Druckschrift 
Commentaria in libros Physicorum Aristotelis secundum viam Albertistarum cum textu
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

PhyſicoꝝAreſtotelis

an̄cedentis. ſic ſcꝫ ꝙ ſi motus localis eſt. vacuum eſt.ſꝫ vacuū nō eſt. igit̉ motus localis nō ē Et ſic ip̄e ⁊ plures alij vacuū eſſe demonſtrāt ex dicta rōe de motū quinō p̄t eſſe ad plenū ſed ad vacuūAlio vero mō. qꝛ vident̉ quidē quedā coeuntia et calcantia vt ⁊ vinū dicunt cū vtribꝰ recipere dolia tanqͣꝫ in ea que ſunt vacua cōeunte denſato corpore: Amplius aūt et augmentū videt̉om̄ibus fieri ꝑ vacuū alimentū quidem corpuseſſe. duo aūt corpora īpoſſibile ſil̓ eſſe. Teſtimonium aūt et quod eſt de cinere faciunt qd̓ recipittantū aque quaſi vas vacuū eſſetHic ph̓s oſtēdit quō antiqͥ ꝓbabant vacuū eē cor-p̄oribꝰ imbibitū duabꝰ rōibꝰ ⁊ experimento quaꝝ pͥmaē. Cōdenſatio eſt igit̉ vacuū ē corporibꝰ imbibitu. Ansꝓbat̉. qꝛ in ꝯdenſatōe corꝑa ingrediunt̉ in ſeinuicē et inrarefactōe elabunt̉ a ſeinuiceꝫ ꝯn̄a pꝫ. qꝛ ꝑtes ſic ingrediētes vel recipiunt̉ in plenum aūt in vacuū. nō in plenuvt patuit. gͦ in vacuū. Dicūt em̄ qͥdā ꝙ ſunt quedamres que qn̄ ex ip̄is impleta ſunt vaſa vſqꝫ ad ſummumadhuc vident̉ coeuntia et calcata in minora ſpacia vacua q̄ intra ſe hn̄t. ſicut dicūt fieri de vino Cū em̄ doliaplena ſunt adhuc recipiūt vtres ꝑuos et tenues et p̄cipue recipiūt corꝑa tenua paulatim immiſſa ſicut cathenas aut nummos. ita ꝙ exꝑtū eſt ꝙ vas ꝑuū plenū vinō vſqꝫ ad ſummū adhuc recipit nummos ꝑue ꝑcuſſure et tenuis cuiꝰ cām dixerūt illi eē. ꝙ corꝑa illa intrantin ſpacia vacua q̄ ſunt intra vinū poſtqͣꝫ vinū fuerit impreſſum et ꝯdenſatū ꝑ corꝑa q̄ īmittur in ip̄m. Scd̓arō ē. augmētatio eſt. igit̉ neceſſe eſt vacuū eſſe An̄s ē nōtum ad ſenſum. ꝯn̄a pꝫ. qꝛ augmētatio fit ꝑ appoſitōeꝫnutrimēti qd̓ eſt corpꝰ. ſꝫ nutrimentū appoſitū aūt ſuſcipitur in plenū aūt in vacuū. nō in plenū. gͦ in vacuū. etꝑ ꝯn̄s vacuū eſt. Experimēto ptꝫ de vaſe cineribꝰ impleto Nā vas cineribꝰ plenū tm̄ recipit aque quaſi vasvacuū ſine cineribꝰ. Cuiꝰ cām dicūt eē vacuū qd̓ ſeꝑatinter ꝑticulas cineris et hoc qͥdē veꝝ ē de cinere. ⁊ meliꝰinuenit̉ in farina ⁊ quanto fuerit farina ſubtilior tantoplus recipit aque ita ꝙ aliqn̄ plus aque recipit qͣꝫ vasvacuū caꝑe p̄t Cooperat̉ āt ad hͦ ſiccitas farine ⁊ cinerꝭEſſe aūt affirmant et pytagorici vacuū et ingredi ip̄m a celo ex infinito ſpiritu tanqͣꝫ reſpirāti. et hoc eſſe vacuū qd̓ determinat naturas tanqͣꝫ ſit vacuū ſeꝑatio quedā eoꝝ q̄ ſunt ꝯſequēteret determinatio et hoc eſſe primū in numeris.Uacuū em̄ determinare naturā ip̄oꝝ Ex quibꝰquidem alij dicunt eſſe. alij vero nō dicunt. feretot et huiuſmodi ſunt.Hic ph̓s ponit opinionē ph̓oꝝ innatural̓r loquentiūEt dicunt̉ innatural̓r locuti ꝓpter duo. qꝛ non ꝓcedebant ex naturalibꝰ ratōnibꝰ ſicut alij ph̓i vacuū ponētesFuit aūt iſtoꝝ ſcꝫ pytagoricoꝝ dicētiū infinitū vacuūeē. et extra celū ⁊ mundū eē. et celū dixerūt magnū aīaleē qd̓ ſpiritu ſuo anhelando et reſpirando in ſeip̄m attrahit vacuū ex infinito vacuo qd̓ eſt extra elementū. etillud vacuū ſic̄ inſpiratū ſeꝑat naturas reꝝ in mūdo diſtinctaꝝ ab inuicē tanqͣꝫ vacuū ſit id qd̓ ſeꝑat ea q̄ ſuntA. R

