꝟo nō. alius qͥdēloci mutatio eſt. hic aūt alteratio. Tp̄s tn̄ ideꝫeſt ſicut ⁊ numerꝰ eqͣlis ſit et ſimul alteratiōiset loci mutatōis. ⁊ ꝓpter hoc motus quideꝫ alteri ſunt ⁊ ſeorſum ſunt. tp̄s aūt vbiqꝫ idē. qꝛ ⁊nūerꝰ vnꝰ ⁊ idē vbiqꝫ eſt qͥ eſt eqͣliū ⁊ ſimul.¶ Iſta eſt ſecūda ꝑs huiꝰ capl̓i in qua ph̓s ponit vnā q̄Ntione de vnitate tꝑis. ⁊ d̓t ꝙ dubitatio eſt cuius vel qͣlismotus tp̄s ſit nūerꝰ. vtrū ſcꝫ ſit nūerus cuiuſlibet motuseqͣliter. An ſit vniꝰ pͥmo ⁊ poſterius ſit nūerus ⁊ mēſuraalioꝝ. Et videt̉ ꝙ ſit cuiuſlibet motus eqͣliter. ꝑ hoc. qꝛ hͨqd̓ fit ⁊ generat̉. generat̉ ⁊ fit in tꝑe. ⁊ ſil̓r qd̓ alterat̉. alterat̉ in tꝑe. ⁊ eodē mō id qd̓ fertur ad locū fert̉ in tꝑe. igividet̉ ꝙ tp̄s ſit motꝰ ẜm ꝙ eſt motꝰ in genere. ⁊ ideo ſimpliciter ⁊ vl̓iter tp̄s eſt numerus ꝯtinui motꝰ ⁊ nō cuiuſdam pͥmo. ⁊ ꝑ ꝯn̄s alioꝝ. ¶ Et in oppoſitū arguit̉ ſic. qꝛnūc ꝯtingit ſimul moueri. ⁊ vnūhd̓ mouet̉ vno motu. ⁊aliud qd̓ mouet̉ motu diuerſo ab illo vel in numero vl̓ inſpecie. quoꝝ vtriuſqꝫ motus tp̄s eſt nūerus. ⁊ ſi tp̄s ē numerus motus ẜm ſe. ſicut dictū eſt pͥus. tunc multiplicat̉tp̄s ẜm quēlibet motū. ſicut forma multiplicat̉ ꝑ ſuū ſubiectum. igit̉ erit vnū tp̄s mēſurans vnū motū. ⁊ tp̄s aliudmenſurās motū aliū. ⁊ ſic erūt plura tꝑa qd̓ eſt impoſſibile. gͦ īpoſſibile ē ꝙ tēꝰ ſit mēſura cuiuſlibet motꝰ eqͣliter.qꝛ ſic ſequeret̉ ꝙ duo tꝑa eſſent ſimul eqͣlia. qn̄ duo motꝰequales eſſent ſimul. Non aūt ſic dd̓m eſt. qꝛ om̄e tp̄s eſtvnū qd̓ ẜm ſil̓itudinē vnū eſt omniū tꝑaliū. ⁊ qd̓ eſt ſimulapud oīa tꝑalia ſicut nūerus vnus apud nūerata diuerſatn̄ numerata ſunt aliqn̄ diuerſa ſpecie vel genere. ⁊ nō ſtꝭſimul in vna ſpē vel genere. Cuius exēplū eſt. qꝛ ſi hec numerata ſint canes ⁊ alia numerata ſint equi ⁊ vtraqꝫ ſintſeptē. idem eſt nuerus formalis vtrorūqꝫ. vt pꝫ ex p̄dictisEt ꝑ oēm eūdē modū motus diuerſi ſpē ſimul terminatiſunt vniꝰ tꝑis. licꝫ vnus eoꝝ ſit velox. ⁊ alius tardus qn̄ꝯueniūt ſpecie. Et licꝫ hic forte ſit loci mutatio ⁊ alter abteratio. qn̄ nō in ſpē ſed in genere ꝯueniūt. licet em̄ ſic diffcꝫrant motus mēſurati. tn̄ idē eſt tempus qn̄ ſimul ad vnūnūc terminātur. Si quidē verū ſit qd̓ dictum eſt ꝙ tp̄s ſitnumerꝰ taliū motuū equalis ⁊ ſimul. eo ꝙ motꝰ ſtꝭ equales ⁊ ſimul loci mutatio ſcꝫ ⁊ alteratio. Et ꝓpter hoc qͥdēmotꝰ alteri ſunt ⁊ ſeorſum. tp̄s aūt vbiqꝫ hoc ē apud oēsmotus eſt idē. qꝛ nūerus eſt idē ⁊ vnus vbiqꝫ apud omīanūerata qui eſt eoruꝫ que ſunt equalia. ita ꝙ tot ſint hic ſicut illa ⁊ ſimul cū ipſis. Et cā huius non ſcit̉ niſi ꝯfideret̉motꝰ eoꝝ q̄ menſurant ⁊ ea q̄ menſurantur.¶ Qm̄ aūt loci mutatio ⁊ huius circularis. numerat̉ aūt vnūqd̓qꝫ vno quodā ꝓximo vt vnitates vnitate. equi vero equo. ſic ⁊ tēpus tꝑe qͦdam finito. Menſurat̉ aūt ſicut diximꝰ tēpꝰqꝛ motu et motꝰ tꝑe. Hoc aūt eſt qꝛ determinato motu ⁊ tꝑe mēſurat̉ motꝰ qͣꝫ qͣꝫtitas tꝑis.Hic ph̓s an̄ verā ſol̓onē q̄ſtionis mote p̄mittit tres ſuppoſitōes. qͣꝝ pͥma eſt. ꝙ pͥmꝰ motuū ē loci mutatio. ⁊ nōoīs loci mutatio. ſꝫ q̄dā ſpēs loci mutatōis ē pͥma motuū⁊ h̓ ē motꝰ circularis qͥ d̓r circulatio Scd̓a vnūqd̓qꝫ mēſūrat̉ minīo ſui gꝭ ⁊ etiā ꝓxīo vt vnitates ſiue nūerꝰ vnitateTertia ꝙ nō ſolum tempus menſurat motū. ſꝫ etiā ecō ᶜtra motus menſurat tempus tn̄ drn̄ter. et ſic neceſſe eſtꝙ menſuret̉ tempus. totū a quodā tꝑe finito ⁊ certo no86 ꝙxveh.tυ.S 9 I7l.4V