ad inuicē. ⁊ q̄ ſunt ꝯſequēter ⁊ dicūt hoc determinanspͥmū eſſe in numeris faciens diſcretōem. et ꝑ numerosdeterminat alia. qꝛ numeri ẜm eos pͥncipia erūt reꝝ ſenſibiliū ⁊ eoꝝ rō fuit. qꝛ id qd̓ diſtinguit̉ et diuidit̉ vacuoaut diuidit̉ vacuo aut pleno. nō pleno. qꝛ hoc eſt ꝯtinuūin oēm loci ſui dimēſionē. gͦ diſcotinuat̉ vacuo et diſtinguitur. Hec igit̉ ſunt fere ex qͥbꝰ ph̓i dixerūt eſſe vacuūet ex qͥbꝰ alij negant ip̄m eē. Et reducit̉ poſitio ponētiūeē vacuū ad tria Quidā em̄ dixerūt locū infra celū ſeꝑatum a corꝑe ſicut democritus et leucippus et hoꝝ ſuntinducte rōes de vacuo. Quidā aūt dixerūt ip̄m eē imbibitū in corporibꝰ naturalibꝰ poroſis. ⁊ ꝑ ip̄m fieri rarefactōeꝫ ⁊ ꝯdenſatōem ſicut dixit xirtes ⁊ hmōi rōesnō ſunt habite ſupra. Et ꝓpter ip̄m dixit areſtoteles ꝙfere tot et hmōi rōes ſunt quot et quales poſite ſunt exqͥbꝰ alij ꝓbant eē vacuū ⁊ alij improbāt ip̄m eſſe.Incidunt dubiā quoruꝫ pͥmū ē. qͣre cinis aut farina aliqn̄ plus capit aque qͣꝫvas vacuū Sol̓o ꝓpter tres cauſas. quaꝝ pͥma ē cōmiſcibilitas. qꝛ ſubtilis ē cinis et p̄cipue farina ⁊ cōmiſcetur aque et terminat eā et aqua ꝯtinet farinā et efficit̉vtrūqꝫ retentiuū alterius. Scd̓a cā eſt cineris et farineporoſitas. qꝛ aqua retinet̉ in pͥoris cineris ⁊ farine. qꝛ farina hꝫ pͥoros obliquos ex qͥbꝰ nō p̄t effluere aqua. etiō magis ꝯtinuat̉ ꝑ aquā et aqua euaporātē ꝯtinue manet indurata. Cinis aūt magis hꝫ poros amplos ⁊ rectos. ⁊ iō ſorbet aquā fortiter ſꝫ nō bn̄ retinet. ⁊ iō aquaeffluente et euaporante diſcōtinuat̉ cinis Tercia cā eſtcorruptio aque ẜm ꝑtem a ſiccitate cineris. qꝛ qn̄ diuiditur in ꝑtes et miſcetur aqua tūc in ꝑte corrumpit̉. cuius ſignū infallibile eſt. qꝛ qn̄ poſtea expͥmitur nō tanta eſt quanta fuit qn̄ infundebat̉ et minus eſt qͣꝫ pͥus. ⁊hoc p̄cipue euenit in farina. qꝛ in illis poris trāſfuſis retinetur ita ꝙ forte nulla aqua expͥmi poſſit. quando bene fuerit admixta farine.Secundū duotum elt.An impoſſibile ſit duo corꝑa eſſe in eodē loco Et videt̉pͥmo ꝙ nō poſſint duo corꝑa eē in eodē loco ꝑ potentiaꝫdiuina. Nā ſitus eſt de rōne loci. ſed ſi duo corꝑa ſint ineodē loco manebunt quāta. qꝛ ſunt corꝑa. ⁊ ꝑ ꝯn̄s nonp̄t ſitus ab eis ſeꝑari. Scd̓o. deus nō p̄t ſeꝑare propriā paſſionē a ſuo ſubiecto. ſitus aūt de p̄dicamēto poſitionis eſt ꝓpria paſſio corꝑis. igit̉ non p̄t a corꝑe ſeꝑari. Tercio. ſi duo corꝑa eſſent in eodē loco. tunc eſſetpenetratio dimenſionū. illa aūt impoſſibilis eſt. igiturduo corꝑa nō pn̄t eſſe in eodē loco. Quarto. in ferroignito ſil̓ eſt ferrū et ignis et ſunt duo corꝑa. igit̉ ſtꝭ duocorꝑa ſil̓ in eodē loco. Cōfirmat̉. ſi duo corꝑa pn̄t eē ineode loco. igit̉ totū vniuerſum p̄t eē in vno grano milij.qꝛ qua rōe duo corꝑa ſunt in eodē loco. eadē rōe ⁊ millemilia. et ſic deinceps Quinto ſi duo corꝑa pn̄t eſſe ineodē loco. tunc idem accn̄s numero eſt in diuerſis ſubiectis. qꝛ locus cauſat vbi. igit̉ idem locꝰ cauſat idē vbiergo ſi duo corpora ſint in vno loco tunc etiā erit vnumvbi in diuerſis corporibꝰ. Solutio duobꝰ modis eſtaliqͥd impoſſibile. vno mō ſimpl̓r. qꝛ ſcꝫ ꝑ nullam potentiam fieri poteſt. et ſic̄ illud dicit̉ impoſſibile quod implicat ꝯtradictōnem. ſed quod ꝯtradictōem implicat ꝑnullam potentiā fieri poteſt etiā ſi ſit diuina. quia illud

S

5C

5. ę. 9

2. 6

C.v l. o

C. ¶8.